Klêi kơ’nâi tơnêi têa châ tơbleăng le\m, tíu tơkăng tơring C|ư Prông, Đức Cơ,  Ia Grai dêi kong pơlê Gia Lai cho kơpong tơnêi kơhlong kơ’hlăng cho tíu ki xâ ‘mêi kơ’nêh [om a rôh tơplâ nah. Mâu ngế lêng cho dêi khu pêi cheăng, mê cho lêng kơxo# 17; 732; 731 hiăng djâ troăng a hdrối troh a mâu kơpong tơnêi ki nếo klêi tăng, po văng krúa tíu ki tơplâ nah, hlối pêi cheăng kâ [ă kring vế, gak ngăn pơlê pơla, cheăm bêng tíu tơkăng kong.

Pôa Kpuih Mực, kuăn ngo Jarai, ko\ng nhân kơxu, đảng viên ki apoăng dêi pơlê Chan, cheăm Ia Pnôn, tơring Đức Cơ, kong pơlê Gia Lai, ăm ‘nâi, ing khôi túa hmâ pêi chiâk, hmâ lăm prôk pêi cheăng ukố umê, apoăng nah, iâ mơngế ki veăng vâ pêi cheăng [ă mâu mô đo#i. Klêi kơ’nâi châ mâu mô đo#i hnê mơhnhôk djâ, mâu kuăn pơlê loi nhoăm tơdroăng ki hnê tối, kuăn pơlê chôa ‘lâng rế hlê ple\ng.

Mô đo#i {inh đoân 15 kum kuăn pơlê mơdâng hngêi ối

Nôkố, rơpo\ng ki lâi tung pơlê xuân ai ngế lăm pro ko\ng nhân kơxu dêi Ko\ng ti 72, Binh đoân 15. Tơdroăng rêh ối dêi lối 200 rơpo\ng kuăn pơlê Chan hiăng hơ’lêh. Môi pơlê k^ng tơkăng kong kơtiê xahpá nah nôkố hiăng phâi tơtô.  

‘’Á đi đo rơtế [ă mâu ko\ng nhân, rơtế [ă kuăn pơlê vâ mơnhông mơdêk cheăng kâ, mơjiâng pơlê cheăm, tíu pêi cheăng mơnhông mơdêk. Mot cheăng pro ko\ng nhân, tối tơdjuôm kuăn pơlê hiăng kơdroh tah hrâ mơnguâ, xăm kơtiê, tơdroăng rêh kâ ối dêi kuăn pơlê rế hía rế xông tơ-[rê tâ ‘’.

Ing tơdroăng pêi dêi khu mô đo#i cheăng gak tơkăng kong châ mơjiâng klêi kơ’nâi hâi tơnêi têa châ tơleăng le\m, hơnăm 1985, Khu kăn Đảng lêng xiâm, khu xiâm pơkuâ ngăn lêng hiăng mơjiâng Binh đoân 15, môi đông lêng ki pêi cheăng kâ, hnối kring vế, gak ngăn tíu tơkăng kong xiâm peăng kơnho\ng Tây Nguyên.

Ing mê, thăm mơdêk tơdroăng mơnhông rế tơ-[rê ‘na cheăng kâ tíu tơkăng kong krá tơniăn tung kơpong. Tiô pôa Dương Văn Trang, Kăn cheăng tung tíu xiâm Đảng, kăn hnê ngăn Đảng kong pơlê Gia Lai, Binh đoân 15 hiăng pơtối rak vế pêi pro tro hnoăng cheăng a tíu tơkăng kong dêi kong pơlê. Binh đoân hiăng veăng kum tăng cheăng pêi, kum châ xo tơ’mot liăn, kum kuăn pơlê mâu hdroâng kuăn ngo a tíu tơkăng kong mơnhông mơdêk cheăng kâ, rak tơniăn tung rêh kâ ối, hlối pro xiâm tung kring vế, gak ngăn tơniăn a tíu tơkăng kong:

‘’{inh đoân hiăng tăng kum lối 7 rơpâu ngế kuăn ngo ki ối drô troăng tíu tơkăng kong dêi kong pơlê Gia Lai châ mot pro ko\ng nhân dêi Binh đoân. Binh đoân ối a lâi, tơmeăm khoăng tíu pêi cheăng a mê hlo ai tơ-[tê, ngiâ méa thôn pơlê rế hía rế xông tơ-[rê. Khu kăn Đảng mâu tơring tíu tơkăng kong [ă Binh đoân 15 tơru\m [ă dêi rơpó, rơtế dêi rơpó mơjiâng khu cheăng kal kí rế châ mơnhông mơdêk tâ’’.

Mô đo#i {inh đoân 15 pêi hên mâu hnoăng cheăng ki to\ng kum, veăng mơnhông tơdroăng rêh kâ ối kuăn pơlê a kơpong tíu tơkăng kong

Vêh lăm ngăn Tây Nguyên tung mâu hâi khế 4 ngăn tíu tơplâ roh ton nah, Trung tươ\ng Nguyễn Thành Út, Kăn hnê ngăn Đảng, Kăn pho\ pơkuâ ngăn lêng kal kí Kuân khu 5 kâi kơ ro hlo hiăng mơnhông mơdêk a kơpong tơnêi kong ngo tíu tơplâ nah.

Tiô pôa, tơdroăng ki djâ mâu mô đô#i lăm a tíu tơkăng kong pêi cheăng a Tây Nguyên tung plâ mâu hơnăm hiăng luâ hiăng ăm hlo tơ-[rê khât. Mâu khu pêi chiâk deăng, mâu pơlê ko\ng nhân [ă mâu kuăn pơlê mâu hdroâng kuăn ngo rêh ối a tíu tơkăng kong cho mâu ngế ki veăng kring vế  gak tíu tơkăng kong, Tơnêi têa krá gâk maluâ vâ ai khu ki lâi rơdêi:

‘’Hnoăng cheăng lêng kring vế, gak ngăn tíu tơkăng kong kố cho mơjiâng tíu xiâm a pơlê, ai cheăm, ai kuăn pơlê, hngêi trung. Rơxông kố tá rơxông kơ’nâi, kuăn cháu chái, nôu pâ ki mơjiâng tíu kố, mơjiâng pơlê pơla tơmeăm khoăng pêi lo liăn ngân, mâu kuăn cháu ai hmê kâ tu\m, drêng khu xâ troh, hâi tối klâi troh tơdroăng rak vế tơnêi têa, mê vâi rak hngêi trăng, rak tơmeăm khoăng, tơnâp kiâ djâ pôa, vâi tối rak vế hnoăng pêi lo ki tơná vâi, kô kring vế hnoăng pêi lo dêi vâi, rak vế tơnâp kiâ jâ pôa vâi.

Tiah mê, tơdroăng cheăng kâ tíu tơkăng kong hiăng mơjiâng pro tíu ki hbrâ kring vế, tơplâ krá khât, môi tơdroăng cheăng kal kí, krá tơniăn, oh tá ai mâu lêng ki lâi rak vế tíu tơkăng kong ôh tá kơnôm hiâm mơno kuăn pơlê’’. 

Rêm rơxông mô đo#i {inh đoân 15 hiăng mơjiâng ăm hiâm mơno kuăn pơlê hlê ple\ng [ă rak vế kơhnâ khât kơpong tíu tơkăng kong

Kơ’nâi 43 hơnăm châ tơleăng le\m, môi kơpong tíu tơkăng kong ki xo\n châ hr^ng km a péa kong pơlê Gia Lai [ă Kon tum hiăng châ mơjiâng chiâng tíu ki krá gâk, môi tíu ki hiăng hơ’lêh kân khât ‘na cheăng kâ, rêh ối. Tơdroăng cheăng kâ hiăng châ xông tơtêk, kuăn pơlê hiăng ‘nâi ple\ng tâ, kum rêm ngế ko\ng nhân, rêm ngế kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo a kơpong tíu tơkăng kong xuân hiăng hlê ple\ng nhên ‘na tơdroăng veăng kring vế, gak ngăn pơlê pơla tíu tơkăng kong, chiâng mâu ngế ki kring vế, gâk ngăn tíu tơkăng kong dêi tơnêi têa ing tuăn mơno tơná vâ dêi.

Tiô thie#u thưo\ng Đặng Anh Dũng, Kăn pơkuâ Binh đoân 15 tối, mê cho hnoăng veăng pêi ki kân má môi xuân cho tơdroăng ki hâk tơngăm dêi mâu rơxông kăn [o#, mố đo#i, ko\ng nhân dêi {inh đoân.

‘’Tây Nguyên klêi kơ’nâi ai rơdroăng tơplâ, a tíu kố oh tá hlo ai ki klâi, tơhnâp tơhne\ng, tơ’nhê tơ’nhe\ng to [om mìn xâ, trếo ‘mêi dioxine klêi mê kuăn pơlê to châi tamo, kơtiê hrâ mơnguâ. Pêi pro tiô troănng hơlâ dêi Đảng [ă Tơnêi têa, mê Binh đoân 15 châ mơjiâng ăm chiâng kơpong kố.

Sap ing mê nah troh nôkố hiăng ai chât rơpâu ngế kuăn pơlê châ mơhno ăm lăm ối a Tây Nguyên, rơtế ối [ă mâu kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo a Tây Nguyên kố mơjiang Tây Nguyên rế kro mơdro\ng le\m [ă phâi tơtô. Nôkố drêh ngiât to loăng kơxu, to loăng kơphế a Tây Nguyên [ă krê to a {inh Đoân 15 ai lối 40.000 ha kơxu [ă hr^ng ha kơphế, pro pơxúa phâi tơtô hơniâp ro ăm kuăn pơlê a Tây Nguyên’’.

Khu kăn dêi {inh đoân 15 đi đo to\ng kum, hnê mơhno hên tơdroăng pơxúa tung cheăng kâ rêh ối ăm kuăn pơlê

Môi kơpong tơnêi ki to răng [om, pháu hơnêa pro tơ’nhê nôkố hiăng hơ’lêh hlo to loăng kơxu, kơphế ngiât le\m, [ă mâu pơlê phâi tơtô ai tu\m troăng kơxái on tơhrik-troăng prôk-hngêi trung-hngêi pơkeăng.

Môi pơkong tíu tơkăng kong krá tơniăn môi tiah châ hding ếo meăm ki cheăng kâ rơtế [ă mâu lêng kring vế gak ngăn tơkăng kong, hiăng [ă dế châ Binh đoân 15, khu xiâm pơkuâ ngăn lêng pêi cheăng châ tơ-[rê.

Công Bắc chêh

Gương tơplôu [ă tơbleăng