Ngăn ngiâ méa, túa tơpui tơno, ôh tá ai khéa kho klâi, o Y Tân, hdroâng kuăn ngo Rơteăng, hok tro lâm 7, hngêi trung râ má péa Nguyễn Huệ, a pơlê kong kơdrâm Kon Tum, cho ngế kuăn tê dế rêh ối a Tíu xiâm to\ng kum rak ngăn [a\ tơdroăng cheăng pơlê pơla Kon Tum.

Klêi kơ’nâi tơdroăng khéa hơ’nêng kơtăn kố 10 hơnăm, ing kơpong hơngế hơngo Đăk Ring, tơring Kon Plông, Y Tân troh a  hngêi tơchuâm, ai hên pú hmâ cho kuăn tê môi tiah o há. O pâ tơdroăng ton mê nah, mâu hâi apoăng bu ‘nâi krôu tê.

Kơ’nâi mê, tung hngêi ai Ban Mai, Y Tân tâ tơdroăng ki hơ-ui kum dêi rơpo\ng hngêi, tâ tơdroăng nhua#m pâ ing mâu ngế miê, mơngế tăm ôh tá xê nho\ng o xiâm, ôh tá xê ngế ki mơjiâng dêi tơná:

‘’Á hlo sap ing ku\n troh kân a kố hơniâp ro ‘nâng, châ mâu miê rak ngăn, hnê hriâm. Têt mâu miê hmâ tơku\m djâ lăm xah hêi. Rơnó pơtê hriâm mâu miê ai tơku\m kơtú [along, xah hêi. Rêm roh hriâm châ mâu cô hnê mơhno. Á muăn ối akố tâ sôk ro [a\ môi tiah hngêi dêi tơná á há’’.

Vâ vâi hdrêng ki ôh tá mơhúa tâ tơdroăng ki hơniâp ro, ki tơtô dêi rơpo\ng klêi kơ’nâi troh a hngêi ối tơchuâm, Tíu xiâm to\ng kum rak ngăn [a\ pêi tơdroăng pơlê pơla kong pơlê Kon Tum klâ mâu muăn chiâng hên khu, tơku\m po ăm mâu muăn hriâm tâp, xah hêi môi tiah môi rơpo\ng.

25 hơnăm pêi tơdroăng cheăng rak ngăn, păn roăng vâi hdrêng kuăn tê, nâ Vũ Thị Tâm [riê lo têa mâ drêng tối troh mâu kuăn dêi tơná. Nâ hơ’muăn, ai mâu muăn mơngế hdroâng kuăn ngo drêng nếo troh a tíu xiâm tá hâi hmâ [a\ tơdroăng koi a xoăng.

Kum muăn kâi tah lôi tơdroăng ki khéa kho, nâ hrăng to lâi măng vâ pơlông, mơhnhôk. Ai mâu muăn ki ‘na ôh tá chiu loi, lăm rơvâng, pro mơdoh hên chôu vâ ti tăng muăn djâ vêh vâ rak ngăn. Tối ‘na tơdroăng ki pâ nhua#m dêi tơná [a\ mâu ngế kuăn tung hngêi kân, nâ Vũ Thị Tâm, tối ăm ‘nâi:

‘’Á pêi tâi ivá tơná vâ rak ngăn, hnê hriâm vâi muăn xuân môi tiah kuăn á. Á xuân mơngế cô, mơngế nôu má péa rak ngăn mâu muăn kâ, ối troh hriâm tâp, tơpui tơno. Á rêh ối [a\ mâu vâi muăn a kố hên tâ rơpo\ng á. Á tá hâi tâ xếo tơdroăng pá puât, đi đo kâi chân.

Drêng mâu vâi muăn klêi chôu hriâm loi nguăn, xông tơpui, lơ rơkê tung hriâm tâp mê hâk ‘nâng, mê á [a\ mâu vâi muăn pơrá sôk ro. Mâu vâi muăn ki chó chêng tơvê ko\ng tá, drêng mâu vâi muăn pơlât, mâu vâi muăn pơtâp xông prôk á tâ sôk ro ‘nâng, hơniâp ‘nâng’’.

Tung 139 vâi hdrêng châ păn a tíu xiâm to\ng kum [a\ pêi tơdroăng cheăng pơlê pơla kong pơlê Kon Tum, ai 71 ngế muăn dế hriâm sap lâm 1 troh lâm 12, ai 43 ngế muăn tiô hriâm a lâm ki phá tơ-ê ăm mâu vâi hdrêng chó chêng tơvê ko\ng.

Pak^ng mâu vâi muăn châ hlê ple\ng ing hriâm, Tíu xiâm ối tơku\m po, hnê mơhno mâu vâi muăn ‘na pêi chiâk deăng, păn mơnăn mơnôa [a\ kơvâ pêi cheăng [a\ ko\ng.

{a\ kho\m mơ-eăm kum mâu vâi muăn loi tơngah khât dêi tơná ôh tá kơmêi kơxiêp khên rêh ối [a\ pơlê pơla drêng hiăng droh rơtăm, Tíu xiâm To\ng kum [a\ pêi cheăng pơlê pơla kong pơlê Kon Tum ối tơmâng troh tơdroăng hnê tơdroăng rêh ối ăm mâu vâi muăn. Pôa Lâm Quốc Hùng, Pho\ pơkuâ Tíu xiâm, tối ăm ‘nâi:

‘’Pak^ng tơdroăng hriâm tâp xiâm, Tíu xiâm tơku\m po mâu tơdroăng hnê ‘na tơdroăng rêh ối. Tơku\m po mâu roh trâm tơpui tơno, xah hêi. Pak^ng mê, ngin ối tơru\m [a\ mâu Tíu xiâm dêi mâu kong pơlê ki ê rêm hơnăm a rơnó pơtê ngin kô tơku\m ăm mâu vâi cháu lăm trâm tơpui tơno xah hêi [a\ pú hmâ vâ thăm ‘nâi rơkê ple\ng [a\ châ chăn mo le\m, pro vâi muăn loi tơngah dêi tơná tung tơdroăng rêh ối, khên xông tơtêk tung la ngiâ’’.

Cho hngêi tơchuâm hơniâp le\m dêi vâi hdrêng ôh tá mơhúa, khu kăn [o#, mâu ngế cheăng dêi Tíu xiâm to\ng kum [a\ pêi cheăng pơlê pơla kong pơlê Kon Tum đi đo kơhnâ, rak ngăn khât ‘nâng. Plâ 25 hơnăm hiăng hluâ, [a\ lối 27.000 roh kâ hmê akố, mê cho tíu pế pơchên hmê kơchâi tá hâi ai la lâi ăm ai tơdroăng hơ-ou kế kâ.

Hr^ng ngế vâi hdrêng kuăn tê, chó chêng tơvê ko\ng hiăng xông droh rơtăm khên rêh ối [a\ pơlê pơla, mơjiâng hơniâp le\m, [a\ ki ê hía. {a\ mâu ngế pêi cheăng pơlê pơla akố, pak^ng mâu [âng kheăn kơdeăn, ối ai pri ki kân kơnía git ‘nâng, mê cho mâu rơkong krếo [a\ pâ, [a\ nôu ing mâu ngế vâi hdrêng kuăn tê, chó chêng tơvê ko\ng nôkố hiăng tăng hlo tíu tơtô, hơniâp ro ing rơpo\ng vâ châ nhua#m pâ [a\ ai tíu vêh drêng hiăng xông kân droh rơtăm ah./.

Khoa Điềm chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng