VOV4.Sêdang - Klêi kơ’nâi 5 hơnăm rak vế, pêi pro tiô tơdroăng pơkâ dêi Hneăng hôp kân Đảng [o# kong pơlê roh má 11 hneăng 2015-2020, troh nôkố, Dak Nông hiăng châ hluăn ing tơdroăng ki cho môi kong pơlê kơtiê, tá hâi teăm châ mơnhông. Tung hneăng hơnăm la ngiâ, Dak Nông pơkâ kho\m mơ-eăm chiâng kong pơlê chía hôm a hơnăm 2025 [ă kong pơlê kô pơtối mơnhông châ tơtêk păng ‘nâng a hơnăm 2030 dêi kơpong Tây Nguyên. Drêng po Hneăng hôp kân Đảng [o# kong pơlê Dak Nông roh má 12 po sap ing hâi lơ 14 troh lơ 16/10, Minh Huệ, Ngế chêh hlá tơbeăng cheăng tung Rơ’jíu Việt Nam ai êng pôa Bùi Huy Thành, Ngế cheăng tung Khu pơkuâ hnê ngăn Đảng, Ngế xiâm ngăn ‘na hnê mơhno cheăng kal kí dêi kong pơlê Dak Nông ‘na tơdroăng cheăng kố.

- Ô pôa! Pơkâ hneăng hôp khu kăn Đảng [o# kong pơlê Dak Nông hơnăm 2015 – 2020 kố nah ai pơkâ xiâm mê cho troh hơnăm 2020 ăm Dak Nông lo ing tơdroăng cho môi kong pơlê kơtiê, tá hâi mơnhông. Tiah mê troh nôkố, kong pơlê hiăng pêi pro pơkâ kố môi tiah lâi?

Pôa Bùi Huy Thành: Klêi kơ’nâi 5 hơnăm pêi pro pơkâ Hneăng hôp Đảng [o# kong pơlê rôh má 11, troh nôkố ai tu\m tơdroăng vâ tối nhên, Đảng [o# khu kăn pơkuâ [ă kuăn pơlê mâu hdroâng kuăn ngo tung kong pơlê hiăng pêi klêi mâu tơdroăng pơkâ Hneăng hôp mơ’no. Ivá cheăng pơkuâ, ivá tơplâ dêi Đảng châ ‘mâi mơnhông; tơ-[rê tung rak ngăn, pơkuâ dêi khu kăn rêm râ châ mơdêk. Tơdroăng rêh ối pơlê pơla, tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê châ hơ’lêh khât; châ tâi tâng ‘’Troh hơnăm 2020, ăm Dak Nông lo ing tơdroăng dêi môi kong pơlê kơtiê, tá hâi mơnhông’’.

Ki xiâm tung mơnhông cheăng kâ rêh ối mê Dak Nông hiăng pơkâ nhên 3 tơdroăng ki xiâm mơnhông: môi cho, cheăng kơmăi kơmok bauxite – nhôm [ă on tơhrik krúa; péa cho, pêi chiâk deăng xúa kơmăi kơmok chal nếo tiô tơdroăng ki kơnía [ă pái cho ôm hyô tung mâu tơdroăng ki hiăng ai hlâu ‘na kong prâi, tơnêi tơníu, malối cho Công viên tơnêi tơníu lâp plâi tơnêi UNESCO Dak Nông.

Tung 5 hơnăm hdrối nah, mơdêk cheăng kâ tung kong pơlê châ a kơlo 6,17% (tiô kơlo ki nếo); tơdroăng cheăng kâ tâk 1,34 xôh; GRDP rêm ngế tâk sap ing 38,65 rơtuh apoăng hneăng tâk troh 52 rơtuh a hơnăm 2020, hluăn ing khu kong pơlê ki pêi lo iâ liăn ngân rêm ko mơngế.

Dak Nông hiăng hluăn ing khu kong pơlê pêi lo liăn iâ

-Ô poâ! Pơtối mâu tơdroăng ki tơ-[rê hiăng pêi klêi, tung mơ-éa tối tơbleăng ‘na kal kí pơtroh ăm Hneăng hôp Đảng [o# kong pơlê rôh má 12, Khu pơkuâ ngăn hneăng 11 hiăng pơkâ mơ’no [ă mâu tơdroăng ki xiâm ki lâi tung la ngiâ ăm hneăng hơnăm 2020 – 2025 [ă mâu hơnăm ki pơtối?

Pôa Bùi Huy Thành: Tung tơdroăng ki mơnhên tro ki pơxúa, kế tơmeăm ki hiăng ai hlâu [ă mâu ivá cheăng mơdêk dêi kong pơlê, pơtối tơmâng mâu tơdroăng ki hnê mơhno dêi Khu xiâm pơkuâ tơdroăng kal kí, khu pơkuâ ngăn Đảng, kăn [o#, khu xiâm, kơvâ cheăng Tơnêi têa; rơkong veăng tơpui tối kơhnâ dêi kuăn pơlê, mâu khu ki rơkê ple\ng ‘na khoa hok, Khu pơkuâ ngăn hneăng 11 hiăng pơkâ mơ’no mơnhông Dak Nông tung mâu hơnăm la ngiâ, mê cho: ‘’Mơdêk ivá pơkuâ dêi Đảng [o#; mơjiâng troăng hơlâ kal kí krúa le\m, rơdêi; mơdêk tuăn hiâm, tơdroăng ki rơhêng vâ mơ-eăm dêi mâu hdroâng kuăn ngo; tí tăng mâu tơdroăng ki hiăng ai hlâu, ki pơxúa, ăm Dak Nông mơnhông tơtêk re\ng, krá tơniăn; rak vế pơlê pơla cheăm bêng, kring vế, gak ngăn; mơ-eăm chiâng kong pơlê ki chía mơnhông a hơnăm 2025 [ă kong pơlê mơdêk a hơnăm 2030 dêi kơpong Tây Nguyên’’.

Tơdrêng amê kong pơlê mơnhên troăng ngăn tung la ngiâ, ton xo\n: ‘’Troh hơnăm 2030: Mơjiâng Dak Nông chiâng kong pơlê mơnhông mơdêk kơhnâ [ă krá tơniăn dêi kơpong Tây Nguyên. Troh hơnăm 2045: Dak Nông chiâng kong pơlê mơnhông krá dêi kơpong Tây Nguyên, ai kơxo# liăn pêi lo hên tâ tiah hmâ tơdjuôm tung lâp tơnêi têa.

Kong pơlê xuân mơnhên 3 tơdroăng ki xiâm tung hneăng la ngiâ, mê cho:

(1) Hơ’lêh rơdêi tơdroăng ki ‘no liăn cheăng tê mơdró, ki hdrối tâ cho mơdêk rơdêi tơdroăng ki hơ’leh chêh pro hlá mơ-éa; mơdêk ivá tơxup tơbriât, hơ’leh nếo tơ’mot ‘no liăn cheăng, rơtế prôk [ă khu mơdró kâ; mơhnhôk, rak ngăn [ă xúa châ tơ-[rê mâu kơxo# liăn ăm tơdroăng mơnhông mơdêk.

(2) Mơjiâng pro hngêi trăng, troăng klông, ki kal cho hngêi trăng troăng prôk, kơjo kum tơdroăng ki ‘no liăn cheăng, po rơdâ hngêi trăng, troăng klông ki kal kong pơlê, tơdjêp a mâu tíu ôm hyô [ă hngêi trăng troăng klông tíu xiâm kơpho#. Mơdêk tơdroăng tơkêa Troăng prôk tơdrăng Tây Nguyên – Pơlê kong kân Hồ Chí Minh (troăng sap ing pơlê kong kơdrâm Gia Nghĩa – Pơlê kong kân Hồ Chí Minh re\ng tơbleăng, pro klêi tro hâi pơkâ; pâ thế Tơnêi têa re\ng mơjiâng pro troăng rơxế lơ treng Dak Nông – Chơn Thành (Bình Phước); po rơdâ troăng kân 28.

(3) Mơnhông mâu kơxo# liăn tơlo, ki xiâm cho hnê cheăng [ă tơ’mot mâu ngế cheăng ki rơkê ple\ng tung khu pơkuâ tơdroăng kal kí, malối cho kăn [o# pơkuâ, rak ngăn [ă mâu ngế cheăng tung mâu khu râ, kơvâ cheăng cho ki xiâm dêi mơnhông mơdêk cheăng kâ dêi kong pơlê.

Hngêi kơmăi Alumin Nhân Cơ kum pơkâ kơmăi kơmok bauxite – Nhôm chiâng 1 tung 3 ki xiâm cheăng kâ dêi kong pơlê Dak Nông

-Ê, mâu hơnăm mê hía nah kuăn pơlê tung lâp tơnêi têa tơmâng khât troh tơdroăng ki tăng xo bauxite a Dak Nông tối krê [ă Tây Nguyên tối tơdjuôm. Troh nôkố mê tơdroăng tơkêa Alumin Nhân Cơ a Dak Nông hiăng hlo tơ-[rê, veăng kum kal khât tung tơdroăng pơkâ 1 tung 3 tơdroăng xiâm cheăng kâ dêi kong pơlê. Pôa tối nhên tâ ‘na kơvâ cheăng kơmăi kơmok kố dêi Dak Nông?

Pôa Bùi Huy Thành: Tơdroăng ki ăm Hngêi kơmăi Nhân Cơ pơxiâm cheăng sap ing mơ’nui hơnăm 2016 [ă tối tơbleăng mơjiâng pro Hngêi kơmăi pro nhôm Dak Nông, kơpong cheăng [ă kơmăi kơmok Nhân Cơ 1, 2, Dak Nông hiăng pơxiâm pro tơnêi tơníu kơpong cheăng [ă kơmăi kơmok ôh ti xê to veăng kum mơdêk cheăng kâ, pêi lo liăn mê ối tăng cheăng pêi ăm dâng 1.100 ngế mâu ngế pêi cheăng. Tơdroăng kố kô hlo nhên tâ drêng tơdroăng tơkêa Hngêi kơmăi on tơhrik nhôm a kong pơlê pơxiâm pêi cheăng tung la ngiâ.

Mâu tơdroăng ki hiăng pêi pro kố ăm hlo kố cho môi to troăng hơlâ  ki tơtro dêi Đảng [ă Tơnêi têa, pro ai pơxúa tơ-[rê ăm tâi tâng cheăng kâ rêh ối pơlê pơla, rak tơniăn kring vế, gak ngăn pơlê pơla, kum tơdroăng ki hơ’leh ngiâ méa dêi Tây Nguyên.

Tung tơdroăng ki mơnhên tối tâi tâng, tơdrăng, Đảng [o# kong pơlê hiăng mơnhên mơnhông kơmăi kơmok Alumin, Nhôm tơtro ki ‘mâi pro cho ki xiâm ăm mơnhông mơdêk cheăng kâ xiâm dêi Dak Nông. Ki hdrối tâ, kong pơlê dế tơku\m mơdêk, to\ng kum khu ki ‘no liăn cheăng re\ng ăm Hngêi kơmăi pro nhôm Trần Hồng Quân re\ng pêi cheăng; pro klêi kơpong cheăng [ă kơmăi kơmok Nhân Cơ 2 vâ tơ’mot mâu tơdroăng tơkêa ‘no liăn cheăng kum ăm kơvâ cheăng kơmăi kơmok nhôm, mơjiâng pro kế tơmeăm klêi kơ’nâi nhôm.

Tơdrêng amê hnối pơkâ thế Tơnêi têa po rơdâ ki têi dêi Hngêi kơmăi Alumin Nhân Cơ; hriăn ngăn, ‘no liăn cheăng tí tăng pro bauxite, pro Alumin, meăm nhôm a cheăm Quảng Sơn, tơring Dak Glong.

Dak Nông ai ki pơxúa [ă ai hlâu kế tơmeăm khoăng bauxite. Tơdroăng tăng xo tơ-[rê ‘na mâu kế tơmeăm kố ôh ti xê to rế hía rế kum hơ’lêh tơdroăng cheăng kâ, mê ối pêi pro troh tơdroăng ki mơjiâng Dak Nông re\ng chiâng tíu xiâm cheăng [ă kơmăi kơmok Nhôm tơnêi têa.

-Ê, mơnê kơ pôa!

Katarina Nga tơplôu [ă tơbleăng