VOV4.Sêdang - Hơnăm hriâm 2021-2020, xua ai tơdjâk dêi pơreăng COVID-19 hên mâu tơring, cheăm a kong pơlê Dak Lak hiăng tơkŭm hnê hriâm tung Internet, hriâm ing um tơvi lơ pơcháu ƀai a hngêi. Pơkâ pêi pro tơdroăng ki hriâm tiô túa ki nếo, mâu tơring, cheăm tung kong pơlê pơrá trâm hên xahpá, maluâ a mâu pơlê cheăm hơngế hơngo, kơtiê xahpá, pơlê cheăm dêi hdroâng kuăn ngo. Vâ kơdroh ki xahpá mê, mâu hngêi trung hiăng ‘mâi rơnêu ti lâi ăm ga i tơtro ƀă tơdroăng. Ta mâu thái cô, mâu hok tro, nôu pâ pơrá kơdo mơ-eăm vâ khŏm châ pêi pro tơdroăng hnê ƀă hriâm.

Cho môi tung mâu thái cô ki hnê kơtăn ing hngêi trung xiâm a cheăm hơngế, tơmeăm vâ hnê ôh tá ai tŭm ki klâi hên, cô Lê Thị Hải Đường, cô hnê lâm 1, hngêi trung râ má môi Mạc Thị Bưởi, cheăm Ea Kiết, tơring Čư̆ Mgar, kong pơlê Dak Lak tối ăm ‘nâi: Sap ing apoăng hơnăm hriâm nếo, cô hiăng lăm pôu tơrêm hngêi trăng dêi hok tro vâ tí tăng ‘nâi vâ mơjiâng tơdroăng hnê hriâm Internet, hnê hok tro hriâm tung Internet ing kơmăi phôn râng kŏng. Tiô tơdroăng ăm hlo, tâi lâm ai 33 ngế hok tro, bu ai 14 ngế vâi o ki ai phôn râng kŏng ki nôu pâ vâi ăm vâ hriâm. Luâ tâ kơ mê nếo, rơpŏng mâu vâi o hok tro ki ối kơpong hơngế hơngo mê hyôh Internet ôh tá kâi troh, thăm nếo ai hyôh la ôh tá tơniăn. Tơdroăng kố, thăm pro cô Lê Thị Hải Đường athế hơ’lêh túa vâ khoh châ hnê hok tro:

“Khu lâm 1 vâi o hok tro tá hâi ‘nâi ki klâi hên, á hiăng lăm troh tơrêm toăng hngêi vâ mơhnhôk nôu pâ vâi o tơdjêp troăng hyôh Internet ƀă hiăng ai 14 ngế vâi o ki ai phôn râng kŏng ki nôu pâ vâi ăm dêi kuăn hriâm, mâu vâi o hok tro ki ê ôh tá ai phôn, kơmăi vi tĭnh vâ hriâm mê á kô pơcháu ƀai ăm vâi hriâm a tơrêm hngêi, ngin hiăng kơdo mơ-eăm, la xuân pá ‘nâng tung tơdroăng hnê mâu vâi o vâ vâi châ hriâm xêh a hngêi, klêi mê, troh a hâi kiêm tra ah, ngin pơcháu ƀai ăm vâi o pro”.

A hngêi trung râ má môi Ama Trang Lơng, cheăm Čư̆ Mgar, tơring Čư̆ Mgar ai 80% kơxô̆ hok tro cho hdroâng kuăn ngo, tơdroăng rêh kâ ối trâm hên xahpá. Klêi kơ’nâi tí tăng mơnhên ngăn, bu ai 30% kơxô̆ hok tro ki ai tŭm tơmeăm vâ hriâm tiô troăng Internet. Vâ tơdroăng hnê hriâm châ tơƀrê, hngêi trung hiăng mơhnhôk mâu nôu pâ, rơpŏng hngêi vâi o hok tro veăng kum thái cô ‘na tơdroăng hnê hriâm ăm hok tro. Cô Lê Thị Tuyến, hnê lâm 2A, Hngêi trung râ má môi Ama Trang Lơng, cheăm Čư̆ Mgar, tơring Čư̆ Mgar tối:

“Hriâm a hngêi tiah kố, nôu pâ cho mâu ngế ki kal athế hnê ngăn dêi kuăn ‘nĕng. Thăm nếo, ôí kal luâ tâ mâu thái cô nếo, xua tơdroăng tơpui tơno pơla thái cô ƀă nôu pâ cho kal khât ăm tơdroăng ki vâi o vâ hriâm, xua mê, á hmâ krếo phôn êng, tối tơno tơdroăng kố tơdroăng mê, tâng ai tơdroăng klâi tá hâi ‘nâi mê á krếo phôn tơpui tơno mơnhên ƀă vâi”.

Ai hên mâu nôu pâ tối, tơdroăng hnê hriâm tung Internet hiăng chiâng tơdroăng ki chiá pá xua tá hâi teăm ai tŭm kế tơmeăm ki kal vâ hriâm. Nâ H’Brak Ayun, ối a cheăm Čư̆ Mgar, tơring Čư̆ Mgar tối ăm ‘nâi: Rơpŏng nâ cho rơpŏng ki xahpá, ôh tá ai liăn vâ rôe kơxái, tơdjêp Internet. Vâ 2 ngế kuăn châ hriâm, mê ngoh prế nâ athế ăm dêi kuăn ki hriâm lâm 7 lăm hriâm a hngêi pú vâ hriâm kơnôm a tíu mê, kuăn ki hriâm lâm 2 hriâm tiô kơ tơdroăng ki thái cô pơcháu ƀai a hngêi. Nôu pâ xuân kơdo mơ-eăm hnê tối, rak ngăn, malối ƀă kuăn ‘nĕng ki hriâm lâm 2.

“Mâu vâi kuăn ôh tá châ hriâm á xuân préa há, xâu mâu vâi kuăn ôh tá châ ‘nâi ƀai drêng hriâm online. Á lăm pêi cheăng drêng teăm á thâ prếo vêh a hngêi vâ hnê ngăn vâi kuăn. Á kơdo mơ-eăm hnê mâu vâi kuăn chêh chư, pơchuât, pro ƀai toăn vâ kô vâi kuăn châ hlê plĕng tung hơnăm hriâm nếo kố”.

Tiô tơdroăng ki seá mơnhên ngăn dêi Khu ngăn ‘na hnê hriâm kong pơlê Dak Lak ăm ‘nâi, kơxô̆ hok tro ki châ hriâm tung Internet râ má 3 phôh thong châ 92%; râ má péa ai 62%; râ má 1 ai lối 31%. Xua ti mê, pakĭng tơdroăng ki hriâm online hên mâu hngêi trung a kong pơlê Dak Lak hiăng ai pơkâ troăng hơlâ tŏng kum ki nếo vâ kô veăng vâi o hok tro châ hriâm tiô kơ túa hriâm nếo nôkố. Rêm ngế thái cô a kong pơlê Dak Lak, ki rơhêng vâ tối cho mâu thái cô ki hnê a pơlê cheăm hơngế hơngo, kơtiê xahpá, pơlê cheăm dêi hdroâng kuăn ngo dế kơdo mơ-eăm pêi hên tơdroăng vâ khoh châ rak vế tơdroăng hnê ƀă hriâm, rak vế tơdroăng ki hiăng pơkâ pơcháu tung hơnăm hriâm nếo kố.

Hương Lý chêh

Nhat Lisa tơplôu ƀă tơbleăng