VOV4.Sêdang - Tơdroăng pêi pro nếo, ‘mâi rơnêu mâu kế tơmeăm khoăng klêi kơ’nâi ‘no liăn mơjiâng pro dêi tơdroăng 135 tung pơla hdrối kố nah hiăng châ pêi pro ai pơxúa khât, mơdêk ki châ tơ-[rê ton dêi mâu kế tơmeăm khoăng a mâu cheăm ki malối xahpá. Mơhé tiah mê, tung pơla tối tơbleăng pêi pro, ai hên tơdroăng ki ối trâm pá, tơvâ tơvân dêi troăng hơlâ, hiăng chiâng tơdroăng ki pá ó khât tung ‘mâi rơnêu kế tơmeăm khoăng tơchuôm.

Kơxo# liăn ‘măn phá xêh vâ rơnêu kế tơmeăm khoăng châ pơkâ dâng 6,3% kơxo# liăn mơjiâng kế tơmeăm khoăng ki xiâm. Kơxo# liăn kố châ kum ăm cheăm pêi pro tơdroăng rơnêu mâu kế tơmeăm khoăng, vâ rak vế, vâ đi đo pêi cheăng tiah hmâ klêi kơ’nâi mơgêi mơ’no liăn cheăng [a\ châ mơ’no liăn mơjiâng pro kế tơmeăm khoăng dêi cheăm, ôh tá xê to kế tơmeăm khoăng mơjiâng pro ing kơxo# liăn 135 to\ng kum. Laga, nôkố, tơdroăng rơnêu châ po rơdâ pêi pro phá tơ-ê dêi pó a mâu tơring tung mâu kong pơlê, mâu tơring, ngăn tiô ki hlê ple\ng, tơtro [ă dêi tơná. Pôa Nguyễn Văn Tân, kăn pho\ pơkuâ [ơrô Vi[an pơkuâ hdroâng kuăn ngo tối, ai tíu pơtê rơnêu, ah lơ mơjiâng pro nếo. Pôa Tân tối:  Ai kong pơlê tơku\m kơxo# liăn vâ mơjiâng môi kế tơmeăm khoăng lơ rơnêu kế tơmeăm khoăng. Pơtih, hngêi pêi cheăng, trêi hiăng me#n [a\ xơmo\ng, mê vâi pâm tah mơjiâng pro [a\ trêi gât reăng. Lơ mâu kong pơlê mơjiâng pro nếo tâi tâng kế tơmeăm khoăng. Ki khât kố pin hlê tơ-ê ‘na pơkâ ‘na tơdroăng rơnêu, mê pin thế đi đo séa ngăn, tối mơnhên kế tơmeăm khoăng ki pin pêi klêi kơ’nâi mơ’no liăn cheăng, pêi cheăng môi tiah lâi, tơ’nhiê ki klâi vâ rơnêu [a\ đi đo pêi cheăng, vâ châ tơ-[rê khât. {a\ mâu kế tơmeăm khoăng ki tơ’nhiê iâ, mê pin nếo rơnêu, xo ing kơxo# liăn kố vâ rơnêu. Laga mâu kong pơlê ki ê hlê ple\ng tơ-ê, xua mê, hên hdroh ối pro mơ-éa tơbleăng tơdroăng cheăng kâ kih thua#t, pêi môi tiah mơjiâng kế tơmeăm khoăng, mơ’no liăn [a\ chêl liăn tiô mơ’no liăn mơjiâng kế tơmeăm khoăng ki xiâm.

            Tơdroăng pơkâ 135 ối má môi tung tơdroăng xing xoăng liăn ăm mâu cheăm rơnêu kế tơmeăm khoăng, ai pơkâ nhên, tơkêa [a\ pơlê pơla, cho tơkêa mơjiâng pro kế tơmeăm khoăng, pơcháu ăm kuăn pơlê pêi pro. Mơhé tiah mê, tiô pôa Trần Tú Uyên, kăn teăng mâ tơdroăng tơkêa pro dó inâi PRPP kong pơlê Hà Giang tối, a mâu râ cheăm tung mâu kong pơlê, tơdroăng kố tá hâi pêi pro khât.

            Pôa Uyên tối: Tơdroăng séa ngăn nôkố râ cheăm, ki hên tá hâi pơkuâ mơ’no liăn cheăng mơjiâng mâu kế tơmeăm khoăng [a\ rơnêu kế tơmeăm khoăng rêm hơnăm. Pơlê pơla tá hâi tơku\m po rơdâ pêi pro mâu tơdroăng cheăng ki vâi ai ivá vâ vâi pêi pro tơdroăng rơnêu kố. Má pái, kơxo# liăn xing xoăng ăm mâu cheăm [a\ thôn tiô pơkâ nôkố bu pêi pro troh a râ tơring tê, tá hâi troh râ cheăm, ki rơhêng vâ tối cho [a\ pơlê pơla a mâu thôn pơlê.

I           Ki nhên khât, cheăm bu ai hnoăng tơbleăng tâi tâng kơxo# liăn mơ’no rơnêu, ai drêng hlối hnê mơhno mơjiâng pro mâu kế tơmeăm khoăng, [a\ tơbleăng tối kơlo liăn mơ’no to lâi, ôh tá chiâng pơcháu kơxo# liăn ăm cheăm ‘măn a hnôu liăn cheăm rêm hơnăm, ai hnoăng pơkâ mơ’no liăn cheăng alâi, mơ’no liăn to lâi, rah kơbố vâ mơjiâng pro lơ rah kơbố séa ngăn [a\ séa ngăn mơnhên kế tơmeăm khoăng. Tiô pôa Mùa A Tú, kăn hnê ngăn tơring Tủa Chùa, kong pơlê Điện Biên. Pôa Mùa A Tú tối: Thế pơtroh kơxo# liăn rơnêu kế tơmeăm khoăng ăm cheăm, mê nếo pêi pro châ tơ-[rê. Nôkố kơxo# liăn mê bu pơtroh to a tơring tê. Cheăm ki lâi pơkuâ mơ’no liăn cheăng, mê thế pơtroh tâi tâng kơxo# liăn ăm cheăm vâ pêi pro xêh [a\ ai pơkâ nhên, mê ga kô tro tâ, tâng ôh tá pơtroh troh a cheăm, mê cheăm ôh tá chiâng vâ pêi pro xêh. Mơ-éa tá hâi chêh nhên a drăng kố râ. Ôh tá xê to kơxo# liăn ing 135, mê mâu kơxo# liăn ki ê xuân môi tiah mê, liăn pơtroh to a tơring tê, pơtroh ăm cheăm mê vâ pơkuâ môi tiah lâi, xuân thế hnê mơhno nhên. Cheăm thế ai hnoăng pơkâ pêi sap apoăng troh tá tui lui, tơdroăng ki lâi xuân kong pơlê, xuân tơring, mê tơdroăng kố hrá, [a\ cheăm ôh tá chiâng vâ pêi pro xêh. Pêi ăm kuăn pơlê, vâi thế ai hnoăng, kế tơmeăm khoăng dêi vâi, vâi xúa dêi, vâi pêi môi tiah lâi ăm tơtro, vâ vâi châ xúa, mê thế pơcháu ăm vâi hnoăng, mê chiâng vâ pêi xêh tơ’lêi hlâu.

            Ki ê nếo, nôkố, kơxo# liăn rơnêu dế châ mơ’no tiô pơkâ kơxo# liăn mơjiâng pro kế tơmeăm, kố xuân cho xiâm kối pro pơlê pơla pá vâ veăng pêi pro, pơtối rơnêu kế tơmeăm khoăng. Pôa Đỗ Duy Sâm, kăn pơkuâ [ơrô troăng hơlâ tung Khu pơkuâ hdroâng kuăn ngo kong pơlê Hoà Bình, tối: Nôkố tơdroăng pơkuâ kơxo# liăn kố châ pơkuâ tiô troăng pơkuâ mơ’no liăn cheăng. Túa pơkuâ mơ’no liăn cheăng cho tơpá khât, chiâng pro kơxo# liăn ki kố ôh tá kâi troh a cheăm [a\ pơlê pơla vâ rơnêu kế tơmeăm khoăng. {a\ kô ôh tá chiâng vâ pêi pro.

            Ôh tá xê to môi tiah mê, kơxo# liăn dêi tơdroăng pơkâ 135 ‘na rơnêu kế tơmeăm khoăng đi đo hrá pơtroh, pơtroh ôh tá teăm tơdrêng, xua hrá pơtroh, mê pêi cheăng ôh tá teăm rơnó. Drêng kal rơnêu rơchoâ hno têa mê ôh tá ai liăn, drêng rơnó hiăng troh, ai liăn laga ôh tá chiâng vâ rơnêu xếo. Pôa Bạch Tiến Sỹ, kăn hnê ngăn Vi[an cheăm Hợp Đồng, tơring Kim Bôi, kong pơlê Hoà Bình tối mâu tơdroăng kố a cheăm dêi tơná. Pôa Sỹ tối: Tung tơdroăng ki pá mê hmâ apoăng hơnăm, pơtroh kơxo# liăn troh vâ rơnêu kế tơmeăm khoăng hmâ pơcháu a\m mơ’nui hơnăm, ngin ôh tá teăm pêi, khế 11 kơxo# liăn nếo troh. Klêi mê, tung plâ 1 khế ngin thế po rơdâ pêi pro, lăm pêi cheăng a [ơrô ki ê nếo, pơtroh liăn cho pá puât. Kơxo# liăn 25 rơtuh liăn to lâi hơnăm hdrối nah, râ chea\m ngin cho pơkuâ, pơkuâ tung tơdroăng mơ’no liăn. Laga tâng vâ tối, ngin thế mung mơngế ki hnê mơhno, tâi tâng mâu kế tơmeăm khoăng ki ngin pêi, ai drêng ôh tá tơtro môi tiah mê, ai drêng kơxo# liăn hên tâ, laga bu tơbleăng to mê tê, ai mung liăn pơlê pêi cheăng sap 10 troh 15% nếo.

            Xêo kơxo# liăn mơ’no pêi cheăng [a\ chêl liăn môi tiah mơjiâng pro kế tơmeăm khoăng ki xiâm, ôh tá pro tơ’lêi hlâu, thăm nếo tâng pơchông [a\ pơkâ dêi hnôu ‘măn liăn Tơnêi têa xuân cho tơdroăng kân pro pá tung tơdroăng pơlê pơla vâ veăng rơnêu kế tơmeăm khoăng. Pôa Sâm tối pơtih, hnôu ‘măn liăn Tơnêi têa bu mơnhên séa ngăn mâu kơxo# liăn mơ’no lối 20 rơtuh liăn. Tâng mâu kế tơmeăm khoăng kuăn pơlê pêi, bu pơkâ xêo kơxo# liăn, ai kăn pơkuâ thôn [a\ cheăm mơnhên mê kô chêl. Laga tơdroăng kố troh nôkố xuân tá hâi pêi pro kêi.

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng