Ngăn a kơ-[ăng chêh ‘măn điêm mơhriâm rơkê dêi o Y Huê, kuăn ngo Jeh - Triêng, hok tro lâm 51, Hngêi trung râ má môi Quang Trung, pơlê kong kơdrâm Kon Tum iâ ngế tơmiât troh, o cho mơngế ki ai tơdroăng rêh ối xahpá môi tiah mê. Kuăn tê ôh tá ai nôu pâ sap ing tơx^n nah, Y Huê vêh rêh ối a Tíu xiâm to\ng kum ‘na păn roăng [ă Tơdroăng rêh ối pơlê pơla dêi kong pơlê Kon Tum.

Tơdroăng rêh ối pá puât, ôh tá ai tơdroăng ki hơ-ui pâ ing nôu pâ, la teăng amê o kơdrâi ối ku\n kố ‘nâi kơdo mơ-eăm khât. Y Huê ăm ‘nâi, vâ ai hnoăng pêi châ tơ-[rê 5 hơnăm hlối o cho hok tro mơhriâm rơkê, tơná o hiăng ‘nâi  pơkâ hnoăng cheăng ăm dêi tơná, [ă o đi đo kơdo mơ-eăm vâ ai tiô tơdroăng púi vâ:

‘’A thế mơ-eăm khât vâ châ hriâm rơkê xua á cho ngế ki pá puât kơtiê, ôh tá xê môi tiah vâi pú ki ê’’. Á cho mơngế kuăn tê, a thế kơdo mơ-eăm khât vâ kâi tơkâ luâ tu\m tơdroăng ki xahpá. Ối a hngêi xo hlá mơ-eăm mơhriâm pơchuât ngăn, rơbot [ai ki hiăng mơhriâm. Drêng lâi dế mơhriâm [ai tâng vâi pú brôk xah hêi á ôh tá tiô. A kô mơ-eăm hriâm rơkê vâ ai môi tiah tơdroăng púi vâ dêi mâu vâi cô ki hiăng tơngah a troh a kố. Á púi vâ xo ah hmôi á vâ mơhriâm cheăng pro [ok thái pơkeăng vâ kum ăm rêm ngế’’.

A Hngêi trung râ má môi Phan Chu Trinh, pơlê kong kơdrâm Kon Tum, ngế ki lâi xuân ‘nâi tơdroăng pâ dêi pó dêi o Lê Thùy Trang [ă Đặng Trà My, hok tro mơhriâm lâm 5C. Xua tơdjâk troh tơdroăng châi khăng kơbre\n drêng kot mâ nah, Trà My tung châ chăn ôh tá ai tơdroăng ki le\m môi tiah vâi pú ki ê. Ôh tá xê to tơdroăng prôk lăm xahpá, péa pâ ko\ng dêi o vâ tơdro xuân tơpá há ôh tá môi tiah púi vâ. Hơ-ui dế pú, 5 hơnăm hlối Lê Thùy Trang pâ kơnôm cô ối a chê vâ veăng ngăn kum dêi pú. Mâu chôu pơtê pơla mơhriâm drêng vâi pú hiăng lo xah hêi a plông pá gong hngêi trung, to Thùy Trang tê ối a chê [ă veăng hơlêm ăm dêi pú lơ khíu.

‘’Vâ kum ga tơkâ luâ tơdroăng pá tung mơhriâm ối veăng kum râng kơtong ki gá hdrối vâ mot lâm, râng yep, xo hlá mơ-éa ăm gá [ă kum gá chêh [ai drêng gá dế tơngê. Ga chó kơbre\n, mê gá ôh tá chiâng vâ pêi mâu tơdroăng ki ê. Rơpo\ng hngêi gá kơtiê xahpá mê a mơ-eăm veăng kum gá’’.

Ai ngế pú veăng hơlêm, kum tung 5 hơnăm hlối tơdroăng mơhriâm dêi Đặng Trà My vâ tối rơkê tơngi klêng. Ăm hlo nhên tơdroăng ki hmâ dêi rơpó le\m dêi péa ngế kuăn, nâ Lê Thị Dung, cho nôu Đặng Trà My tối môi tiah kố:

‘’Mơnê kơ Trang ngế pú mơhriâm môi to lâm hiăng veăng kum a hên ‘nâng. Vâi pú tung khu xuân veăng kum há tung mơhriâm to lâi hơnăm hdrối mê hía nah. A púi vâ o drêng to mơhriâm lâm 6 kố ah o kô trâm mơngế pú tung lâm le\m môi tiah kố vâ kum ăm o mơhriâm kơhnâ rơkê tâ nếo’’.

Nếo achê pơla kố, mâu reăng ku\n tung kơdrum reăng pêi cheăng le\m tro a Kon Tum ai rôh tơku\m dêi pó a Hneăng hôp khe\n kơdeăn vâi ‘ne\ng ki mơhriâm rơkê tung lâp kong pơlê, xua Khu ngăn ‘na to\ng kum mâu ngế chó chêng tơvê ko\ng [ă vâi o kuăn tê a kong pơlê kố tơku\m po. Ai 50 ngế vâi hdrêng kuăn tê, 50 ngế vâi hdrêng chó chêng tơvê ko\ng  hiăng kơdo mơ-eăm kơhnâ rơkê luâ kô tơdroăng xah pá ki tơná dế rêh nôkố [ă 50 ngế vâi hdrêng ki hriâm rơkê mê ai hnoăng kân veăng kum vâi pú xahpá kơtiê ki ê dêi kong pơlê châ khe\n kơdeăn mơhá tơmeăm.

Mâu tơdroăng hơ’muăn ki le\m mê ki mâu vâi o tối kô pro ăm rêm ngế chiâng briê rơrêk tung hiâm mơno, môi tiah o Y Bích [ă Y Vưn, hok tro lâm 10C8, Hngêi trung râ má pái phôh thông Trường Chinh, pơlê kong kơdrâm Kon Tum môi chât hơnăm hlối djâ pú Y Julie ki tro chó sap tu x^n nah, ôh tá ai ko\ng, chong kơxêng miâ [ă hlối ai tơdroăng châi plâi nuih troh a hngêi trung, o Y Bông, kuăn ngo Rơteăng, hok tro lâm 8A, Hngêi trung râ má péa ai tíu kâ koi pơtê kơhâi dế a cheăm Đăk Rơnga, tơring Đăk Tô kuăn tê ôh tá ai nôu pâ hlối mơhriâm rơkê, kơhnâ pêi cheăng vâ mơ‘rêh dêi tơná, mơ’rêh dêi o.

Jâ Vũ Thị Minh Huệ, Kăn hnê ngăn Khu to\ng kum mâu ngế chó chêng tơvê ko\ng [ă Kuăn tê dêi kong pơlê Kon Tum, tối:

‘’Ngin hlo hơ-ui chiâng rơ-rêk tung hiâm mơno [ă xuân hlo ía kô muăn ‘nâng. Tung tơdroăng rêh ôi xahpá pá mê, mâu vâi muăn ki chó chêng tơvê ko\ng, vâi hdrêng kuăn tê hiăng ‘nâi kơdo mơ-eăm môi tiah mê, mê cho môi ngế ki mơhno troăng le\m ăm kuăn pơlê ki ê hlo’’.

Vâ Kon Tum ai mâu reăng le\m tung kơdrum reăng pêi hnoăng ki le\m, xuân thế tơbâ troh tơdroăng tơmâng, to\ng kum dêi rêm râ, mâu kơvâ cheăng, kuăn pơlê tung kong pơlê, mâu khu ai tuăn hơ-ui tung kong pơlê [ă kong pơlê ki ê. Tung 4 hơnăm hiăng luâ, lối 14.700 ngế vâi o chó chêng tơvê ko\ng, vâi o kuăn tê, vâi o kơtiê tung kong pơlê hiăng châ lăm pôu, to\ng kum ăm liăn, tơmeăm khoăng kơnâ lối 16 rơtal 700 rơtuh liăn, vâ chê 500 ngế vâi o chó chêng châ hbru ăm rơxế kró, rơxế mái, hr^ng ngế vâi o [ă rơpo\ng hngêi châ diâp hnoăng liăn mơhá, vâ pro hngêi ối, pêi cheăng kâ [ă hên ki ê.

Kố cho tơdroăng vâ mơhnhôk teăm tơdrêng vâ vâi o khên tơnôu ôh tá kơxiâp kơmêi rế kơdo mơ-eăm tâ nếo tâ vâ tơkâ luâ tơdroăng pá, mơ-eăm tung mơhriâm [ă tơdroăng rêh ối chiâng mâu reăng le\m tung kơdrum reăng pêi hnoăng cheăng le\m.

Khoa Điềm chêh

Gương tơplôu [ă tơbleăng