Prôk tiô troăng kơxo# 6, ngin vêh pôu ngăn cheăm kơpong hơngế, cho cheăm Quảng Sơn, tơring Dak Glong, tơring ki malối kơtiê xơpá dêi kong pơlê Dak Nông. Péa pâ troăng tôh chhá kơxu mot tung cheăm, mâu hngêi ki xo\n châ mơjiâng pro a mâu kơdrum kơphế, tiu ki drêh ngiât. Hên troăng [ê tông châ pro troh a mâu thôn, pơlê. 
A tơdế cheăm, mâu tíu ki tê mơdró tơmeăm hơniâp ro hlo to mơngế, pro chiâng tơdroăng ki xiâm dêi tơnêi. Châ hlo mâu tơdroăng ki hơ’lêh dêi pơlê, cheăm, jâ H’Mbeo, 75 hơnăm, chôu vế, hloh pâ  troh hneăng tơplâ ó nah, cho đông lêng kăch măng tíu ki kong hơngế Quảng Sơn:
‘’Drêng tơplâ a dế pêi chiâk, pêt báu vâ păn kăn [o#. Á [ă 6 ngế kuăn dế pêi báu, đôu a lâi a chiâk tơ-[ai kơneăng tâ tá a hbo plêng, kuăn á lăm kơtâu xo pháu pe\ng, ngin hmuâ tung kơdâm kiâp hmốu têa. 

Pôa K’Prak, Krâ pơlê tối tơbleăng ‘na mâu hnoăng cheăng dêi Khu lêng Khên tơnôu Quảng Sơn

 
Drêng mê nah á ôh tá xâu hlâ, bu tơmiât to vâ pêi chiâk ai kế kâ păn kăn [o#. Klêi kơ’nâi châ tơleăng le\m rơpo\ng á tơpá khât, mơhúa châ tơnêi têa mơjiâng pro hngêi ăm á, tơdroăng rêh ối nôkố xuân hiăng chía niân tâ iâ ngăn [ă hdrối nah. On veăng á sôk ro khât’’.
Pôa K’Prak, krâ pơlê, a [on Sanar, cheăm Quảng Sơn, tối ăm ‘nâi, châ tơdroăng to\ng kum dêi Đảng [ă Tơnêi têa ho\ng mâu tơdroăng 134, 135, 167, tơdroăng ki kơjo ăm mung liăn, tơdroăng ki mơjiâng thôn pơlê nếo [ă hên ki ê tơdroăng rêh ối dêi mâu kuăn pơlê a kố hiăng hơ’lêh khât. Kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo M’nông hiăng ‘nâi xúa khoa hok tung pêi chiâk pêi deăng, ‘nâi pêt tơvât mâu hdrê loăng tung môi [ăng tơnêi [ă pêi lo tơ’nôm liăn:
‘’Nôkố vâi krâ nho\ng hiăng ‘nâi pêt kơphế, tiu, loăng plâi kâ, mâu khu râ, kơvâ cheăng hiăng hnê khoa hok kih thuât tung pêi chiâk deăng, pêt hdrê loăng mê athế rak ngăn, tôh têa, rơvât phon, rơpo\ng ki lâi ôh tá ai tơnêi mê xuân ‘nâi pêt tơvât [ă mâu hdrê loăng ki ê’’.

Pôa K’Prak tơpui tơno [ă mâu vâi rơtăm pá ngiâ hngêi mơhno túa le\m tro dêi [on Sanar

 
Mơdêk khôi túa ton nah cheăm khên tơnôu Quảng Sơn, hên rơpo\ng hiăng mơ-eăm tơkâ luâ xơpá pro kro mơdro\ng sap ing tơnêi pơlê xiâm tơná. Môi tiah rơpo\ng ngoh K’Thăn, Kăn pơkuâ chi [o# đoân [on Sanar, [ă 700 xiâm kơphế, pêt tơvât [ă 200 xiâm tiu [ă 150 xiâm krui kơxái hiăng pro ăm châ 150 rơtuh liăn laih tung hơnăm kố nah. 
Ngoh K’Thăn xuân dế tơmiât hên tơdroăng cheăng kâ kum đoàn viên, droh rơtăm tung pơlê xúa vâ mơdêk tơdroăng rêh ối, cheăng kâ:
‘’Nôkố vâi krâ nho\ng o hiăng rak ngăn hdrê loăng pêt, ‘nâi tôh têa, rơvât phon, xôh pơkeăng, 1 ha châ xo 2 troh 3 ta#n kơphế. La ngiâ kố ah đoân viên droh rơtăm kô xúa hên túa pơkâ ki ê nếo vâ ai kơxo# liăn pêi lo hên tâ. 
Mâu rơxông jâ, pôa nah hiăng tơplâ pơtroh ăm pin tơdroăng ki hơniâp le\m ăm tơnêi têa, rơxông droh rơtăm hâi kố pin athế mơ-eăm pêi cheăng kâ rêh ối mơnhông mơdêk, vâ rế hía rế phâi tơtô tâ’’.

On veăng jâ H’Mbeo a hngêi ki tơnêi têa to\ng kum

Nôkố, cheăm Quảng Sơn ai lối 4.800 rơpo\ng [ă 18 rơpâu ngế, tung mê tơdế cho hdroâng kuăn ngo. Lâp cheăm ai lối 10 rơpâu ha tơnêi pêi chiâk deăng, ki hên cho pêt kơphế, tiu, [ơr, krui kơxái, kơxu [ă plâi nong. 
Kơnôm xúa khoa hok tung pêi chiâk deăng, tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê rế hía rế hơ’lêh, pêi lo liăn rêm ngế châ lối 23 rơtuh tung hơnăm 2017. Cheăm ai 11 to hngêi trung hriâm sap ing râ mầm non troh râ má pái. 
Troh nôkố cheăm hiăng pêi klêi 9 tơdroăng pơkâ ‘na mơjiâng thôn pơlê nếo [ă tung hơnăm 2018 kố, dế mơ-eăm pêi tơ’nôm 3 tơdroăng pơkâ ‘na hnê hriâm, kong prâi tơnêi tơníu [ă kring vế, gak ngăn. La mâu kơxo# ki kố ối iâ, la cho ivá ki mơ-eăm, mơhnhôk a kơpong tíu hơngế hơngo Quảng Sơn, kơtăn ing tíu xiâm tơring lối 30 km [ă ai hên kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo rêh ối.

Môi víu kơchơ a tơdế cheăm Quảng Sơn

‘Na troăng hơlâ mơnhông mơdêk dêi tơring, pôa K’Mbat, Kăn pho\ hnê ngăn Vi [an cheăm Quảng Sơn, ăm ‘nâi:
‘’Cheăm pơkâ troăng hơlâ vâ po rơdâ mâu túa pơkâ pêt tiu, kơphế, krui kơxái, kloăng hôt, [ơr, sầu riêng [ă pêt tơ’nôm loăng sachi. Cheăm hiăng tơpui tơno vâ k^ tơkêa hlá mơ-éa [ă khu mơdró kâ a Gia Lai [ă Lâm Đồng vâ pêt loăng sachi. Cheăm kô po lâm hnê ‘na khoa hok kih thuât, to\ng kum phon, hdrê pêt, mơnăn păn ăm kuăn pơlê [ă po rơdâ mâu túa pơkâ vâ mơnhông mơdêk ăm vâi krâ nho\ng o’’.
Um méa thôn pơlê nếo a kơpong tơnêi kăch măng Quảng Sơn, Dak Nông dế ai hên tơdroăng ki hơ’lêh. Mâu kuăn mơngế ki khên tơnôu, tung rôh tơplâ nah, dế mơhnhôk ăm mâu rơxông hơnăm ối nếo tung rôh hbrâ ví kơklêa kơtiê, mơnhông mơdêk cheăng kâ, kum mơjiâng pơlê cheăm rế hía rế kro mơdro\ng.

Nam Trang chêh
Katarina Nga tơplôu [ă tơbleăng