Mơnhông hnoăng cheăng dêi mơngế kuăn pơlê tung pêi pro tơdroăng pơkâ xiâm dêi tơnêi têa ‘na mơjiâng thôn pơlê nếo, cheăm Hòa Đông, tơring Krông Pa], kong pơlê Dak Lak hiăng hơ’lêh khât, chiâng tơdroăng ki nếo tung mơjiâng thôn pơlê nếo dêi kong pơlê.

Troh nôkố, tâi tâng mâu thôn pơlê dêi cheăm Hòa Đông ai troăng kân le\m lối 90%, hngêi trung mâu râ châ mơjiâng tu\m, kân rơdâ, kơxo# rơpo\ng kơtiê chu kơdroh bu ối pá kơdâm 3%, pêi lo liăn rêm pơ’leăng mâ mơngế châ lối 42 rơtuh liăn môi hơnăm, tâk châ 3 xôh tâng pơchông [a\ hơnăm 2010.

Pôa Nguyễn Đình Vượng, kăn pơkuâ hnê ngăn Đảng cheăm Hòa Đông tối ăm ‘nâi, cheăm pêi tro tiô pơkâ thôn pơlê nếo a hơnăm 2015 [a\ pơtối mơ-eăm mơdêk mâu túa pơkâ mơnhông mơdêk krá tơniăn.

‘’Cheăm Hòa Đông ngin châ tiô pơkâ 19 túa, laga ngin đi đo tô tuăn, thế tơmiât ai 2 túa tâng ôh tá rak kô tơdjâk inâi cheăm thôn pơlê nếo, mê cho túa ‘na kring vế tơniăn, túa ki thế pêi [a\ chêng ko\ng xua mê [a\ á đi đo rêm măng t^ng thế ai tơpui hnê mơhno [a\ mơ-éa [a\ xiâm kối cho ko\ng an, khu lêng [a\ mâu khu cheăng thôn pơlê tơku\m rak tơniăn kring vế.

Má péa nếo, túa pơkâ kơxo# 18 ‘na tơdroăng cheăng kal kí, tơdroăng cheăng kăn [o#. Hdrối nah xua cheăm nếo mơjiâng mâu kăn [o#, ivá tá hâi rơkê khât, tung mâu hơnăm hiăng hluâ ngin xuân hnê mơhno ăm lăm hriâm vâ [âng tơtro, tơdroăng ki kố ối trâm pá laga ôh tá tô tuăn [a\ túa cheăng kring gak. Ngin mơ-eăm mơjiâng thôn pơlê nếo cheăm Hòa Đông châ mơnhên cheăm thôn pơlê nếo a hơnăm 2020 a hneăng má 2’’.

Tơdroăng kuăn pơlê tơ’noăng pêi chiâk deăng tê mơdró rơkê xuân châ kong pơlê Dak Lak po rơdâ trâu hơngế, châ tơ-[rê. Hên kuăn pơlê pêi chiâk deăng tơkâ hluâ pá puât chiâng pêi lo châ rơtuh liăn a tơnêi dêi tơná.

Ki má môi cho ngoh Phạm Tươi, a bêng An Lạc, pơlê krâm Buôn Hồ. Hơnăm 2012, ngoh ti tăng mâu loăng plâi kâ [a\ lăm ngăn hên túa mơdâ hdrê loăng plâi, ki rơhêng vâ tối cho mâu hdrê loăng plâi kâ ki tơtro [a\ kong prâi, tơnêi tơníu a Tây Nguyên châ tơ-[rê cheăng kâ, môi tiah: plâi [ơr, sầu riêng, plâi mit Siam [a\ hía hé. Klêi kơ’nâi hên hơnăm ti tăng ple\ng [a\ mơnúa pêt, troh nôkố, ngoh Tươi hiăng mơjiâng tíu tê mơdró hdrê loăng plâi ki dâi le\m. Pêi lo liăn rêm hơnăm sap 1 – 3 rơtal liăn:

‘’Á đi đo rơtế [a\ kuăn pơlê pêi chiâk deăng to\ng kum ‘na hdrê ăm vâi krâ pêi chiâk deăng. Ki rơhêng vâ tối tung hơ’lêh hdrê loăng plâi, vâi krâ tá hâi ‘nâi tung tơdroăng rah hdrê, pêt, rak ngăn drêng mê á troh hnê vâi krâ môi tiah mê nếo châ tơ-[rê’’.

Tung tơdroăng tâi tâng kuăn pơlê kring vế gak ngăn Tơnêi têa, pôa Lê Đăng Lương, Kăn pơkuâ Ko\ng an cheăm Ea Kpam, tơring }ư Mgar, kong pơlê Dak Lak cho môi tung mâu ngế ki má môi châ Vi [an kong pơlê Dak Lak kheăn kơdeăn klăng leh tơbâ 70 hơnăm hâi Pôa Hồ kơbông krếo tơ’noăng pâ nhuo#m tơnêi têa.

{a\ hnoăng cheăng xiâm tung tơdroăng tâi tâng kuăn pơlê kring vế Tơnêi têa, Ko\ng an cheăm Ea Kpam hiăng mơjiâng mâu túa môi tiah: ‘’Cheăm ôh tá ai pâk chik ma tu\i’’, ‘’Thôn tơniăn le\m – ôh tá ai mơngế pro xôi kân’’, ‘’Teng ne\ng gâk ngăn’’, ‘’Thôn tơniăn le\m, rơpo\ng hơniâp le\m’’. Tâi tâng mâu túa pêi cheăng châ tơ-[rê kum kring vế kal kí, tơniăn lâp pơlê pơla tung pơlê pơla.

Tiô pôa Lê Đăng Lương, Kăn pơkuâ Ko\ng an cheăm Ea Kpam, tơdroăng pơtâng tối, tơbleăng luât ăm kuăn pơlê vâ mơdêk hlê ple\ng, ‘nâi ple\ng, ing mê kum khu ko\ng an tơplâ mơdât mâu ngế xôi.

‘’Vâ pêi tơtro tơdroăng tâi tâng kuăn pơlê kring vế tơnêi têa, tơplâ mơdât mâu ngế xôi a tíu pêi cheăng, ngin mơnhên tơdroăng pơtâng tối cho kal khât thế chu a pơlê pơla. A chê kuăn pơlê [a\ pêi tro tơdroăng pơtâng tối mơhnhôk kuăn pơlê vâ vâi krâ kuăn pơlê mơnhên hnoăng tung tơru\m cheăng hbrâ mơdât mâu ngế xôi tung kong pơlê’’.

{a\ mâu tơdroăng ki mơ-eăm mê, hơnăm 2017 Khu xiâm pơkuâ ko\ng an hiăng diâp hlá kơ tơ’noăng rơkê ăm kăn [o# [a\ kuăn pơlê cheăm Ea Kpam, 3 hơnăm pơtối châ Khu xiâm pơkuâ Ko\ng an diâp [âng kheăn kơdeăn châ rơkê tung tâi tâng kuăn pơlê kring vế tơnêi têa. Krê pôa Lê Đăng Lương xuân châ Khu xiâm pơkuâ Ko\ng an, Kăn hnê ngăn Vi [an kong pơlê Dak Lak diâp [âng kheăn kơdeăn tung tơdroăng kring vế tơnêi têa.

Kô hlo, rêm ngế, rêm khu pú hên a mâu kơvâ ki phá tơ-ê, tơ’noăng tung mât tra#n phá tơ-ê dêi pó laga tâi tâng pơrá tơmiât troh tơdroăng mơnhông mơdêk cheăng kâ, xăm kơklêa kơdroh kơtiê, kring vế Tơnêi têa…

Kố cho mâu ngế ki má môi tung tơ’noăng pâ nhuo#m tơnêi têa kum thăm pro le\m khôi túa pâ nhuo#m tơnêi têa dêi vâi krâ mâu hdroâng kuăn ngo Dak Lak tung rơxông hơ’lêh nếo, mot tơru\m [a\ mơnhông mơdêk./.

Hương Lý chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng