Mâu hâi apoăng khế 5 hơnăm 2017 kố tơdroăng sôk ro kân má môi [a\ Ko\ng nhân pêi cheăng xuân môi tiah rơpâu ngế pêt actiso a Đà Lạt, Lâm Đồng.

Mê cho Ko\ng ti tơlo liăn cheăng mơjiâng pro pơkeăng Lâm Đồng dó inâi Ladophar 1 tung 3 khu tê mơdró ki má môi tung lâp tơnêi têa châ kâ pri dâi le\m lâp plâi tơnêi châu Á – Thái Bình Dương. Kố cho pri ki kơnâ má môi [a\ khu tê mơdró, xua Khu pơkuâ ‘na ki dâi le\m châu Á – Thái Bình Dương séa ngăn k^, diâp ăm.

Ladophar kơnôm a actiso, môi túa loăng ki phá tơ-ê dêi Đà Lạt vâ mơjiâng pro pơkeăng tê ăm mâu ko\ng ti pơkeăng tung tơnêi têa [a\ lâp plâi tơnêi.

Tơdrêng amê xuân ing actiso, Ladophar mơjiâng pro kế ki má môi mơtiah: Trếo piê kơhiêm ki khăng, trếo piê kơhiêm ối ai têa, chếi, ke\o [a\ hía hé.

Cho kế dêi Ladophar châ hên mơngế tung tơnêi têa loi tơngah xúa, mê hiăng troh lăm lu tung kơchơ tê mơdró lâp plâi tơnêi. Pêi lo liăn dêi Ladophar đi đo tâk, [a\ ôh tá xê to 600 rơtal liăn môi hơnăm môi tiah nôkố.

Ki rơhêng vâ tối tâ mê nếo cho kơnôm Ladophar mê rơpâu rơpo\ng pêt actiso a Đà Lạt kô pêi lo liăn châ hên, tơniăn. Actiso hiăng châ khu rôe tơkêa rôe tâi sap rơnó apoăng, ôh tá tô tuăn mot tung rơnó pôe xo tro mơngế ki rôe hjip yă.

Jâ Phạm Thị Hương, Ka\n pơkuâ Ko\ng ti tơlo liăn pro pơkeăng Lâm Đồng tối ăm ‘nâi: Ko\ng ti hiăng mơ’no lối 100 rơtal liăn vâ mơjiâng hngêi kơmăi [a\ kơmăi kơmok rơxông nếo, tơtro tiô pơkâ mơjiâng pơkeăng tiô pơchân tối dêi Khu xiâm pơkuâ ‘na pơkeăng [a\ khăm pơlât lâp plâi tơnêi WHO.

Ôh tá xê to tơtro\ng mơ’no liăn rôe kế tơmeăm khoăng kih thuât rơxông nếo, Ladophar tơtro\ng hnê mơjiâng khu mơngế rơkê, mâu ko\ng nhân ki pêi rơkê. Ki rơhêng vâ tối Ko\ng ti ai mâu túa kơtăng, tơniăn kế ki vâ pro pơkeăng mê krúa le\m.

Jâ Phạm Thị Xuân Hương tối: Ladophar thế tơkâ pá puât vâ mơjiâng, xo vế túa ki rơkê tơtro lối 20 hơnăm nếo mơjiâng pro ki phá tơ-ê dêi tơná.

‘’Ôh tá xê tíu kố pêi rơkê tơtro mê tíu ki ê kô chiâng po rơdâ. Ai drêng ki rơkê ple\ng dêi pin mơngế ki ê ôh tá ‘nâi, [a\ ki rơkê dêi mâu ngế ki ê, pin kô ôh tá chiâng pêi môi tiah vâi. Mâu tơdroăng kố thế ai troăng hnê mơhno dêi khu kăn pơkuâ.

Pin hiăng trâm hên tung pêi chiâk deăng, hlo vâi pêi châ tơ-[rê mê ngế ki ê pêi tiô [ối, tá tui lui mê trâm pá. Lôi tiah mê chiâng pro mơ’nhê tê kơtê. Tơdroăng ki mơ’nhê tê kơtê dêi kuăn pơlê, dêi khu tê mơdró xuân cho mơ’nhê tê kơtê dêi pơlê pơla.

Tiô á hnoăng cheăng dêi tơnêi têa tung tơdroăng djâ troăng tơbleăng tơdroăng, pơkâ pêi pêt cho kal khât ‘nâng’’.

Drêng hên hngêi kơmăi mơjiâng pro sik ôh tá ai tu\m kơtếo vâ mơjiâng pro sik, kơmăi kơmok hiăng ton mê thăm tro lup hên, mê hngêi kơmăi pro sik An Khê (Gia Lai), hiăng hbrâ tơnáu pêi krá tơniăn [a\ hbrâ tơnáu tơbriât cheăng xua yă sik ki rôe ing kong têa ê yă rơpâ.

Pôa Nguyễn Văn Hảo, Kăn pho\ pơkuâ hngêi kơmăi pro sik An Khê tối ăm ‘nâi: Hơnăm 2016 hngêi kơmăi hiăng mơ’no 2 rơpâu rơtal liăn vâ rôe kơmăi kơmok nếo [a\ ivá pro tâk châ 18 rơpâu ta#n kơtếo môi hâi, chiâng hngêi kơmăi ai ivá mơjiâng pro hên má môi tung tơnêi têa.

Hngêi kơmăi pro sik An Khê hiăng mơ’no lối 100 rơtal liăn, ôh tá xêo liăn lai ăm kuăn pơlê ki pêt kơtếo hơ’lêh hdrê kơtếo, thăm pêi lo châ hên. Kơnôm mê pêi lo kơtếo châ 65 ta#n môi hectar châ tơtêk vâ chê 100 ta#n môi hectar.

Hngêi kơmăi xuân hiăng mơ’no liăn rôe 10 kơmăi ko kơtếo, rêm toăng kơmăi kơnâ 10 rơtal liăn vâ kơd^ng liăn mung mơngế ko kơtếo. Nôkố hiăng ai 45% [a\ng tung kơxo# 26 rơpâu hectar kơtếo a kơpong ki pêt kơtếo châ ko kơtếo [a\ kơmăi. Pôa Nguyễn Văn Hảo tối:

‘’Kuăn pơlê xuân môi tiah khu tê mơdró vâ châ tơ-[rê ing tơdroăng pêi pêt tê mơdró kơtếo pro sik mê ôh tá ai troăng ki lâi mê cho pêi pro túa mơdêk pêi lo [a\ ki dâi le\m dêi kơtếo.

A hngêi kơmăi mê cho mơdêk ivá uâ mơdiê, mơ’no liăn rôe kơmăi kơmok rơxông nếo. A klâng chiâk mê pin pêt mâu hdrê ki dâi le\m. A kố pin xúa kơmăi kơmok rơxông nếo.

Tơdrêng amê kơdroh mơ’no liăn ăm mơngế ki pêt kơtếo ing ko kơtếo troh uâ mơdiê, pơtoh nôkố ăm kơmăi ko kơtếo mê rêm ta#n kơtếo, kuăn pơkê kơdroh liăn mơ’no 50 rơpâu liăn’’.

Môi tơdroăng tơkêa bro hiăng po rơdâ tung kong pơlê kơpong Tây Nguyên laga hrá xua tăng tơnêi [a\ liăn ngân mơ’no cheăng. Tơleăng tơtro tơdroăng tăng tơnêi [a\ bê liăn ngân vâ mơ’no cheăng môi tiah hiăng tơkêa cho môi tung mâu tơdroăng ki xiâm vâ tơdroăng tơkêa bro re\ng pêi kêi đeăng.

Tơdroăng tơkêa pro troăng kân Hồ Chí Minh sap ing Gia Lai troh Dak Nông cho môi xiâm kối tung tơdroăng tăng tơnêi xuân môi tiah mơ’no liăn.

Kơnôm mê troăng kêi hdrối tiô pơkâ. Pôa Hoàng Văn Trung, Kăn pho\ pơkuâ Ko\ng ti Quang Đức Gia Lai tối ăm ‘nâi ko\ng ti tơdah mơjiâng pro 26 km troăng kân Hồ Chí Minh tơkâ hluâ Tây Nguyên [a\ kơxo# liăn 840 rơtal liăn, kơnôm pơtroh liăn tơtro tiô pơkâ xua mê mơjiâng pro troăng kêi đeăng hdrối tiô pơkâ:

‘’Ngin châ hngêi arak liăn VietBank ăm mung 85%. Hiăng kum liăn tu\m, teăm tơdrêng tiô tơkêa mung, pro tơ’lêi ăm ngin tung tơdroăng po rơdâ pêi pro xua mê hiăng kêi đeăng hdrối 6 khế tâng pơchông [a\ hâi khế tơkêa BOT’’.

Tung môi roh kơ-êng dêi ngế chêh hlá tơbeăng Rơ’jíu Việt Nam ‘na tơdroăng mơ’no liăn cheăng, mơnhông mơdêk Tây Nguyên, Thươ\ng tươ\ng Tô Lâm, Kăn cheăng tung Khu xiâm kal kí, Kăn xiâm pơkuâ Ko\ng an, Kăn xiâm pơkuâ hnê mơhno Tây Nguyên tối nhên:

‘’Tây Nguyên kế tơmeăm khoăng cho hên. Laga xua tiah lâi ôh tá mơnhông mơdêk, tiah lâi tá hâi châ mâu khu tê mơdró kân tơmâng mơ’no liăn cheăng; [a\ tơmâng mơ’no liăn cheăng laga tá tui lui ôh tá châ tơ-[rê hên? Ki á tô tuăn má môi mê cho pro tiah lâi vâ Tây Nguyên mơnhông mơdêk? Hdrối nah mê ai hên tơdroăng ki tô tuăn ‘na tơdroăng pơlê pơla, tơdroăng gâk kring tơniăn, ‘na tơdroăng cheăng lêng, ‘na tơdroăng gâk kring, mê cho gá ai tơdroăng ki ối pá tung pêi cheăng kâ, prôk lăm; lơ ti tăng kơchơ tê mơdró Tây Nguyên.

Laga nôk hiăng mơnhên cho pơlê pơla hiăng tơniăn. Ki tơniăn mê gá pro tơ’lêi hlâu vâ mơnhông tơtêk. Á tối tiô rơkong a hiăng tối nah mê cho tơniăn vâ mơnhông mơdêk, mê nôkố hiăng hơ’lêh iâ péa tơdroăng ki kal dêi Tây Nguyên mê cho: mơnhông mơdêk vâ pro ăm chiâng tơniăn krá le\m’’.

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng