Hiăng hơ’lêh nếo a pơlê xiâm kăch măng Ea Ana​​
Thứ bảy, 00:00, 29/04/2017
VOV4.Sêdang - Buôn Ea Na, cheăm Ea Ana, tơring Krông Ana, tung rơxông tơplâ xâ Mih cho pơlê ki xiâm dêi kăch măng dêi pơlê kong krâm Buôn Ma Thuột, kong pơlê Dak Lak. Ing kơpong tơnêi tro tơ’nhiê xua khu ‘mêi kơ’nêh [om tung rôh tơplâ, nôkố tíu ki kố hiăng hlo ngiêt le\m to loăng kơphế, ca cao, tiu [ă hên loăng plâi ki ê. Ki mơhno ăm hlo phâi tơtô ing kơpeăng ko\ng, tuăn ‘nâi tơmiât dêi mơngế kuăn ki khên tơnôu, ôh tá xâu tung tơdroăng tơplâ, kơhnâ pêi cheăng ‘nâi hrie#n ple\ng tơdroăng ki nếo drêng tơnêi têa hiăng châ tơniăn le\m, hiăng tơkâ hluâ hrâ mơnguâ kơtiê, mơjiâng dêi pơlê xiâm tơná rế kro mơdro\ng.





Pôa Ksơr Ngãi krâ pơlê (inâi vâi hmâ kếo cho pâ Đức), hơnăm kố 72 hơnăm, cho kăn pơkuâ hnê ngăn Đảng uỷ, Kăn hnê ngăn Vi [an cheăm Ea Ana pơla hơnăm klêi tơnêi têa châ tơleăng le\m. Pôa tối: Klêi tơnêi têa châ tơleăng le\m tơdroăng rêh ối dêi vâi krâ nho\ng o trâm hên pá puât, ôh tá ai kế tơmeăm, tơnêi khăng khoăng [ă hên tơdroăng ki ê. Drêng mê, tâi tâng kuăn pơlê pơxiâm tơplâ nếo, tơplâ [ă hrâ mơnguâ kơtiê, ôh tá ‘nâi hlê ki klâi hên. Rêm ngế rơtế po pông tơnêi vâ pro klâng chiâk, kơpong tơnêi pêi cheăng kâ pơxiâm ai, mâu hngêi hlá xá châ hơ’lêh [ă hngêi trá xo\n pro krá le\m. Tơdroăng rêh ối rơtế [ă mâu kăn [ă kuăn pơlê, tơnêi kố nôkố hiăng hlo drêh ngiât to mâu loăng plâi tê lo liăn, klâng báu. Pâ Đức krâ pơlê phiu niu tối:

Troăng kân dế mơjiâng pro

 

‘’{uôn Ea Na hdrối nah pá puât, kơ’nâi mê xua pêi cheăng kâ rế xông tơ-[rê tơdroăng rêh ối dêi pơlê kố hiăng hơ’lêh hên há. Vâi krâ nho\ng o hiăng ‘nâi túa pêi cheăng kâ ki vâ mơnhông mơdêk ing tơdroăng pêt kơphế, kơxu [ă pêt hên hdrê loăng ki ê. Vâi krâ nho\ng o nôkố hiăng ‘nâi hriâm ing mâu ki ê, ing vâi pú [ă hiăng ‘nâi pêi cheăng kâ mê kuăn pơlê hiăng ai hmê kâ, kế ‘măn. Tâi tâng kuăn pơlê hiăng ai hngêi ối, ai rơxế to, ai radio, ai tivi. {uôn Ea Na nôkố hiăng hơ’lêh phá tơ ê. A hlo pơlê ngin hiăng hơ’lêh môi tiah kố, a sôk ro khât păng ‘nâng’’.

 

{uôn Ea Na ai 336 rơpo\ng ki hên to kuăn ngo Rơđế. Kơnôm ‘nâi xúa khoa hok kih thuât tung pêi pêt rak ngăn loăng plâi mê mâu loăng plâi, báu alâi châ xo hên. Hên mâu rơpo\ng tung pơlê hiăng ai tơdroăng rêh ối kro mơdro\ng. Nâ H’Nanh {yă, ối a [uôn Ea Na ăm ‘nâi:

Bo cheăng mot [uôn Ea Na

 

‘’Nôkố hiăng hlê ple\ng hên, vâi krâ nho\ng o pêi pôm, pêt alâi hiăng ‘nâi xúa kơmăi pơchoh chêk [ă hiăng pêi pêt rak ngăn tro tiô khoa hok kih thuât mê hiăng hlo tơ-[rê [ă châ xo hên. Nôkố hiăng ai troăng kơxu, troăng bê tong vâ prôk lăm tơ’lêi hlâu, ôh tá xê môi tiah hdrối nah troăng to trâp hliâk, prôk pá puât. Châ Khu râ kăn cheăm pro tơ’lêi hlâu ăm mung liăn vâ pêi cheăng kâ, môi tiah păn ro vâ mơnhông dêi rơpo\ng hngêi rêh ối châ tơniăn’’.

 

Tơdroăng cheăng kâ mơnhông tơ-[rê, ki hlê ple\ng dêi kuăn pơlê ‘na hnê hriâm xuân hiăng tơ-[rê há. Nôkố thái cô ôh tá êa lăm pôu tơrêm hngêi mơhnhôk kuăn ‘ne\ng lăm hriâm. Vâi krâ nho\ng o hiăng ‘nâi ăm dêi kuăn ‘ne\ng hriâm troh lâm kân, tơmâng rak ngăn krâu khât dêi kuăn ‘ne\ng, hnê ‘na tơdroăng ki tro dêi kăch măng ăm rơxông nếo, kơhnâ veăng pêi mâu tơdroăng tơ’noăng pâ nhoăm tơnêi têa, pâ dêi pơlê. Nâ H’Duyên Ksor, Kăn hnê ngăn khu pêi chiâk deăng cheăm Ea Ana ăm ‘nâi:

Hngêi hôp a [uôn Ea Na

 

‘’Xua tơdroăng rêh ối hdrối nah xơpá mê tơdroăng hriâm dêi kuăn ‘ne\ng ôh tá châ vâi krâ nho\ng o tơmâng khât, la nôkố hiăng tơ ê, vâi krâ nho\ng o hiăng ‘nâi mơhnhôk dêi kuăn ‘ne\ng lăm troh a hngêi trung, hriâm troh lâm kân, hên mâu kuăn ‘ne\ng kuăn cháu ki ‘nâ drêng hiăng klêi hriâm lo ing hngêi trung hiăng ai cheăng pêi tơniăn. Tơnêi têa ối kơjo kum mơjiâng pro hngêi ối ăm mâu rơpo\ng kơtiê, tơmâng khât ‘na ivá ăm vâi krâ nho\ng o lăm khăm a hngêi pơkeăng xuân châ tơ’lêi hlâu. Vâi krâ nho\ng o rêh ối ‘nâi ru\m môi tuăn [ă dêi rơpó [ă ôh tá tơmâng khu ‘mêi pơlông djâ pro tơdroăng ki ôh tá tro’’.

 

Tơmâng khât troh tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê, [uôn Ea Na châ tơnêi têa ‘no liăn mơjiâng pro tơmeăm khoăng, hnhâng troăng kơxái on tơhrik, pro troăng, pro hngêi trung, mơjiâng têa krúa, kâng rơchôa [ă hên tơmeăm khoăng ki ê. Vâi krâ nho\ng o rơtế ‘no ivá [ă tơnêi têa mơnhông mơdêk hơ’lêh tơ-[rê ngiâ méa thôn pơlê. Troh nôkố troăng prôk tung thôn hiăng châ tôh kơxu; ai hngêi kuăn pơlê vâ tơku\m hôp kân rơdâ le\m, ai plông ăm vâi rơtăm xah kơtú [along [ă hên ki ê. Pôa Nguyễn Đức Chơn, Kăn pho\ hnê ngăn Vi [an cheăm Ea Ana ăm ‘nâi:

Toăng hngêi kân rơdâ hlo hiăng hên

 

‘’Mâu kăn châ tơmâng khât kơ [uôn Ea Na, ‘na tơdroăng to\ng kum dêi Tơnêi têa, môi tiah: tơdroăng 755, tơdroăng 167 [ă hên tơdroăng to\ng kum ki ê. Ing tơdroăng tơmâng to\ng kum khât dêi mâu kăn nôkố tơdroăng cheăng kâ dêi pơlê hiăng mơnhông tơ-[rê tâ, vâi krâ nho\ng o hiăng hlê ple\ng [ă hiăng ‘nâi prôk tro troăng ‘na mơnhông cheăng kâ, malối ‘nâi xúa khoa hok tung pêi chiâk pêi klâng. Cheăm dế pơkâ troăng hơlâ vâ hơ’lêh túa pêt loăng plâi [ơr tơvât tung kơdrum kơphế, pêt tiu [ă hía hé [ă mâu hdrê loăng plâi ki ê vâ mơnhông tơ-[rê tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê. Nôkố tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê chôa mơnhông tơtêk. Tung pơlê hiăng ai mâu tơmeăm khoăng ‘na on tơhrik, troăng prôk, hngêi trung, hngêi pơkeăng tâng vâ tối hiăng ai tu\m.

 

Buôn Ea Na nôkố hiăng hơ’lêh tu\m tơdroăng. Vâi krâ nho\ng o rơtế ‘no ivá môi hiâm mơno mơjiâng tơdroăng rêh ối rế phâi tơtô, hơniâp ro, tơxâng [ă tơnêi kro mơdro\ng ‘na ing hnoăng cheăng kăch măng./.

 

Gương tơplôu [ă tơbleăng

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC