VOV4.Xơ Đăng - Ngoh Y Pôt Niê, hdroâng Rơđế, kot mâ hơnăm 1988 cho Ngế pơkuâ Kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó Êđê’s Café, ối a ƀuôn Kla, cheăm Drai Săp, tơring Krông Ana, kong pơlê Dak lak. Kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó Êđê Café hiăng châ hên inâi “Top tung khu 10 inâi ki châ ô eăng hơnăm 2019”. Tung tơdroăng ki dế ai pơreăng COVID-19 la Êđê’s Café hiăng kơhnâ khât tung tơdroăng pêi pro tiô hnoăng cheăng a rơxông nếo. Dế nôkố, hên mâu kong têa ki ê pakĭng tơdroăng tơrŭm cheăng, djâ dêi inâi Êđế’s Café châ ô eăng, tê mơ’no troh hên mâu kong têa ê tung lâp plâi tơnêi.

-Ô ngoh! Tung pơla ai pơreăng COVID-19 tâ tú rơ-iêo, kŏng ti Êđê Café hiăng hmâ pêi môi tiah lâi?

Ngoh Y Pôt Niê:“Tung hơnăm 2019, nếo mơjiâng la ki châ tơkâ dêi ngin cho dâng 900 rơtuh, troh hơnăm 2020 dâng 1 rơtal liăn. Troh hơnăm kố tơdroăng ki pêi lo liăn kơdroh hên, ôh tá châ troh 500 rơtuh. Ki hdrối tâ, ngin hlo COVID-19 tơdjâk troh tâi tâng mâu kơvâ cheăng tung rêh ối, ôh ti xê krê to mâu tíu ki mơjiâng pro,uâ pơliê, kơphế. Pơreăng ối tơdjâk troh hên kŏng ti tê mơdró, ôh ti xê to ƀă ngin.

La ôh ti xê tiah mê ngin rơhêng vâ pơtê. Ngin rế mơ-eăm tâ nếo. Ƀă kŏng ti ngin xua mâu rơxế ki pơto chơ ƀă tíu pơtroh kơthô pơtê. Ngin tơkŭm tê tung măng pơlê pơla ƀă tê ing Tiki ƀă Shopee, Livestream tê tung Facebook, Zalo. Mâu tơmối a mâu tíu xuân krếo phôn ăm ngin roê tơ’nôm kế tơmeăm dêi Êđê’s Café. Ngin tơpui tơno ƀă tíu pơtroh kơthô ƀă châ pơtroh 5kg rêm rôh pơtroh. Ôh tá châ pơtroh môi tiah hdrối rôh kitâ hâi ai pơreăng. Ngin hmâ tê môi tiah mê. Rêm hâi tê châ dâng 30 – 50 kg tơngi klêng”.

Ngoh Y Pôt Niê a kơmăi kơ-óu kơphế

- Ê! Pơreăng COVID-19 tơdjâk troh tơdroăng cheăng kâ tơdjuôm, latung pơla mê, Êđê’ Café hiăng mơ’no tê mâu kế tơmeăm nếo môi tiah kơphế sầu riêng, kơphế pôm hróu. Tơdroăng klâi hiăng pro ăm ngoh tơmiât troh tơdroăng kố?

Ngoh Y Pôt Niê:“Ki khât, á ai tơmiât hơ’lâk kơphế ƀă mâu túa ki kố hiăng sap ton nah. Á cho mơngế Rơđế hơnăm ối nếo khên tơnôu mơjiâng kŏng ti môi tung khu. Á phiu ro ƀă rơhêng vâ mâu vâi hơnăm ối nếo hâk tơngăm ƀă hriâm ƀối, mơnhông mơdêk tâ xua á hlo mâu kuăn pơlê pin ối ai hên tơdroăng ki tá hâi hlê plĕng môi tiah tung tơdroăng rêh ối, hriâm tâp ƀă hên ki ê.

Má péa, á hlo, hên mâu ngế hơnăm hiăng krâ ôu kơphế ki ôh tá hơ’lâk ƀă klâi, kơphế môi tiah mê ôu gá kơhiâm khât la tơdjâk troh ivá môi tiah kơtêi kơtâu têi. Mê á rơhêng vâ pro chiâng túa kơphế ki tơtro ƀă ivá dêi mâu ngế hơnăm hiăng hên, á krí plâi sầu riêng, á mơnúa têng ƀă hơ’lâk rơtế ƀă kơphế hlo gá kơhiâm.

Á xo kơphế Robusta hơ’lâk rơtế môi iâ sầu riêng, xik, têa tôu ro, tiô tơdroăng pơkâ hơ’lâk krê. Troh nôkố hiăng chiâng môi túa kơphế krê châ kơchơ mơdró hâk vâ khât. Á hlo phiu ro ‘na tơdroăng kố”.

Hơnăm 2022 Êđê’s Café pơtối mơ-eăm tê tơmeăm ki pro ing kơphế ngi kong têa ê

-Ivá ki lâi kum ngoh đi đoloi tơngah tơkâ luâ mâu tơdroăng xơpá vâ mơ-eăm troh tơdroăng ki ƀlêi trâng?

Ngoh Y Pôt Niê:“Pin ôh tá ‘nâi hdrối kơxo ah gá tiah lâi. La Êđê’s Café ngin đi đo mơ-eăm hmâ tung mâu tơdroăng. Mơ-eăm hriâm ƀối, tăng ‘nâi, aimâu túa tơmiât ki nếo, tơmiât rơkê ‘na mâu kế tơmeăm ki nếo vâ tê tung kơchơ vâ tơ’mot mâu ngế ki roê xúa loi tơngah a kế tơmeăm dêi kŏng ti tơná. Êđê’s Café nếo châ mơjiâng la mâu ivá mơ-eăm tung mâu tơdroăng cheăng, tung tơdroăng mơ-eăm mê ai tá tơdroăng ki ƀlêi chiâng, tơdroăng ki tơƀrê pro pơxúa tơniăn lĕm, mê cho tơdroăng ki phiu ro khât dêi Kŏng ti ngin.

Drêng á nếo mơjiâng nah vâi krâ nhŏng o tung pơlê ki lăm pêi cheăng a Bình Dương ƀă a pơlê kong kân ki ê hên. La drêng ai pơreăng tâ tú vâi vêh a pơlê, á pơtối pro tơ’lêi hlâu ăm vâi pêi cheăng. Nôkố ai 10 ngế a ƀuôn Kla rơtế pêi cheăng khât ƀă Êđê’s Café. Pakĭng mê, ối ai mâu ngế pêi cheăng tiô rơnó, krí kơphế lơ rak ngăn kơphế xuân sap ing 20 – 30 ngế. Á mơhá dâng 200 rơpâu liăn môi ngế tung môi hâi. Ngin đi đo tơdah xo vâi krâ nhŏng o rơtế pêi cheăng vâ pêi lo liăn tơ’nôm”.

-Tung la ngiâ ah, ngoh ai mâu tơdroăng tơmiât, túa pơkâ, tơdroăng rơhêng vâ ki lâi vâ mơmnhông Êđ’s Café?

Ngoh Y Pôt Niê:“Sap ing nôkố, á hiăng ai mâu túa tơmiât ki nhên tung hơnăm 2022.Tơdroăng kân ki á rơhêng vâ cho tê tơmeăm ki pro ing kơphế ngi kong têa ê.Á hiăng chêh inâi veăng tung mâu tơdroăng Amazon, Alibaba. Mê cho môi tung mâu kơvâ cheăng ki tê tơmeăm ngi kong têa ki kân má môi tung lâp plâi tơnêi. Á hiăng kĭ tơkêa vâ tê kế tơmeăm ngi kong têa ki ê tung lâp plâi tơnêi tung tơdroăng Amazon ƀă Alibaba tung môi hơnăm ki iâ má môi cho 10 tâ̆n kơphế tơpoăng.

Drêng veăng tung mâu tơdroăng kố á ai tơ’nôm tơdroăng ki hriâm ƀối, tơdroăng ki rơkê cho tơdroăng ki kal máôi. Á pêi tâi tâng ƀă tơdroăng ki mơ-eăm, kơhnâ ôh tá la lâi pơtê. Tung hơnăm nếo, á rơhêng vâ tâi tâng rêm ngế rơtế pêi cheăng ƀă a kŏng ti ƀă tâi tâng vâi krâ nhŏng o a pơlê cheăm ivá rơdêi. Tung pơla ai pơreăng athế ‘nâi rak vế dêi châ chăn tơná ƀă pơlê pơla. Tơná á kô mơjiâng mâu túa pơkâ nhên pêi nhên tâ nếo vâ pêi châ tiô tơdroăng ki rơhêng vâ châ tê tơmeăm ngi kong têa ê.

Ngin pêi cheăng tung tơdroăng ki hơniâp ro. Rơhêng vâ tung hơnăm nếo kô mơnhông po rơdâ tíu pêi cheăng, roê tơ’nôm kơmăi kơmok, hên tơmối tung tơnêi têa, kong têa ê roê kơphế, vâ kum vâi krâ nhŏng o tung pơlê, cheăm tơná pêi lo liăn tơ’nôm”.

-Ê, mơnê ngoh hên!

Zawut chêh

Katarina Nga tơplôu ƀă tơbleăng