Rơpo\ng pôa A Nở (kuăn ngo Mơ Nâm), thôn Kon Kum, cheăm  Măng Cành, tơring Kon Plong xo rak ngăn troh 17 ha kong sap hơnăm 2015. Ki tơ-[rê dêi kong rế kân mê rơpo\ng pôa châ mơhá 16 rơtuh liăn hnoăng rak ngăn kong rêm hơnăm. Kơxo# liăn mê, rơpo\ng hngêi ‘no pro kơdrum kơphế, pêt chếi, klêi mê păn pêap xim. Lối 3 hơnăm pêi cheăng tơbrêi, sap hơnăm 2018, kơphế pơxiâm ai plâi. Nôkố kơxo# liăn châ xo ing păn mơnăn, păn peâp [ă pêt loăng plâi vâ chê 100 rơtuh liăn/hơnăm. Pôa A Nở tối:

‘’Kơxo# liăn châ xo rêm hơnăm dêi rơpo\ng hngêi ing pêt kơphế [ă păn peâp xim oh tá riân kơxo# liăn ‘no lối 80 rơtuh liăn. Rơpo\ng hngêi hiăng hluăn ing kơtiê sap hơnăm 2017. Khoh châ hluăn kơtiê kơnôm ai liăn mơhá ăm hnoăng rak ngăn kong. Vâi krâ nho\ng o thế rơtế [ă kong, rak ngăn kong kơhnâ khât. Rêm khế, rêm măng t^ng thế mot tung kong tơru\m [ă mâu ngế cheăng séa ngăn kong’’.

Môi tiah rơpo\ng pôa A Nở, kơxo# liăn mơhá ăm hnoănng rak ngăn kong xuân cho ki xiâm vâ mơnhông rơpo\ng jâ Y Yết (kuăn ngo Mơ Nâm), ối a thôn Kon Kum, cheăm Măng Cành mơnhông cheăng kâ hluăn ing kơtiê. Tiô jâ Y Yết, sap hơnăm 2015 troh nôkố, tơdroăng châ xo liăn ki mơhá ăm hnoăng rak ngăn kong hiăng kum rơpo\ng pôa ai tơ’nôm kơxo# liăn vâ ’no pêi cheăng kâ mơnhông ‘na pêi chiâk.

Tung hơnăm 2019 [ă tơdế apoăng hơnăm 2020, rơpo\ng jâ châ xo kơxo liăn mơhá ăm hnoăng rak ngăn kong vâ chê 25 rơtuh liăn. Kơnôm ai tơ’nôm kơxo# liăn ki mê, rơpo\ng hngêi hiăng ‘no liăn pêt sâm kơxái, rôe tơ’nôm hdrê ro kơdrâi vâ ai kuăn [ă hlối rôe phon rơvât dêi 5 sao loăng kơphế, chếi. Tiô tối hdrối troh tâi hơnăm 2020, kơxo# liăn ki châ xo ing păn mơnăn, pêt loăng plâi kô hâ chât rơtuh liăn.

‘’Ing pêt pôm loăng [ă kơphế mê rơpo\ng hngêi xuân châ xo dâng 40 rơtuh liăn/hơnăm. Kơnôm kơxo# liăn mê a xúa ăm dêi kuăn hriâm, pơtối rôe ro păn, rôe phon rơvât ăm sâm kơxái, kơphế. Rơpo\ng hngêi hluăn ing kơtiê hơnăm 2019. Drêng tơdroăng rêh ối hiăng tơbrê iâ, má on veăng hmâ tối dêi rơpó thế rak ngăn kong krâu khât. Má on veăng đi đo hơ’leh dêi rơpó hlối tơru\m tơdrêng [ă mâu khu cheăng rak ngăn, mâu kăn [o# lăm ngăn kong a cheăm tơring hmâ lăm ngăn kong’’.

Pôa Trương Đức Tuyến, kăn [o# rak ngăn kong a Tíu rak ngăn kong tơring Kon Plong ăm ‘nâi, troh nôkố a cheăm Măng Cành ai 250 rơpo\ng dêi 28 khu rơpo\ng xo rak ngăn lối 8.000 ha kong. Rêm ha xiâm rak ngăn châ xo liăn kơjo kum sap ing 700-800 rơpâu liăn/hơnăm liăn mơhá ăm hnoăng rak ngăn kong.

Pôa Tuyến tối, sap ing pêi pro tơdroăng pơkâ mơhá liăn ăm hnoăng rak ngăn kong tung cheăm, tơdroăng rak ngăn [ă mơnhông pêt kong hiăng hlo hơ’lêh tơ-ê, tơdroăng ki lo ko kong, on chếo kong, hdi tơnêi kong, lo loăng lăm lúa kuăn kiâ kong ki pro xôi luât hiăng kơdroh hên. Loăng kong akố rế xông le\m hlối le\m tá hyôh kong prâi tâ tá:

‘’Sap ing ai luât pơkâ mơhá liăn ăm hnoăng rak ngăn kong mê kuăn pơlê hiăng hlê ple\ng iâ, vâi hiăng ‘nâi rak kong krâu khât. Liăn mơhá ăm hnoăng rak ngăn kong xuân châ xúa tơ-[rê mơnhông cheăng kâ. Sap hơnăm 2015 troh nôkố, kơxo# mâu ngế pro xôi luât ko kong vâ tối ôh tá hlo, tơnêi kong châ rak ngăn krâu khât’’.

Măng cành cho cheăm kơtiê xahpá má môi dêi tơring Kon Plong, kong pơlê Kon Tum, [ă lối 95% ngế Rơteăng [ă Mơ Nâm rêh ối. Tiô pôa Trần Văn Nết, Kăn hnê ngăn Vi [an cheăm, sap ing kuăn pơlê châ xo liăn mơhá ăm hnoăng rak ngăn kong [ă xúa liăn ‘no păn mơnăn pêt loăng plâi hiăng kum ăm kuăn pơlê châ xo tơ’mot liăn hên. Ing mê, kum mâu rơpo\ng kuăn pơlê xo rak ngăn, mâu kuăn pơlê châ hluăn ing kơtiê, kơxo# rơpo\ng kơtiê dêi cheăm chu kơdroh vâ chê 30% tung pơla 5 hơnăm kố nah. 

‘’Hdrối hơnăm 2015, kơxo# rơpo\ng kơtiê dêi cheăm lối 38%, la nôkố hiăng chu ối 10,9%. Tơnêi kong châ pơcháu ăm mâu rơpo\ng kuăn pơlê rak ngăn ôh tá ai xếo tơdroăng kuăn pơlê muih kong pêi chiâk, châ mơdât khu ki mot tung kong ko loăng’’.

Tơdroăng rêh ối phâi tơtô kơnôm ing kơxo# liăn mơhá ăm hnoăng rak ngăn kong, kuăn pơlê thăm tơru\m hmâ [ă kong tâ, tơnêi kong kô châ rak ngăn. Kố cho tơdroăng ki phiu ro hiăng [ă dế po a cheăm kơpong kơtiê xahpá tơring Kon Plong, kong pơlê Kon Tum.

Vâ rak vế [ă mơnhông pêt kong tung cheăm khu rak ngăn thế tơru\m [ă mâu kăn cheăm vâ hnê kuăn pơlê hlê nhên ki pơxúa ing kong.  Pôa Trương Minh Trung - Ngế pho\ pơkuâ rak ngăn kong tơring Kon Plong, kong pơlê Kon Tum tối ‘na tơdroăng tơru\m pơla mâu khu rak ngăn pơla mâu khu râ pơkuâ cheăng [ă mâu ngế rak ngăn kong cho Vi [an mâu cheăm, pơlê kân [ă kuăn pơlê a thôn vâ tơniăn ‘na tơnêi kong châ tơ-[rê tâ a cheăm. 

            -Ô pôa, hdrối nah drêng tá hâi pêi pro tơdroăng mơhá liăn hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong ăm mâu khu rơpo\ng [a\ pơlê pơla a tơring Kon Plong, tơdroăng pơkuâ rak ngăn kong trâm pá pơloăng mơnúa tiah lâi?

            Pôa Trương Minh Trung: Kon Plong cho tơring ai [a\ng deăng kong ối tung [a\ng deăng kân má môi a kong pơlê Kon Tum [a\ lối 108 rơpâu ha kong ki ai xêh. Hdrối nah, xua tá hâi ai troăng hơlâ mơhá hnoăng liăn rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong mê tơdroăng pơkuâ rak ngăn kong dêi kơvâ cheăng ki rơhêng vâ tối cho khu rak ngăn kong [a\ mâu khu ki pơkuâ rak ngăn kong cho Vi [an mâu cheăm trâm hên pá puât. Xua ôh tá ai liăn, cho pá vâ tơku\m po mâu tơdroăng rak ngăn kong môi tiah: Tơku\m po mâu roh séa ngăn pơtrui rup mâu ngế tong kếo loăng, thăm rak ngăn kong, pơtâng tối vâ kuăn pơlê ‘nâi ki kal dêi kong [a\ tơdroăng rêh ối kuăn pơlê. Klêi kơ’nâi ai troăng hơlâ mơhá liăn hnoăng rak ngăn kong, ki hên lối 108 rơpâu ha hiăng châ pơcháu ăm mâu khu rơpo\ng [a\ rơpo\ng vâ tăng cheăng pêi tiô troăng hơlâ dêi Tơnêi têa. Tâi tâng [a\ng deăng châ pơcháu mê pơrá châ rak tơniăn. Mâu hơnăm hdrối, kơxo# roh kếo loăng kong ai hên ‘nâng, klêi kơ’nâi châ tơdah kơxo# liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong mê kơxo# roh pro xôi luât ‘na kong hiăng kơdroh tiô rêm hơnăm’’.

            -Tơdroăng pêi pro mơhá liăn hnoăng rak ngăn kong ăm kuăn pơlê châ Khu pơkuâ rak ngăn kong tơring Kon Plong pêi pro môi tiah lâi sap ing troăng hơlâ kố châ po rơdâ a tơring a hơnăm 2015, ô pôa?

            Pôa Trương Minh Trung: Sap hơnăm 2015 ngi kố, Khu pơkuâ rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong đi đo tơru\m [a\ Vi [an mâu cheăm, pơlê kân pơtâng tối hnê mơhno kuăn pơlê pêi pro kơtăng [a\ tro mâu tơdroăng xiâm troăng hơlâ pêi pro mơhá hnoăng liăn rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong. Ngin đi đo pêi pro tơdroăng séa ngăn [a\ séa ngăn ăm rak ngăn [a\ng deăng kong châ pơcháu ăm mâu rơpo\ng kuăn pơlê. Ing kố, ngin ai tơbleăng nhên vâ Khu pơkuâ râng kơxo# liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum, ai xiâm kối mơhá hnoăng liăn rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong ăm kuăn pơlê tro tiô pơkâ. Klêi kơ’nâi châ to\ng kum liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong, kuăn pơlê hiăng rôe phon rơvât, hdrê pêt, vâ pêt mâu loăng pơkeăng; hdrê mơnăn vâ păn mơnhông cheăng kâ. Tiô xêo tung pơla kố nah, kơxo# rơpo\ng kơtiê dêi tơring kơdroh tiô hơnăm.

            -Pâ pôa ăm ‘nâi pơkâ po rơdâ tơdroăng pơkuâ rak ngăn kong tung la ngiâ xuân môi tiah tơdroăng mơhá hnoăng liăn rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong ăm kuăn pơlê?

            Pôa Trương Minh Trung: Tung la ngiâ, Khu pơkuâ rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong tơring kô pơtối tơbleăng ăm Vi [an tơring Kon Plong, Khu pơkuâ râng kơxo# liăn mơhá hnoăng liăn rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum pơtối pêi pro troăng hơlâ mơhá hnoăng liăn rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong. Ki rơhêng vâ tối cho tơdroăng mơjiâng troăng tăng liăn vâ kuăn pơlê mơnhông mơdêk cheăng kâ xăm kơklêa kơdroh kơtiê, hnê mơhno mâu rơpo\ng kuăn pơlê veăng rak ngăn kong. Ki nhên, Khu pơkuâ rak ngăn kong kô mơjiâng pơkâ pêi tơbleăng ăm Khu hnê mơhno ‘na tơdroăng pơkuâ rak ngăn kong dêi tơring [a\ Vi [an tơring po rơdâ mâu pơkâ mơnhông pêt kong vâ mơdêk ki xâp rơngiâp dêi kong; [a\ đi đo hnê mơhno khu rak ngăn kong tơru\m [a\ mâu kơvâ cheăng dêi cheăm môi tiah ko\ng an, lêng kuăn pơlê, khu rơpo\ng đi đo tơku\m po séa ngăn tung kơpong kong châ pơcháu. Rêm măng t^ng ngin tơru\m rơtế [ă vâi krâ lăm séa ngăn sap ing 2 – 3 roh vâ ‘nâi nhên kong, drêng châ hlo mơngế ki ‘mêi ko ‘nhê kong mê kô tơru\m pơxâu phâk. Kơnôm mê [a\ng kong a mâu hơnăm kố nah châ rak ngăn krá tơniăn.

            -Ê, mơnê kơ pôa hên.

Gương – Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng