VOV4.Sêdang - Ing mâu kế kâ ki tiah hmâ hlo hdrối mê hía nah dêi hdroâng mơngế Rơđế, tro\ng xăng hiăng chiâng tơmeăm kâ kơhiâm dêi hên hngê mơdró ôu kâ nha#u a kong pơlê Dak Lak. Ing ki kơhiâm, xú ho ho\m toviah phá xêh dêi kơchâi tro\ng xăng kố, hên ngế ki pơchên hiăng thăm pro chiâng hên túa kơchâi kâ kơhiâm ki ê pơrá phá dêi pó, tơtro [ă krôk dêi rêm ngê tơmối. Khu chêh hlá tơbeăng cheăng tung Rơ’jíu Việt Nam kơpong Tây Nguyên ai tơbleăng tối ‘na kơchâi tro\ng xăng dêi hdroâng kuăn ngo Rơđế.

Hdrối nah, tro\ng xăng ga hmâ chiâng xêh tung kong, klêi mê, hdroâng mơngế Rơđế djâ pêt tung kơdrum môi tiah plâi, kơchâi ki vâ krí pế kâ rêm hâi. Tro\ng xăng tơ’lêi pêt, bu kal mơdâ kloăng ga a tơnêi ki hngiâm têa iâ, môi hâi tôh péa hdrôh, 3 khế kơ’nâi mê hiăng ai hên plâi agrut. Tro\ng ki ku kuăn [ă tơvó môi tiah tro\ng rơbông, la kơtôu ga ai mơngiơk drêh ngiât, ai troăng rơbông drô châ tro\ng, tơxui tro\ng ai hên ilá ki ku kuăn. Tro môi tiah inâi ki vâi hmâ khe#n, xua tro\ng kố ga xăng phá tơviah xêh, xuân chiâng vâ kâ drêh lơ pế tơvât [ă hên mâu kơchâi ki ê chiâng kơchâi kâ ki kơhiâm, môi tiah: tro\ng xăng pế pơchên [ă kêt drêh, tro\ng xăng kho [ă ká măm khăng, tro\ng xăng pế tơvât [ă hơ’nêh mâm. {ă hdroâng mơngế Rơđế, mâu kơchâi xú ho\m ôh tá păng lôi drêng pế tro\ng, môi tiah êi pin, kơte#m xâk [ă hăng. Mê cho mâu kế ki vâ pro ăm tro\ng xăng thăm rế kơhiâm. Túa pế tro\ng xăng xuân tơ’lêi, pế tiô kơ rêm krôk mơngế vâ kâ. Jâ H’Linh Niê, cho Ngế pơkuâ ‘na tơdroăng pơchên hmê kơchâi a hngêi ăm tơmối kâ nha#u Yang Sing, pơlê kong kơdrâm Buôn Ma Thuột, tối ăm ‘nâi: Pin athế pâ tơdế tro\ng xăng ki ối drêh, drêng pâ tro\ng athế lếo têa tung kơthau, xơtâu ki tơvât [ă po, tung pơla pâ tiah mê, pin drăng a mơhâu on hdro têa kôm i tơnăm, klêi pâ tro\ng, pin xếo hnối râm pế môi hâp tung hdro têa tô, pế ăm ga lo tâi chhá ki xăng, xua tâng tro\ng xăng ki păng ‘nâng a Tây Nguyên ga xăng ó khât, mê athế âp, hdroi tah lôi têa ki xăng mê, klêi mê, nếo kho [ă rơmâ. Klêi kơ’nâi kho tiah mê, drêng hiăng chên pin athế pêi i liê tro\ng, pế tơbât [ă hlá êi, kơte#m xâk, tiah mê, hiăng chiâng kơchâi ki kơhiâm ki tơviah.

Nôkố, tro\ng xăng tá xê to kơchâi kâ ki ai a pơlê hơngế hơngo dêi hdroâng mơngế Rơđế tê ki hmâ kâ, mê ga hiăng chiâng kơchâi ki kơhiâm dêi hên ngế tơmối ki lăm a hngêi mơdró kâ nha#u, lơ mâu hngêi mơdró ôu kâ krâ kơ vâ troh a hngêi ăm tơmối ôu kâ kân, xuân hiăng ai kơchâi ki kố vâ tê ăm tơmối. Tung pơla pơchên kơchâi tro\ng kố, hên mâu ngế ki rơkê hiăng pro kơdroh lôi ki xăng dêi tro\ng, lơ lối hăng, vâ mâu tơmối khên kâ. Nâ H’Lenna {yă-Pơkuâ ngăn kơpong ôm hyô a kơno têa [uôn Ako\ Dhông, pơlê kong kơdrâm {uôn Ma Thuột, tối ăm ‘nâi: Kơchâi tro\ng ki pin pế athế pế [ă hăng mê ga nếo tâ kơhiâm, tơkéa vâ tối chía vâ xa xăng ‘mr^t iâ tê. La nôkố mâu hngêi mơdró kâ nha#u ôh tá pế ăm tro\ng chiâng xăng xếo, xua mơngế tơmối kâ ôh tá păng kâ lối xăng, pin athế kơdroh ki xăng [ă ki hăng ga, vâ ga tơtro [ă krôk dêi hên ngế. Tá xê pin bu pế to tro\ng tê, mê athế pế tơvât [ă mâu ká măm khăng, lơ pế [ă hơ’nêh mâm chu dêi tơná kuăn ngo pin păn, hơ’nêh ai rơmâ iâ, hơ’nêh ro [ă hía hé …mê cho kế kâ ki tơmối hmâ vâ kâ. Pin ôh tá pế tro\ng ki ku kuăn, ai ilá, xua ga lối xăng, lối thô há, mê pin athế pế mâu hdrê tro\ng chal nếo ki vâi pêt mơjiâng nôkố, plâi ga kân, drêng mê, tâng pin pế ga kơdroh iâ ki xăng, [ă ga hnối ôh tá thô to lâi.

Hdrối nah, tro\ng xăng vâi hmâ pế [ă măm ká khăng, kơ’nâi mê, vâi pế tơvât [ă mâu hơ’nêh chu drêh, hơ’nêh ro drêh, lơ kêt drêh, pah nâng, kơpáo hjuô. Xuân ai mâu ‘nâ ối pế tro\ng xăng tơvât [ă klêa í, ká măm khăng ki hiăng têng, [uât hơ’nêh mâm, [uat ká, pế lếo têa hên, ăm ga kơ-[êl môi tiah têa sup, kâ kơhiâm păng ‘nâng. Maluâ vâ pế tiô túa ki lâi mê tro\ng xuân ối rak dêi ki kơhiâm phá xêh, kâ tâ rơpâ, xú le\m, hơ-iâ, hăng, xăng há. Mâu ngế ki kâ tro\ng xăng rôh apoăng xua ôh tá hâi hmâ, xua ga xa xăng [ă nheăn, la kâ rôh kơ’nâi mê, vâi kô chiâng hmâ [ă kơchâi ki tơviah kố. Ki hăng dêi hăng drêh ngiât tơmot [ă ki xăng dêi tro\ng xăng, tơtro [ă ki kơhiâm dêi hơ’nêh mâm khăng ki vâi têng môi hâi, lơ hơ’nêh ki ai rơmâ bú pế i ton, pêi ăm i liê, ai tá ki xú ho\m dêi kơte#m xâk [ă hlá êi pin, chiâng kế kâ ki xú kơhiâm, bu ai kơchâi ki kố tê ai xú ho\m le\m tiah mê. Hên ngế ki hiăng hmâ kâ hên tro\ng xăng kố vâi ối tối, kâ tro\ng xăng [ă hăng bê lo têa kơxô, mê nếo ‘nâi nhên kế kâ ki kơhiâm dêi túa pơchên kơchâi a Tây Nguyên. Pôa Vũ Hoàng Anh, ối a pơlê kong kơdrâm {uôn Ma Thuột, ngế ki hmâ kâ kơchâi ki pế [ă tro\ng xăng a hngêi mơdró kâ nha#u Yang Sing, pơlê kong kơdrâm Buôn Ma Thuột tối: Á hiăng châ kâ kơchâi tro\ng xăng dêi hdroâng kuăn ngo akố hên ‘nâng, ga kơhiâm, xú ho\m ki tơviah, hăng há, xăng há, la u ối nguân rơhêng kâ đi đo, xua ga kơhiâm tơviah ‘nâng.

Nâ Trịnh Thị Nga, lo ing kong pơlê Dak Nông, rôh apoăng hiăng châ tơmâng tối tơbleăng [ă châ kâ ‘na kơchâi tro\ng xăng, tối tiah kố: Apoăng nah, pơxiâm kâ xuân tâ xa xăng [ă hăng há, la kâ tâ ki kơhiâm phá xêh, ga tiah lâi tiah mê, xua ga ai ki xú ho\m dêi hlá êi kố, ga xú le\m păng ‘nâng, la drêng pin rơnôa tâ kơchâi ki kố ga hơ-iâ, ngeăm le\m troh a krôk.

Xuân ai mâu ngế ‘nâ pơtih kâ kơchâi tro\ng xăng rôh apoăng môi tiah ôu kơphế, tá hâi hmâ kâ, kô tâ xăng, la tâng hiăng hmâ kâ ah chiâng hmuât. Xuân ai mâu ‘nâ ối tối, kâ hên mâu kơchâi ki pế [ă tro\ng xăng kố kô chiâng pơlât nu\m nheăn, châ piê tơ’nuh kô chiâng tơhráo le\m, lơ châi tung kóu kơxêng, châi chó xuân chían prêi le\m, xua ga xăng môi tiah pơkeăng, la mâu tơdroăng kố, tá hâi châ khu ngế ki hriăn ngăn ‘na khoa hok ki lâi mơnhên tối [ă kơmăi ga cho khât tiah  tiah mê. Meluâ ti mê, [ă kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo akố, tro\ng xăng xuân cho kế kâ ki hiăng hmâ [ă rêm hdrôh vâi kâ hmê. {ă tơmối, kố cho kế kâ ki kơhiâm má môi ki tơviah, ôh tá la lâi kâi hiêt.

Nhat Lisa tơplôu [ă tơbleăng