VOV4.Sêdang - A Tíu xiâm rak ngăn rui Dak Lak châ hlo hên hĭn chât met khô̆i loăng ki ôh tá ‘nâi xiâm kối, hiăng châ ‘măn tơkŭm a ƀăng tơnêi ki Tíu xiâm dế pêi pro tơdroăng tơkêa pro kơdroăng păn rui. Loăng ki ko tro luât sap ing tơdroăng ki hơ’lêh kong pro tơdroăng tơkêa tá hâi châ chơ tâi, loăng ôh tá tro luât châ vâi ‘măn tơkŭm a kĭng mê ƀă hlo ôh tá tơniăn. Kơ koan rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong dêi kong pơlê dế séa ngăn ƀă hlo tơdroăng ki pro xôi akố.

Tíu tơkŭm chôu ‘măn loăng ki tong kếo ôh tá tro luât kơtăn Tíu xiâm rak vế rui Dak Lak dâng 1 km, a kĭng môi tíu gak ngăn kong ƀă achê kĭng troăng kân. Mâu loăng pŭm kân, kŭn ‘măn a môi kơpong kong hiăng tro kếo ‘nhê tâi tâng, ko rêm pŭm loăng, hlo tíu uâ ki nếo, ki ‘nâ xuân ối chhá ƀă kơ koan gak ngăn kong hiăng hdró séa ngăn rêm pŭm loăng. Loăng ki ‘măn tơkŭm akố ai hên hdrê loăng môi tiah loăng căm xe, loăng kơchêk, loăng kơpeăng kân kŭn ai tâi tâng, ki hên loăng kân sap ing 20 – 30 cm.

Tiô séa ngăn, akố ai 4 tíu chôu ‘măn loăng ối achê dêi pó ƀă ối kơtăn kơpong kong dêi Tíu xiâm rak vế rui Dak Lak, ối tung Khoan 2, Xá 462, rơtâ tá xuân cho kong ki ai xêh. Pơchốu kŏng peăng tíu chôu ‘măn loăng ôh tá tro luât, môi ngế kăn ƀô̆ Tíu xiâm rak vế rui Dak Lak tối ăm ‘nâi, a tíu kố, tíu xiâm vâ mơjiâng kơdroăng rui. Laga, ôh tá nhên xua ti lâi, ai tơdroăng ki chôu ‘măn loăng ôh tá tro luât tung kơpong tơnêi kố.

Tíu tơkŭm chôu ‘măn loăng ôh tá tro luât ối tung dế kơpong kong dêi Tíu xiâm rak vế rui Dak Lak, ối tung Khoăn 2, xá 462

Pôa Huỳnh Trung Luân, Kăn pơkuâ Tíu xiâm rak vế rui Dak Lak tối, tơdroăng tơkêa bro mơjiâng pro kơdroăng păn rui châ kong pơlê kĭ ăm pêi pro tung ƀăng tơnêi 3,21ha, châ phêp kếo tâi tâng loăng. Tơdroăng kếo loăng a tơdroăng tơkêa bro ai tơdroăng veăng ngăn dêi Khu pơkuâ rak ngăn kong tơring Ƀuôn Đôn, tơdroăng tơrŭm dêi Tíu xiâm ƀă hiăng kêi đeăng kếo tung khế 6/2021. Mơgêi kếo châ 152 met khô̆i loăng tŭm túa ƀă hiăng châ  Khu pơkuâ liăn ngân kong pơlê Dak Lak tê tâi tâng xuân tung khế 6/2021. Nôkố u ối 10 met khô̆i loăng tŭm túa khu ki kếo loăng tá hâi pơto tâi, xuân u ối a kơpong tơdroăng tơkêa bro pro kơdroăng păn rui.

Pôa Luân tâ kơdrâ ‘nâng drêng apoăng khế 7/2021, mâu kơ koan cheăng châ hlo tíu chôu ‘măn loăng ôh tá tro luât a kơpong tíu cheăng vâ mơjiâng pro tơdroăng tơkêa bro. Tiô kăn pơkuâ Tíu xiâm rak vế rui, tíu cheăng châ pơcháu ƀăng kong bu ai 200ha, tíu pêi cheăng kơ koan kố a kơpong kong ƀă ai troh 4 ngế pêi cheăng gâk ngăn kong, mung tơ’nôm 2 ngế tung pơlê rơtế veăng rak ngăn kong, đi đo hên hơnăm a tíu cheăng ôh tá ai roh ko ‘nhê kong ki lâi. Roh tơdroăng châ hlo tíu chôu ‘măn loăng ôh tá tro luât drêng tíu cheăng pêi pro tơdroăng tơkêa bro ƀă 4 ngế rak ngăn kong lăm tŏng xo rui a Dak Nông.

A tíu kố, Tíu xiâm rak vế rui Dak Lak dế pêi pro tơdroăng tơkêa pro kơdroăng păn rui

Roh tơdroăng kố hiăng lối 2 khế laga Tíu xiâm tá hâi tơbleăng xua Khu pơkuâ rak ngăn kong tơring dế tơkŭm séa ngăn. ‘Na tơdroăng ki nhôm pro pơxúa ăm dêi tơná drêng pêi pro tơdroăng tơkêa bro vâ pro loăng ki kếo ôh tá tro luât chiâng tro luât, pôa Luân tối:

‘’Tiô á, tá hâi ai kơbố chiâng mơnhên tơdroăng kố. Ngin cho khu pơkuâ kong mê, mê cho tơdroăng ki tơpui ing pa kong, mơnĕn tối mơngế ki ê tê. Sap ing mê nah troh nôkố, ngin đi đo tơrŭm séa ngăn krá tơniăn tíu kố, vâ rơtế ƀă kơ koan séa ngăn ti tăng ngế ki pro xôi, rĕng djâ tơdroăng kô tơleăng, xua ngin plĕng pêi tơdroăng rak ngăn, mê thế plĕng hên ‘na rak ngăn kong’’.

Jâ H’Lan Niê Ƀuôn Dap, Kăn pơkuâ rak ngăn kong tơring Ƀuôn Đôn tối ăm ‘nâi klêi kơ’nâi séa ngăn apoăng, ai 27 met khô̆i loăng tŭm túa châ hlo chôu ‘măn tơkŭm a kơpong Tíu xiâm rak ngăn rui pêi pro tơdroăng pơ’lêh kong tơdroăng tơkêa bro mơjiâng kroăng păn rui ƀă tâi tâng kơxô̆ loăng kố ôh tá ối tung kơxô̆ loăng tơdroăng tơkêa bro. Klêi kơ’nâi séa ngăn, mâu xiâm loăng ƀă loăng pŭm cho tơtro amê, laga mâu loăng pŭm ki ê ôh tá tơtro, nhôm châ kếo ing tíu ki ê ƀă chôu ‘măn tơkŭm a kố. 

Loăng tơkŭm ‘măn akố ai hên tuá loăng căm xe, loăng kơchêk, loăng kơpeăng kân kŭn, ki hên kân sap ing 20 – 30 cm

Tiô jâ H’Lan, roh tơdroăng ôh tá xê xua Tíu xiâm rak vế rui châ hlo mê cho xua Kơ koan xiâm pơkuâ rak ngăn kong tơrŭm ƀă Khu rak ngăn kong Ƀuôn Đôn ƀă Khu séa ngăn kong ki troh lâp lu kơxô̆ 1 châ hlo. Tơdroăng séa ngăn ton troh 2 khế xuân tá hâi kêi đeăng cho xua thế tơkôm tơdroăng séa ngăn mơnhên dêi kơ koan râ kơpêng, laga nôkố hiăng vâ kêi đeăng hô sơ. Roh tơdroăng chiâng vâ tơpôu xôi, tŭm kơxô̆ loăng vâ xăm tối roh tơdroăng xôi kân vâ pơtroh hô sơ troh kơ koan Kŏng an vâ pơtối séa ngăn, mơnhên.

Jâ H’Lan mơnhên tung tơdroăng ki lâi, Tíu xiâm rak vế rui thế pôu râng hnoăng apoăng xua lôi ai roh tơdroăng xôi a kơpong kong dêi tíu cheăng:

‘’Nôkố mê tá hâi châ hlo mơngế ki kếo kơxô̆ loăng mê, xua mê xăm tối klêi roh tơdroăng kô pơtroh ăm Kŏng an vâ Kŏng an pơtối pêi cheăng. Mơhé môi tiah lâi, tơdroăng ai a kơpong kong ki khu pơkuâ kong dế pơkuâ mê hnoăng cheăng a ngiâ, ga châ tơnêi têa pơcháu pơkuâ, rak ngăn kong ki mê ‘nôi. Ngế ki pơkuâ kong thế pôu râng hnoăng apoăng, Luât kong pơkâ nhên tiah mê’’.

Ƀă tơnêi kong kŭn, khu rak ngăn kong tŭm mơngế ƀă rơdêi má môi tung tíu cheăng khu pơkuâ kong a Tây Nguyên, 6 ngế gak ngăn 200 ha, đi đo tung hên hơnăm Tíu xiâm rak ngăn rui Dak Lak ôh tá châ hlo roh ko ‘nhê kong, kếo loăng kong tá tro luât ki lâi. Laga, drêng tíu cheăng kố pêi pro tơdroăng tơkêa bro pơ’lêh kong vâ mơjiâng pro kơdroăng păn rui mê vêh ai roh tơdroăng hrĭng pŭm loăng tŭm túa, kơxô̆ loăng tâk troh 27 met khô̆i châ chôu ‘măn tơkŭm a kơpong pêi tơdroăng tơkêa bro, achê kơxô̆ loăng ki tro luât tá hâi pơto ‘măn a tíu tơkŭm.

Tâng chôu ‘măn mâu loăng ƀă dêi pó mê cho pá vâ ‘nâi kơnó, tơ’lêi hlâu chiâng pơto lo ing kong. Kơxô̆ loăng ôh tá tro luât ôh tá iâ, tơdroăng chôu ‘măn tơkŭm loăng mơdoh hên chôu, kal ai rơxế, laga ngế pơkuâ kong dế tung pơla pêi pro tơdroăng tơkêa bro; hên kăn ƀô̆, mơngế pêi cheăng đi đo mot a kơpong kố laga ôh tá châ hlo. Mâu tơdroăng ki ôh tá nhên kố kal châ mâu kơ koan cheăng Dak Lak ƀă tơring Ƀuôn Đôn mơnhên ki păng ‘nâng.

VOV Tây Nguyên chêh

A Sa Ly tơplôu ƀă tơbleăng