Ngoh Lơ Mu Ha Hang, hdroâng kuăn ngo K’ho Cil, kot mâ hơnăm 1970, ối a thôn 1, cheăm Dà Sar, tơring Lạc Dương, kong pơlê Lâm Đồng. Hơnăm 1991 nah, drêng klêi lăm pro mô đo#i vêh a pơlê, ngoh xo on veăng. Bu ai to lâi sao tơnêi ki apoăng xua nôu pâ peăng kơdrâi xing xoăng, on veăng ngoh pêt alâi [ă loăng kơphế la ôh tá bê kế kâ, mơnguâ đi đo. Veăng tung Khu lêng hơnăm hiăng krâ, ngoh châ lăm ngăn, hriâm tâp hên túa pro kro dêi mâu ngoh o mơngế Xuăn a hên tíu. Ngoh kơdo mơ-eăm hơ’lêh túa tơmiât, túa pêi pêt tơmeăm vâ mơnhông pêi cheăng kâ:

 ‘’Hdrối nah, tơdroăng rêh kâ ối rơpo\ng á trêm hên xơpá, xua ôh tá hlê ple\ng tung túa pêi chiâk pêi deăng. Apoăng nah, xuân tiô vâi krâ –nho\ng o pêt a lâi á hlo ôh tá châ tơ-[rê, á hơ’lêh pêt lăng kơphế. Tiô pú hmâ lăm pôu ngăn hên tíu, ing mê, á hlê ple\ng tơ’nôm túa cheăng vâ pêi cheăng kâ ăm dêi rơpo\ng hngêi chía tơtêk. Á hlo kơphế bu châ krí xo dêi môi hơnăm châ môi hdroh, liăn tê kơphế mê ôh tá bê vâ rêh kâ ối rêm hâi, hlo hên tíu ki ê, rêm khế vâi krâ-nho\ng o pêi châ hên kế tơmeăm, châ liăn rêm khế. Ing mê, á ko tah lôi kơphế, hơ’lêh pêt mâu hdrê kơchâi [ă reăng.

Dế nôkố, á hiăng xúa cheăng kơmăi kơmok chal nếo, rêm khế châ xo liăn. Môi tiah reăng cẩm tú cầu kố, môi pơla măng t^ng á châ xo dêi péa hdroh, reăng rô sa á dế pêt mơnúa dêi, tá hâi teăm rơkê nhên to lâi, kal athế hriâm tơ’nôm [ă hên mâu tơdroăng ki ê’’.

Ngoh Lơ Mu Ha Hang dế pôe reăng cẩm tú cầu

Ngoh hiăng khên mung liăn ki kơjo dêi Tơnêi têa, ‘no liăn po mơjiâng a mâu tơbăng klâng chiâk ki ku\n. Chôa ‘lâng po rơdâ tơnêi tíu [ă mung tơ’nôm liăn rôe mâu hdrê ki ê. Troh nôkố, ngoh hiăng ai kơdrum kơchâi, reăng ki kơnâ liăn, môi tiah: hơpê [ó xôi, reăng cẩm tứ cầu, reăng mâ hâi, reăng rô sa [ă hên mâu hdrê reăng ki ê pơrá hơ’lêh cheăng [ă kơmăi chal nếo. On veăng ngoh ối păn khu kơpôu ro, châ lối 30 to, ai eâk ga vâ rơvât ăm mâu hdrê loăng pêt. Pêi cheăng kâ hiăng ai kế kâ, tơmeăm kơd^ng, ngoh Lơ Mu Ha Hang hiăng ai tơmeăm vâ to\ng kum vâi krâ-nho\ng o tung pơlê cheăm ‘na liăn ngân, klêi mê, xuân hnê tối ‘na kih thuât pêi pêt kế tơmeăm:

‘’Troh a chôu phut kố, á xuân hiăng ăm vâi krâ-nho\ng o mung châ hr^ng rơtuh liăn la ôh tá mơdrếo liăn laih, á pói tơngah vâi krâ-nho\ng o xúa kơxo# liăn ki mê châ tơ-[rê, vâ tơdroăng cheăng kâ rêh ối chía tơniăn môi tiah rơpo\ng á. Á pói vâ hdroâng kuăn ngo pin tơru\m tơrôa kơhnâ khât tung tơdroăng pêi chiâk pêi deăng, ‘nâi xúa khoa hok kih thuât tung pêi chiâk pêi deăng, mơjiâng pơlê cheăm châ mơnhông tơtêk’’.

Kơdrum reăng rô sa tung hngêi nhe\ng

Cho môi tung hên ngế châ ngoh Lơ Mu Ha Hang to\ng kum hiăng hluăn ing kơtiê, nâ Cil K’Ni, ối a thôn 1, cheăm Dà Sar tối [ă ngin:

‘’Tung thôn ki kố, ngoh cho ngế ki ‘nâi rơkê pêi cheăng kâ, pêi lo kế tơmeăm chía niân. Ngoh xuân hmâ to\ng kum ngin, môi tiah ăm mung liăn ngân ôh tá xo laih, xuân môi tiah tơdroăng kơhnâ khât tung hnê mơhno tung pêi cheăng kâ. Ngoh  pói tơngah kô rơkê pêi cheăng môi tiah ngoh …’’

Reăng mâ hâi ki nếo pêt

Tối ‘na ngoh Lơ Mu Ha Hang, nâ Liêng Jrang K’Sáu, Kăn hnê ngăn Khu pơkuâ ngăn chiâk deăng cheăm Dà Sar, tơring Lạc Dương, kong pơlê Lâm Đồng mơhno tối ‘na tơdroăng ki kal: Ngoh cho ngế ki djâ troăng hơlâ pơtối rak vế hnoăng cheăng dêi mơngế mô đo#i Pôa Hồ, ‘nâi tơkâ hluâ rêm tơdroăng pá puât, kơdo mơ-eăm mơnhông, pro kro mơdro\ng ki tơxâng khât ăm dêi tơná, rơpo\ng hngêi [ă pơlê pơla:

‘’Ngoh Lơ Mu Ha Hang cho ngế ki djâ troăng ahdrối tung pơlê cheăm ‘nâi rơkê tung pêi chiâk pêi deăng. Lo ing pro mô đo#i nah, prếo a pơlê, ngoh hiăng ‘nâi hơ’lêh túa pêt păn kế tơmeăm, ki nhên ga, hơ’lêh ing pêt alâi, loăng kơphế [ă chôu phut kố ngoh hiăng hơ’lêh pêt mâu hdrê kơchâi, reăng vâ thăm pêi lo liăn ngân ăm rơpo\ng hngêi, klêi mê xuân môi tiah tơdroăng to\ng kum kuăn pơlê. Á pói rơhêng vâ vâi krâ-nho\ng o ‘nâi hriăn pêi pro [ối tiô ngoh Ha Hang tơru\m, kơhnâ khât tung pêi chiâk pêi deăng vâ mơjiâng pơlê cheăm rế hía rế châ xông tơtêk hên tâ nếo …’’.

Hên hơnăm hiăng luâ, ngoh Lơ Mu Ha Hang châ kơdeăn cho kuăn pơlê ki kơhnâ rơkê tung pêi chiâk pêi deăng, tê mơdró kâ rơkê dêi kong pơlê Lâm Đồng. Ngoh hiăng chiâng ngế ki mơhnhôk ivá cheăng ăm vâi krâ-nho\ng o hdroâng K’ho hriâm [ối, khên tơmiêt, khên pêi, tơkâ luâ mâu tơdroăng pá vâ pro kro mơdro\ng a dêi pơlê cheăm tơná.

Lơmu Ka Yến chêh

Nhat Lisa tơplôu [ă tơbleăng