VOV4.Xơ Đăng - Tây Nguyên dế mot tung rơnó krí kơphế. Mâu tíu têng kơphế ƀă kơmăi ki hên ối tung kơpong kuăn pơlê rêh ối hiăng pro ăm tơdroăng rêh ối hên rơpŏng tro tơdjâk xua ‘mêi ing ngôi on, kơtâk ƀă hyôh ing kơdrêa kơphế. Tơdroăng kố hiăng ai tung hên hơnăm hiăng hluâ, kơ koan ki ngăn ‘na têa tơnêi, hyôh kong prâi xuân hiăng tơkŭm pơxâu phak mâu khu ki pơkuâ tíu têng, um, ok kơdrêa, laga troh a rơnó krí kơphế rêm hơnăm xuân pơtối ai nếo.

Rêm hdroh troh rơnó krí kơphế, tơdroăng rêh ối dêi rơpŏng hngêi pôa Trần Trọng Minh, a cheăm Hòa Khánh, pơlê kong kơdrâm Buôn Ma Thuột, kong pơlê Dak Lak ƀă hên rơpŏng ki rơtâ tá chiâng ôh tá tơniăn drêng hngêi kơmăi têng kơphế pro achê hngêi đi đo têng ai to kơtâk hlôi pơ’lok pơ’lâ. Pôa Minh ăm ‘nâi, hngêi kơmăi mê hiăng pêi cheăng 8 hơnăm kố. Rêm hdroh kơ-óu têng  mơ’no dêi ngôi on kơlung kơlăng mot tung tíu kuăn pơlê ối. Kuăn pơlê hiăng hên hdrôh tối, thế kơ koan khu râ pơkuâ cheăng tơmâng veăng tối la tro nôkố xuân hâi u ối ti mê:;

‘’Hiăng môi khế kố, kơmăi mê têng plâ hâi măng ôh tá pơtê pro ‘mêi hyôh kong prâi ăm kuăn pơlê tíu mê. Kơmăng ăm kơmăi kơtâu plâ măng pơ’lok pơ’lâ’’.

Mâu tíu pro kơmăi uâ têng kơphế a tơring Čư Mgar, kong pơlê Dak Lak

Xuân tung mâu tíu ki tơdjâk kơmăi têng kơphế tung  tíu kuăn pơlê ối, ngoh Trần Văn Thương, ối a tôh kơphô̆ Toàn Thắng, pơlê kân Ea Pôč, tơring Čư Mgar, ăm ‘nâi: Tơdroăng mê hlối pro ‘mêi hyôh kong prâi ing ngôi ‘mêi kơlung kơlang, kơtâk há, hlối pơ’lok pro ăm rơpŏng hngêi kâ ôh tá lŏn ôh tá kơhiâm koi ôh tá kâi hlâk, mâu vâi hdrêng tro hrik ngôi ki ‘mêi pro vâi chiâng kơ o,  chiâng krôu.

‘’Akô kŏng ti Hồng Tự uâ têng kơphế mơ’no ngôi ki ‘mêi lo pá kong tơdjâk  pro ‘mêi ó troh ivá kuăn pơlê. Kơmăng mâu kuăn kŭn, mâu vâi drêng koi oh tá chiâng pá kâi hiâm. Hơnăm nah xuân hiăng pro hlá đơn kơnôm mâu kăn tơleăng hnê tối, mâu kăn xiâm hiăng troh tối to lâi hơnăm mê pơtê, nôkố pơtối ăm kơmăi uâ têng nếo’’.

Dak Lak cho tơnêi pêt kơphế kân rơdâ má môi tung lâp tơnêi têa, kơxô̆ kơmăi uâ têng pêi cheăng rêm rôh troh rơnó krí kơphế châ troh rơpâu. A Tơring Čư Mgar, môi tung mâu tíu kơphế dêi kong pơlê, kơxô̆ riân hâi teăm tŭm, hiăng 130 tíu ai kơmăi uâ têng, xuân prôk ‘măn a tíu ai kuăn pơlê ối. Pôa Nguyễn Công Văn, Kăn phŏ hnê ngăn Vi ƀan tơring Čư Mgar, ăm ‘nâi, mâu tíu ‘măn kơmăi uâ têng akố pêi cheăng plâ  tung pơla 2 khế, sap ing krí kơphế. Klêi séa ngăn ăm ‘nâi tơdroăng mê, mâu ngế ki ai kơmăi uâ têng xuân hâi ‘no liăn mơjiâng pro tro vâ kơdroh ki pro ‘mêi hyôh kong prâi.

‘’Tơring nôkố hâi pơkâ ăm kơpong pêi tơnêi ôh tá pêt loăng plâi vâi mơjiâng pro tơmeăm khoăng ki vâ mơdró kâ vâ mâu rơpŏng kuăn pơlê rôe tơmêi ki ê pro tíu vâ uâ têng a mâu kơpong ki mê tro tiô pơkâ dêi luât. Mơ’no tá kơtôu, Laga tung pơla hnê tối, mơhnhôk thế tơhrâ mê ai 90% mâu rơpŏng xuân pơ’lêh ki hmâ.

Tơkéa vâ tối cho hdrối nah vâi têng tá mơnoh tá kơtôu kơphế vâ kơdroh yă tê, nôkố vâi pơ’lêh xúa hdréa ƀă kơmăi vâ têng, klêi mê pro troăng klŏng ki mơ’no lo ngôi on vâ tối hiăng kơdroh hên.  La ôh tá xê rơpŏng ki lâi xuân pơ’lêh tơdroăng ki hmâ’’.

Ngôi on ‘mêi kơlung kơlăng ƀă kơmăi chuât pơ’lok pơ’lâ tơdjâk ‘mêi troh tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê

Tơdjâk troh kơmăi uâ têng kơphế mơ’no ngôi on, kơtâk ‘mêi  a tíu kuăn pơlê ối. Vi ƀan tơring Krông Pač, kong pơlê Dak Lak hiăng pơxâu kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó Phúc Hạnh (cheăm Ea Kênh) ƀă kơxô̆ liăn 1,5 rơtuh liăn. Kơ koan khu râ pơkuâ cheăng pơkâ thế, tâng ôh tá tah oh tá hriăn pro ăm pôi tá pro ‘mêi ing ngôi kơtâk, Kŏng ti thế lăm pro dêi kơmăi uâ têng kơphế a tíu ê tíu ki tơ-tro, tâng ôh thế pơtê ôh tá chiâng uâ têng xếo.

Môi tiah mê, a Dak Nông, tung pơla kố, mâu kơmăi uâ têng kơphế dêi rơpŏng hngêi, tíu rôe tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng pêi cheăng. Tâi tâng mâu tíu ai kơmăi uâ têng kơphế xuân  pro tung pơlê, mê chiâng tơdjâk ‘mêi troh tơdroăng rêh ối, cheăng kâ dêi hên kuăn pơlê, malối cho pro ‘mêi hyôh kong prâi xua ing gá ‘no ngôi on, ing kơtâk gá.

A kơpong cheăm Thuận An, tơring Dak Mil, hên tíu pro kơmăi uâ têng kơphế dế pêi cheăng rêm hâi, mơ’no hên ngôi on ki ‘mêi rơtâ tá tíu kuăn pơlê ối, pro ‘mêi hyôh kong prâi. Ngôi on, kơtâk mê ối hding a drô  troăng kân 14, tơdjâk troh tơdroăng rơxế prôk lăm. Kŏng an tơring Dak Mil hiăng kơdrâ lăm ngăn, châ hlo tíu rôe tơmeăm ing chiâk deăng Lợi Hoa a cheăm Dak Lao ai 2 tíu pro kơmăi uâ têng kơphế drêh, mơ’no dêi ngôi on kơlung kơlăng pá gong. Tiô kơ koan khu râ pơkuâ cheăng, Vi ƀan kong pơlê Dak Nông hiăng pơkâ pơxâu phak tíu uâ têng kơphế Lợi Hoa 52 rơtuh liăn.

Tiô xêo dêi Ƀơrô ngăn tơmeăm khoăng ƀă hyôh kong prâi tơring Dak Mil, tung tơring ai dâng 350 toăng kơmăi uâ êng kơphế dế pêi cheăng, tơkŭm hên a mâu cheăm Dak Săk, Đức Mạnh, Thuận An, Dak Lao, Đức Minh.

Nôkố kơphế Dak Lak ƀă Dak Nông dế tung rơnó tum hên dế krí, xuân cho rôh mâu kơmăi uâ têng vâ pêi cheăng tâi ivá. Kuăn pơlê dế tơkôm mâu kơvâ cheăng a kong pơlê mơdêk hnoăng cheăng lăm ngăn, thế pro kơtăng ki pơxâu phak mâu ai kơmăi uâ têng kơphế ki pro ai  ngôi on, kơtâk ‘mêi hlối pro pơ’lok pơ’lâ.  

Tiô Khu ngăn pêi Khu ngăn tơmeăm khoăng ƀă Hyôh kong prâi Dak Nông, tơdroăng pơxâu phâk dêi Vi ƀan mâu tơring. Khu xiâm thế đi đo ai hlá mơ-éa pơtroh ăm pơkâ thế Vi ƀan mâu tơring lăm séa ngăn, thế kuăn pơlê pôi tá pro ‘mêi hyôh kong prâi ing ngôi on kơtâk ‘mêi ƀă kơpong rơtâ tá. Mâu kơmăi uâ têng kơphế ki hên kuăn pơlê tăng rôe pro xêh ƀă ki mâu tíu tê rôe mơdró kơphế, mơhé hiăng hnê tối hên xôh la kuăn pơlê ôh tơmâng xuân ối pro.

VOV Tây Nguyên

Gương tơplôu ƀă tơbleăng