VOV4.Sêdang - Drêng tơbâ 85 hơnăm hâi mơjiâng Khu ngăn vâi kơdrâi Việt Nam lơ 20 khế 10, mơ’nui măng t^ng hiăng hluâ, a Hà Nội, Tíu xiâm ngăn vâi kơdrâi Việt Nam hiăng tơku\m po leh diâp vâi kơdrâi Việt Nam hơnăm 2015 ăm 9 khu pú hên [ă 10 ngế phá ki kơhnâ rơkê tung pơla mơ-eăm, tơkâ hluâ xahpá tung rêh ối, vâi ôh tá la lâi pơtê pêi cheăng, tơche#ng tơmiât, chiâng mâu vâi kơdrâi ki rơkê [ă to\ng kum hên ngế ki ê tung pơlê pơla ai tơdroăng rêh ối tơniăn le#m, hơniâp ro. Ngế chêh hlá tơbeăng cheăng tung Rơ’jiu Việt Nam hiăng trâm mâu vâi kơdrâi ki kơhnâ rơkê, tơbleăng tối ‘na tơdroăng kố.

 Hiăng lối 30 hơnăm, [ok thái pơkeăng Trần Khánh Thu, kăn pơkuâ kơbong rak trếo kơhiâm Hngêi pơkeăng kân kong pơlê Thái Bình cho ngế ki hơnăm ối nếo má môi châ diâp pri tơ’noăng vâi kơdrâi hơnăm 2015. Păn roăng mâu tơdroăng ki tơche#ng tơmiât rơhêng vâ chiâng [ok thái pơkeăng sap ing tơx^n, xua tơdjâk sap ing tơdroăng ki rơhêng vâ [ă hnoăng cheăng dêi pâ pá nôu [ă nôu, sap ing hâi ki ối hriâm a hngêi trung râ má pái, nâ Trần Khánh Thu hiăng mơ-eăm vâ tơ’noăng mot hriâm a hngêi trung Đăi hok Y Thái Bình. Plah tơ’noăng lo ing hngêi trung, nâ hiăng châ rah xo mot pêi cheăng a Hngêi pơkeăng kân kong pơlê Thái Bình sap hơnăm 2008 nah. Tơdroăng tơmiât rôh mê nah hiăng xêt khât, nâ Khánh Thu đi đo mơ-eăm hriâm [ối, pêi klêi mâu tơdroăng cheăng ki châ pơcháu. Apoăng hơnăm 2014, Hngêi pơkeăng mơjiâng kơbong Trếo kơhiâm, nâ châ pơcháu pro kăn pơkuâ kơbong. Hlo mâu tơdroăng pá ‘na trếo kơhiâm ăm mâu ngế ki ta mo, nâ rơtế [ă kăn [o# tung kơbong đi đo tơru\m mơ-eăm, rak tơniăn ăm vâ 2 rơpâu hnoăng hmê kâ rêm hâi, tơku\m hbru tê kơtê mâu hnoăng hmê kâ ăm mâu ngế ki ta mo kơtiê. Pák^ng mê, [ă tuăn hiâm mơhno\ng vâ xêh dêi rơxông hơnăm ối nếo, nâ đi đo mơhno\ng veăng mâu tơdroăng pêi pro to\ng kum pơlê pơla [ă tơná nâ xuân hiăng ai 30 hdroh pleăng mơheăm. Nâ Trần Khánh Thu tối: Mâu rôh pleăng mơheăm mâu tơdroăng pêi pro mê gá ai pơxúa khât, ngin tối tơbleăng tơdroăng ki rơkê ple\ng dêi tơná gá châ achê [ă krâ nho\ng o. Hên vâi krâ nho\ng o drêng ngin troh hiăng tối ăm ngin tá hâi la lâi châ khăm a hngêi pơkeăng kong pơlê. {ă tơdroăng ki pleăng mơheăm, mê ngin hlo ing mâu rôh ki ngin pêi dêi hnoăng cheăng lơ pơlât mâu ngế ki ta mo mê mơheăm vâ pâk ‘mot ăm mâu ngế ki kal vâ mơheăm ôh tá ai. Tơná á veăng pleăng dêi mơheăm  vâ to\ng pơlât ngế nôu ki dế rơnêh kuăn. Kố cho tơdroăng pêi pro ai pơxúa châ kuăn pơlê tơmâng xo.

Pri tơ’noăng vâi kơdrâi Việt Nam ôh ti xê to ôu-eăng mâu ngế phá ki ai hên tơdroăng ki veăng kum pleăng hnoăng cheăng ăm kuăn pơlê mê ối kum ăm khu pú hên ki ai tơdroăng tơmiât ai pơxúa ăm tíu cheăng [ă pơlê pơla. Ki rơhêng vâ tối môi tiah khu pú hên kăn [o#, ho#i viên Khu ngăn vâi kơdrâi ối tung Khu ngăn Hngêi rak liăn Tê mơdró khu lêng. Tung 22 troăng hơlâ tơmiât ăm tơdroăng cheăng la ngiâ mơnhông mơdêk hneăng hơnăm 2010-2015, 70% cho dêi vâi kơdrâi, hiăng kum hngêi rak liăn kơd^ng châ dâng 15 rơtal liăn ‘no mung tiâ mơnhên kong têa ê. Ki rơhêng vâ tối cho mâu tơdroăng tơmiât: ‘Mâi rơnêu, pêi klêi túa pơkâ pêi pro dêi vâi kơdrâi rak ngăn tơdroăng ki ôh tá mơhúa [ă hên tơdroăng ki ê [ă tí tăng ‘nâi ple\ng ăm Hngêi rak liăn pơkâ mơ’no mâu kế tơmeăm tê mơdró kum phá ăm vâi kơdrâi, môi tiah: ‘’Kơd^ng ăm kuăn’’ mâu tơdroăng ki kơjo kum hiăng mung ăm vâi kơdrâi kơtiê: Tiâ mơnhên tê kơtê túa pêi cheăng kâ tê mdró ăm vâ chê 2 rơpâu ngế vâi kơdrâi, ki hên cho ‘na kơvâ pei chiâk pêi deăng tung thôn pơlê. Nâ Nguyễn Thị Cẩm Phượng, kăn pho\ hnê ngăn Vâi kơdrâi dêi Khu vâi kơdrâi Hngêi rak liăn khu lêng ăm ‘nâi: Ai châ tơdroăng tơ-[rê tiah mê cho xua mâu tơdroăng pêi pro dêi Khu vâi kơdrâi hiăng tơru\m [ă mâu nâ o tung tíu cheăng: Tung lối tơdế nâ o cho vâi  kơdrâi, ai Khu tơru\m cho kal khât, rế  kum dêi pó tung tơdroăng cheăng rế tơpui tơno [ă dêi pó tung tơdroăng rêh ối phá. {ă Khu pơkuâ ngăn khu tơru\m to\ng kum [ă tơdroăng ki rơhêng vâ dêi mâu vâi nâ o mê tdroăng ki rơhêng vâ tơmâng to\ng kum kô hên tâ. {ă mâu nâ o hơnăm ối nếo mê hngêi rak lian ai troăng hơlâ to\ng kum mơnhông mơdêk ‘na tơdroăng rêh ối, hnoăng cheăng vâ to\ng kum mâu nâ o ai hên tơdroăng kal tâ vâ pro tơdâng tơ’mô tung rêh ối [ă hnoăng cheăng.

Mê bu cho 2 tung 9 khu pú hên [ă 10 ngế phá châ diâp pri Vâi kơdrâi Việt Nam hơnăm kố. Rêm ngế xuân 1 tơdroăng ki kơhnâ rơkê, veăng kum phá tơ-ê dêi pó la mâu nâ o pơrá cho mâu ngế ki djâ troăng ahdrối ‘na tuăn hiâm mơ-eăm ôh tá la lâi pơtê, tơkâ hluâ mâu tơdroăng pá tung rêh ối vâ pêi cheăng, hlê ple\ng, chiâng mâu vâi kơdrâi ki rơkê [ă to\ng kum hên mâu ngế ki ê tung pơlê pơla hluăn ing kơtiê, ai tơdroăng rêh ối tơniăn, hơniâp ro. Jâ Nguyễn Thị Minh Hương, kăn pơkuâ hnê mơhnhôk cheăng tíu xiâm tơnêi têa Khu ngăn vâi kơdrâi Việt Nam ăm ‘nâi: Ki rơkê ple\ng hơnăm kố pơrá tơdâng tơ’mô mâu hơnăm, la hơnăm kố hô sơ proh ăm Khu ngăn vâi kơdrâi Việt Nam hên tâ. Pri diâp ăm vâi kơdrâi Việt Nam ai hên tơdroăng pơkâ. Mơhno tối kân khât mê cho tơdroăng ki veăng kum tung kơvâ cheăng dêi tơná vâi athế veăng tung mâu tơdroăng pêi pro mơdêk tơdroăng ki rơkê ple\ng dêi vâi kơdrâi, mâu tơdroăng pro tơdâng tơ’mô pơla kơnốu [ă kơdrâi. {ă mâu khu pú hên athế cho mâu khu pú hên ai hên vâi kơdrâi sap tơdế tơngi klêng, mâu khu pú hên môi tiah ko\ng an, khu lêng xuân athế ai sap 40% vâi kơdrâi tơngi klêng drêng ho#i đòng ngăn ‘na pri tơ’noăng séa ngăn, ngin xuân athế pơchông ngăn mâu khu pú hên [ă mâu ngế phá [ă dêi pó vâ rah xo.

Sap ing hơnăm 2003 nah troh hơnăm 2015, Pri diâp ăm vâi kơdrâi Việt Nam hiăng châ diâp ăm 55 khu pú hên [ă 104 ngế vâi kơdrâ ki rơkê tung rêm kơvâ cheăng dêi tơdroăng rêh ối. Pri vâi kơdrâi Việt Nam ôh ti to tơdroăng ki tơmâng xo, ôu eăng mâu vâi kơdrâi Việt Nam tơkâ hluâ xahpá tung rêh ôi, tung tơdroăng cheăng mê ối cho ivá vâ mâu vâ nâ pơtối mơ-eăm xua rơpo\ng hngêi [ă hluâ tâ mê nếo cho hnoăng cheăng mơnhông mơdêk tơdjuôm dêi pơlê pơla. Mâu vâi nâ cho ngế ki xiâm djâ troăng ahdrối tối rơdêi hnoăng cheăng ki kal [ă mâu tơdroăng veăng kum kân k^ dêi vâi kơdrâi tung pơlê rơkê ple\ng hâi kố.

Katarina Nga tơplôu [a\ tơbleăng