Hiăng vâ chê môi hơnăm kố, măng t^ng ki lâi xuân tiah mê, drêng troh a kơmăng hâi pơtăm [ă hâi tơdrốu, mâu vâi ‘ne\ng a pơlê Kon Nhên [ă a cheăm Đak Ruồng thăm rế kơhnâ ‘na tơdroăng lăm troh a hngêi nâ Ly vâ pơchuât hlá mơ-éa. Troh nôkố, hngêi dêi rơpo\ng nâ Ngô Thị Ly cho tíu ki hmâ troh đi đo dêi 40 ngế vâi o, vâi muăn tung pơla mâu hâi pơtê hriâm, mê hiăng tâk troh 80 ngế. Lăm troh a hngêi ing mâu hâi pơxiâm mơjiâng nah, klêi mê, chiâng mâu ngế ki hmâ lăm pôu, tơmâng chúa tơdroăng hnê mơhnhôk dêi nâ Ly, o Hòang Nhật Lệ, hok tro lâm 6 tối ăm ‘nâi:
‘’Mâu pú á lăm troh akố châ hnê mơhnhôk hên tơdroăng. Châ mơhriâm xuâng, châ pơtâp hơdruê. Châ tơno tối [ă mâu vâi pú. Châ hriâm mâu tơdroăng ki hlê ple\ng ki nếo [ă pơchuât ngăn mâu hlá mơ-éa ki chêh tối ‘na hơ’muăn kiâ, hnê tối mâu tơdroăng ai pơxúa ăm vâi ‘ne\ng, môi tiah mâu hlá mơ-éa ki ê ki mâu vâi muăn vâ tí tăng ‘nâi ple\ng tung lâp plâi tơnêi [ă mâu kơxop hlá mơ-éa hơ’muăn tối ‘na tơdroăng roh ton nah dêi tơnêi têa pin. Á hlo ro ‘nâng!’’.
Nâ Ly kum vâi ‘ne\ng tung hngêi tơná
Tơdroăng ki chía tơviah a hngêi dêi rơpo\ng nâ Ly mê, maluâ ôh tá ai hlá mơ-éa ki chêh tối mâu tơdroăng ki hnê mơhriâm rêm hâi, la tu\m tơdroăng pơrá pêi pro tơtro [ă ai pơxúa khât. Mâu vâi o, vâi ‘ne\ng pak^ng pơchuât hlá mơ-éa amê tâng lơ vâ xuân chiâng mụng djâ mâu hlá mơ-éa vêh dêi a hngêi pơtối pơchuât ngăn. Maluâ tiah mê, hngêi ki hnê mơhnhôk kố ôh ti tro hía kơxop hlá mơ-éa, mê rế hía thăm rế ai hên kơxop hlá mơ-éa ki ê nếo châ pơtroh chiân akố, ai hên mâu hlá mơ-éa ki tơ’ló tâ. Drêng pơxiâm mơjiâng hngêi ki kố nah, hngêi ki kố bu ai to lâi hr^ng kơxop hlá mơ-éa la troh nốkố hiăng tâk châ 1 rơpâu kơxop hlá mơ-éa. Ki rơkê ple\ng dêi nâ Ngô Thị Ly cho hiăng mơjiâng ăm mâu vâi o, vâi muăn ‘nâi ple\ng tơdroăng ‘măn rak hlá mơ-éa [ă ngăn hngêi ki ‘măn hlá mơ-éa kố cho môi tiah dêi hngêi tơná. Mâu vâi o, vâi muăn troh a hngêi hnê mơhnhôk kố tí xê to châ pơchuât ngăn hlá mơ-éa, mê ối ‘nâi hlo nhên tơdroăng ki mâu vâi pú ai hơ-ui kum dêi tơná. O Nguyễn Thanh Phong, môi ngế ki hmâ lăm troh a hngêi hnê mơhnhôk kố tối ăm ‘nâi:
‘’Sap ing pơxiâm mơjiâng hngêi hnê mơhnhôk kố nah, a brôk mâu vâi pú tung pơlê veăng tơrá mâu túa hlá mơ-éa chêh, hlá mơ-éa hriâm, [ă tơdroăng ki vâ veăng tơlo tơmeăm khoăng ki ‘măn a hngêi hnê mơhnhôk kố. Tâng ngin ai hmân ếo, lơ mâu kơxop hlá mơ-éa ki ton, ngin xuân veăng tơrá, djâ ‘măn dêi akố vâ ăm mâu vâi pú ki ê châ ngăn, châ xâp hmân ếo ki ton ki ngin hiăng pleăng ăm mê’’.
Kơhnâ khât tung pơchuât ngăn hlá mơ-éa
Tối ‘na hiâm mơno ki tơná khoh mơjiâng hngêi hnê mơhnhôk kố ăm mâu vâi o, vâi muăn akố, nâ Ngô Thị Ly tối, nâ drêng ối nếo nah kơhnâ khât tung tơdroăng cheăng Đoân droh rơtăm. Drêng pro hngêi ối nếo a pơlê Kon Nhên kố, hlo mâu vâi o, vâi muăn akố ti ai hlá mơ-éa vâ pơchuât ngăn, ôh tá ai mâu tơdroăng ki xah ôm hêi, vâi khoh chiâng ai tơdroăng xah pơxôh mâu tơdroăng ki ôh tá ‘ló, mê nâ khoh mơjiâng hngêi hnê mơhnhôk kố. Apoăng nah, nâ tro péa pâ ki mơdât, má môi on veăng nâ ôh ti ăm, má péa mâu nôu pâ dêi khu kuăn ‘ne\ng xuân tá hâi teăm loi tơdroăng ki nâ vâ hnê mơhnhôk vâi o vâi muăn. Laga, tơdroăng ki hlo ai pơxúa păng ‘nâng drêng hgngêi hnê mơhnhôk kố hiăng pơtroh ăm mâu vâi o, vâi muăn tung pơlê [ă kum ăm 2 ngế kuăn nâ hiăng châ tơbleăng mơnhên ăm rêm ngế. Nâ Trần Thị Thúy, kăn [o# ngăn ‘na pơ’leăng mâ mơngế cheăm Đak Ruồng, ối a pơlê Kon Nhên, tối ăm ‘nâi:
‘’Á rêh ối a kố hiăng châ 7 hơnăm, hlo mâu vâi o, vâi muăn ôh ti ai tíu ki vâ xah ôm hêi. Kơmăng ai drêng ‘nâ nôu pâ athế lăm tăng krếo vâi ‘nôi nếo vêh. La drêng ái hngêi hnê mơhnhôk kố, troh a kơmăng hâi pơtăm, hâi tơdrốu, drêng troh a 5 chôu kơxêi, klêi hum têa, vâi kô lăm troh a hngêi hnê mơhnhôk mê. Mâu nôu pâ vâu muăn trâm á xuân tối, sap ing mơjiâng hâi hngêi hnê mơhnhôk kố xuân ro. Hlo dêi kuăn ‘ne\ng krúa le\m, ‘nâi mâu tơdroăng ki pin kal athế pêi pro [ă ôh tá khoh pêi pro, vâi ôh tá ái tơdroăng lăm ‘rông, lăm u tíu ê, [ă ôh ti păng loi môi tiah hdrối nah xếo’’.
Pak^ng pơchuât hlá mơ-éa, nâ Ly hiăng hnê mâu vâi muặn hriâm hơdruê, xuâng
Ngăn nâ Ngô Thị Ly kơhnâ khât tung hnê tối mâu vâi o, vâi muăn a pơlê Kon Nhên túa ki rah xo hlá mơ-éa, pơchuât hlá mơ-éa tơtro [ă tơrêm hơnăm dêi vâi o, vâi muăn, sôk ro drêng hnê vâi o ‘na tơdroăng hơdruê, lơ xuâng tuih tung idrâp chuât hơniâp ro, sôk suâ, ôh ti ai kơbố tơmiât tơdroăng ki nâ dế pêi pro, xua nâ cho môi ngế ki cheăng ngăn ‘na tơnêi dêi cheăm. Maluâ cheăng a cheăm kơtăn hơngế ing hngêi lối 10 km, cheăng dêi môi ngế kăn [o# rak ngăn ‘na tơnêi tơbrê tơbrêh, tơvâ tơvân hên tơdroăng cheăng, la nâ Ly xuân ối kơhnâ khât tung hnê mơhnhôk mâu vâi o, vâi muăn a pơlê Kon Nhên [ă ăm mâu vâi o, vâi muăn châ pơchuât ngăn mâu kơxop hlá mơ-éa ki ai pơxúa ăm tơdroăng rêh kâ ối [ă hlê ple\ng hên tơdroăng ki kal. Tơdroăng pêi pro dêi nâ Ngô Thị Ly cho tơtro, drêng tơbâ 127 hơnăm hâi kot mâ Pôa Hồ, lơ 19 khế 5 la ngiâ kố ah, nâ kô tơku\m po tơbâ klăng 1 hơnăm mơjiâng hnhêi ki ‘măn hlá mơ-éa pơchuât, tíu ki hnê mơhnhôk mâu vâi o vâi muăn châ pơchuât ngăn. Tơdroăng ki ‘ló ro tâ nếo, tơdroăng pêi pro ki ti ai kơbố ‘nâi kố dêi nâ Ngô Thị Ly hiăng châ khu kăn pơkuâ cheăm, mâu khu râ, kơvâ cheăng tung pơlê pơla [ă kuăn pơlê ‘nâi troh, vâi hiăng veăng môi hiâm tuăn kum nâ ‘na hiâm mơno [ă ‘na tuăn tơmiât ăm nâ.
Khoa Điềm chêh
Nhat Lisa tơplôu [ă tơbleăng
Viết bình luận