Hnê mơhno tơdroăng ki kl^ng péa kong loăng ki chiâng xêh, pêi pro mâu troăng hơlâ pêi pro tơdrêng rak vế [ă ‘mâi mơnhông kong ki chiâng xêh dêi Chin phuh troh nôkố hiăng luâ 4 hơnăm tối tơbleăng. La ôh tá vâ hmâng tơdroăng ki hnê mơhno dêi Chin phuh, kong Tây Nguyên tung pơla hdrối kố nah xuân ối tro ko ‘nhiê ó [ă rế hía rế mâu loăng kong rế kơdroh [ă ôh tá dâi le\m.

 Tơdroăng ki ko ‘nhiê kong, keo ko loăng ôh tá tro luât xuân ối hlo hên h^n. Khu chêh hlá tơbeăng cheăng tung Rơ’jiu Việt Nam a Tây Nguyên nếo lăm séa ngăn tơdroăng ki kêo ko loăng ôh tá tro luât a kơpong kong cheăm Đak Rơ Nga, cho kơpong kong dêi Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó môi tung khu pêt kong Đak Tô, tơring Đak Tô, kong pơlê Kon Tum. Tơdroăng ki rơhêng vâ tối a kố mê cho tơdroăng ki ko ‘nhiê a tíu ki châ tối ‘’rak ngăn kong tro ‘ló má môi kong pơlê’’

Môi to loăng kân ki tro vâi ko ‘nhiê ôh tá tro luât

Sap ing Tíu ki gâk bo cheăng kong Đak Rơng, ngin athế prôk chêng lối 10km [ă troăng to rơnâk, rơnhu, hmốu prêi, hliâk kơtong. {ă athế prôk lối 4 chôu hlối, mê nếo troh a kơpong kong ki ối a púi ngo Ngọc Ló.

Sap ing kố, tíu ki kêo ko loăng ôh tá tro luât nếo pơxiâm vâ châ ‘nâi. A kơpong kố, khu ki tong ko kếo loăng bu rah xo mâu xiâm loăng ki ai yă kơnâ vâ kếo. Tiô mơnhên tối, mơni hên mâu loăng ki kân xo\n rơdâ ai 70cm troh 1m hiăng tro vâi uâ kơtong [ă uâ pro kơ’lêa tơdrêng a kong mê hlối. Tíu ki vâi uâ mê bu ối to kơtôu loăng [ă mâu xiâm loăng ki kân, ki ton hơnăm [ă tíu ki uâ ngăn ối nếo.

Ki rơhêng vâ tối, ai tíu ki ‘nâi, khu ki tong kêo ko loăng hiăng kêo tâi kong ki kân rơdâ ai 4 – 5m, xo\n tá hr^ng met vâ djâ ‘mot dêi mâu rơxế lăm toi xo loăng lo ing kong. A troăng ki toi loăng, mâu loăng ki ôh tá kơnâ maluâ ai ki rơdâ troh 40 – 50cm xuân hiăng tro vâi uâ kơtong vâ pro troăng.

Tíu ki vâi uâ hlo ối nếo khât

Tơdroăng kố ăm hlo, tơdroăng ki kêo ko loăng hlo ôh tá tơniăn. Laga, pôa Hồ Đình Tuấn, Đo#i trưởng, pơkuâ Tíu ki gâk bo cheăng kong Đak Rơng ăm ‘nâi, hiăng đi đo lăm pơtrui ngăn, tăng rup la bu hlo to tơdroăng ki ku\n tê:

‘’Sap ing apoăng hơnẳmtoh nôkố, tíu cheăng kố ngin ai tơru\m [ă mâu kơvâ cheăng ki ai tơdjâk troh châhlo 4 rôh, [ă lối 2 met kho#i. Ngin hiăng lăm pơtrui ngăn [ă hiăng châ hlo vâi pro troăng vâ ăm mâu rơxế prôk [ă ngin hiăng lăm chu troh a kố. Tíu cheăng ngin hiăng pêi tâi ivá, la tơdroăng ki kêo ko ki ku\n môi tiah, tơpá vâ vâ pơxâu’’.

Pơchông ngăn [ă tơdroăng [ă mâu kơxo# loăng ki tro vâi ko ‘nhiê ki tíu cheăng rak ngăn kong châ hlo, pơxâu phâk [ă tơdroăng ki ai khât a tíu ki kêo ko loăng, ai tơdroăng ki phá tơ-ê kân. Ing mê ăm hlo, mâu kơxo# loăng ki hên hiăng tro vâi pơto chơ lo ing kong, ki ngin ôh tá hlo.

Ki khât gá kố, pôa Nguyễn Thành Chung, kăn pơkuâ Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó môi tung khu pêt kong Đak Tô tối, tơdroăng ki kêo ko loăng ôh tá tro luât a kong dêi ko\ng ti xuân hlo ôh tá tơniăn, tá hâi châ pơkâ tơleăng tâi tâng. Mâu tơdroăng ki mâu khu chêh hlá tơbeăng chêh xo mâu loăng ki tro vâi kêo ko ôh tá tro luât, pôa Chung tối, mâu tơdroăng kố bu cho mâu tơdroăng ki ku\n tê [ă hiăng châ pơxâu phâk tơdrêng:

‘’Ngin hiăng chêh pro hlá mơéa, ngin hiăng pơxâu phâk. Mê chiâng vâ tối tiah kố, hnoăng cheăng rak ngăn kong dêi ngin hiăng pêi tâi ivá, pêi tiô hnoăng cheăng pơcháu. Ki hdrối vâ mot tung kong mê ngin xuân hiăng tối tơbleăng, tơdroăng ki ko ‘nhiê kong ki kuăn ki iâ [ă rơxế hon đa a kong măng mê xuân u ối ai lâi ‘lo tung kong dêi ngin, ngin ôh tá chiâng tối mơnhên ôh tá ai xếo tơdroăng ki kêo ko loăng ki iâ, êt’’.

Laga, xuân cho mâu kế tơmeăm ai tíu ki vâi ko ‘nhiê mê, drêng pêi cheăng [ă ngin, pôa Nguyễn Mạnh Vũ, kăn pơkuâ tíu ki rak ngăn loăng pơlái tơring Đak Tô ăm ‘nâi,cho tíu cheăng pơxâu phâk tơdrêng mâu ngế ki pro xôi rak ngăn kong tung tơring la tá hâi châ tơdah xo mâu tơdroăng tối tơbleăng ki lâi dêi Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó môi tung khu pêt kong Đak Tô.

Mâu kơtôu loăng ki u ối tíu ki vâi kếo loăng

 Ho\ng um méa ki Hlá tơbeăng đie#n tưh VOV.VN chêh mơ’no, Khu rak ngăn loăng pơlái nếo ‘nâi kong a tíu kố tro ko ‘nhiê. Tung pơla mê, tiô pơkâ 157 dêi Chin phuh pơkâ ‘na pơxâu phâk mâu ngế ki pro xôi ‘na hlá mơéa ‘na rak ngăn kong mê châ hlo tơdroăng kố, Ko\ng ti pêt kong hiăng chêh pro mơéa ki apoăng [ă athế tối tơbleăng, pơtroh hồ sơ ăm kơ koan Rak ngăn loăng pơlái vâ pơxâu phâk. Pôa Nguyễn Mạnh Vũ xuân ăm ‘nâi, tơdroăng ki ‘nâi nhên tơdroăng, tơru\m cheăng pơla mâu khu ki pơkuâ ngăn kong tối tơdjuôm, Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó môi tung khu pêt kong Đak Tô tối phá, [ă khu kăn pơkuâ, kơvâ cheăng ki ai tơdjâk troh tơring tung pơla hdrối kố nah xuân ối ai hên tơdroăng ki tá hâi kơtăng, hnoăng cheăng tí tăng rup khu ki tong kêo ko loăng tá hâi châ tơ-[rê:

‘’Krê ‘na tơdroăng ki VOV hiăng chêh mơ’no, mê ko\ng ti pêt kong Đak Tô tá hâi ai tối tơbleăng klâi mâu tơdroăng ki pro xôi a hnoăng pơkuâ cheăng, tíu mê cho Khu rak ngăn loăng pơlái ‘nâi vâ tơru\m pơkâ pơxâu phâk. Má péa, tơdroăng ki séa ngăn, tăng rup tá hâi châ đi đo [ă tá hâi ‘nâi nhên mâu kơpong ki xiâm vâ tơku\m thế khu lêng séa ngăn kơtăng, tơru\m [ă mâu kơ koan ki rơdêi vâ tơku\m po séa ngăn, tăng rup a tíu kong mê tá hâi châ krá tơniăn. Xua mê, tơdroăng ki pro xôi xuân ối ai’’.

Ki rơhêng vâ tối, xuân a kơpong kong ki khu chêh hlá tơbeăng lăm séa ngăn, khế 2/2018, ai tơdroăng ki Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó môi tung khu pêt kong Đak Tô hmếo pơ chơ xêh 84 met kho#i loăng ôh tá ‘nâi xiâm kối lo ing kong.

Troăng prôk ki rơnâk rơnhu sap ing kong athế tơkâ luâ tíu ki vâi gâk kong

Tơdroăng ki toi loăng kố ai drêng ko\ng ti kố pêi pro tơdroăng ki toi 415 met kho#i loăng dêi mâu tơdroăng ki ko ‘nhiê kong xua Khu xiâm ngăn Ko\ng an séa ngăn kơtăn kố ai 4 hơnăm a kong dei ko\ng ti. Xuân kal tơmiât nhên, tơdroăng ki kố cho môi tung mâu tơdroăng ki pro xôi ‘na kêo ko loăng ôh tá tro luât kân má môi a Tây Nguyên tung mâu hơnăm hiăng luâ.

Tơdroăng ki ko\ng ti pơto chơ loăng ki hên lo ing kong ki ôh tá tối tơbleăng ăm mâu kơ koan ki ai tơdjâk troh tơring, pro kuăn pơlê pơkâ mơ’no tơdroăng ki nhôm ‘na ki ôh tá tơniăn.

Hdrối nah xua ko\ng ti pêt kong Đak Tô tro pơsăm tối drêng toi loăng

{ă Vi [an hnê ngăn kong pơlê Kon Tum dế hnê mơhno mâu kơvâ cheăng ki ai tơdjâk troh séa ngăbn, pơxâu phâk kơtăng mâu tơdroăng ki pro xôi mê.

Ko\ng ti pêt kong Đak Tô sap ing nah châ khe#n cho tíu ki ‘’rak ngăn kong kơtăng má môi dêi Kon Tum’’. Kố xuân cho môi tung ki iâ tíu cheăng châ Ho#i đồng rak ngăn kong lâp plâi tơnêi FSC hbru ăm hlá mơéa ăm túa pơkâ rak ngăn kong krá tơniăn. Laga, kong tíu kố hiăng [ă dế pơtối tro ko ‘nhiê ôh tá tro luât [ă tơdroăng ôh ti xê iâ.

Công Bắc chêh

Katarina Nga tơplôu [ă tơbleăng