VOV4.Sêdang - A Tây Nguyên, pơreăng tâ tú, dế ôh tá tơniăn, malối cho a Dak Lak cho kong pơlê hiăng ai lối rơpâu ngế tâ pơreăng COVID-19, tơkŭm hên a pơlê, cheăm hdroâng kuăn ngo. Mơ-eăm hbrâ mơdât pơreăng kal tơdroăng ki veăng kum ivá ƀă tơdroăng ki hlê plĕng tơtro dêi rêm ngế kuăn pơlê.

*** Ƀuôn Kmrơng Prong A, cheăm Ea Tu, pơlê kong kơdrâm Ƀuôn Ma Thuột, kong pơlê Dak Lak ai vâ chê 550 rơpŏng kuăn pơlê, tung mê ai 2.200 pơ’leăng mâ mơngế, ki hên cho hdroâng kuăn ngo Rơđế rêh ối. Tơdroăng tâ tú dêi pơreăng hiăng ai hên tơdjâk troh cheăng kâ ƀă tơdroăng rêh ối kuăn pơlê. Droh rơtăm lăm pêi cheăng kâ hơngế, pro kŏng nhân tung mâu kŏng ti, kơpong pêi cheăng ƀă kơmăi kơmok dế athế pơtê cheăng xua pơreăng. Pôa Y Yơh Kƀuôr, krâ pơlê a ƀuôn Kmrơng Prong A tối, sap ing ai pơreăng COVID-19 má 4 tâ tú nếo a Dak Lak ƀă mâu kong pơlê ki achê, pôa Y Yơh Kƀuôr rơtế ƀă tôh trưởng mâu tôh tơrŭm lăm troh a rêm hngêi tung pơlê vâ hnê tối rêm ngế pêi pro kơtăng mâu tơdroăng hbrâ mơdât pơreăng, hnê khe\n mâu rơpŏng ki ai kuăn ‘nĕng, nhŏng o lăm pêi cheăng drêng vêh a pơlê athế chêh tối dêi inâi, ivá, châ chăn ƀă klâ ối krê a hngêi. Drêng pơreăng chiâng rế xông tâ tú ó tâ, kuăn pơlê xuân hiăng pêi pro krâu khât tiô pơkâ dêi khu kăn pơkuâ ‘na klâ ối krê ƀă pêi pro kơtăng tơdroăng hbrâ mơdât pơreăng.

Pôa Y Yơh, krâ pơlê troh a tơrêm hngêi kuăn pơlê vâ hnê tối hbrâ mơdât pơreăng COVID-19

“Ƀă pơreăng COVID-19 mê ngin, tung mê ai tá tôh trưởng pơlê, mâu khu tơrŭm pú hên, krâ pơlê hiăng tơrŭm hnê khe\n rêm ngế vâi krâ – nho\ng o tung pơlê athế pêi pro kơtăng mâu tơdroăng pơkâ ‘na hbrâ mơdât pơreăng. Rêm ngế kuăn pơlê pơrá hmâng ƀă pêi pro kơtăng, sap ing mâu ngế ki krâ troh mâu ngế ki ối tơxĭn pơrá kơhnâ pêi pro hbrâ mơdât pơreăng”.

*** Mơdêk khôi hmâ tơrŭm, pâ nhuô̆m dêi hdroâng kuăn ngo Việt Nam, sap ing hneăng apoăng pơreăng xông tâ tú, mơngế Rơđế a cheăm Čuôr Dăng, tơring Čư̆ Mgar, kong pơlê Dak Lak hiăng tŏng kum khu kăn pơkuâ ƀă mâu khu ki lăm tơdrêng veăng hbrâ mơdât pơreăng, kum dêi rơpó tơkâ luâ hneăng ki xơpá kố. Vâi krâ nhŏng o hiăng tơkŭm mâu kế tơmeăm ăm vâi krâ nhŏng o a mâu kơpong ki klâ ối krê tiô pơkâ tơdroăng 16 dêi Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh. Pôa Y Ƀhêñ Ayun (hmâ khê̆n cho pôa Nik), ƀuôn Čuôr Dăng A, tơring Čư̆ Mgar, kong pơlê Dak Lak ăm ‘nâi:

“Á phiu ro khât xua mâu hiâm mơno lĕm dêi vâi krâ-nho\ng o tung pơlê pin tung tơdroăng ki rơtế tơdjuôm ivá tơkâ luâ pơreăng kân COVID-19, kum mâu pơlê cheăm ki ê dế athế klâ ối krê, tơkâ luâ mâu tơdroăng ki xơpá tung rêh ối, ‘nâi kum dêi rơpó tung mâu rôh trâm pá. Ngin krếo thế môi hdroh nếo mê vâi krâ nhŏng o pêi pro kơhnâ. Rơhêng vâ mâu ngế ki ai hiâm mơno lĕm tŏng kum, tơrŭm dêi mơngế Rơđế pin mơ-eăm tung mâu tơdroăng ki xơpá tung rêh ối”.

*** Vâ hbrâ mơdât pơreăng COVID-19, nôkố, a tâi tâng mâu thôn pơlê, vâi krâ nhŏng o pơrá hlê plĕng pêi pro kơtăng 5K. Mâu hâi ki kố, troh a cheăm kơpong hngế hngo A Dơk, tơring Đăk Đoa, kong pơlê Gia Lai, tơ’lêi hlâu hlo um méa kuăn pơlê đi đo pâng tât rơkong môh drêng lo pa gong. Nâ Rmah Seo, thôn Bia Tih, cheăm A Dơk, tơring Đăk Đoa tối ‘na hiâm mơno xiâm dêi vâi krâ nhŏng o tung pơlê:

“Ki khât gá sap ing rôh ki ai pơreăng COVID-19 vâi krâ nhŏng o xâu khât, ing mâu tơdroăng ki tối tơbleăng mê châ ‘nâi kố cho pơreăng ki rơ-iô mê vâi krâ nhŏng o thăm rế xâu tâ. Laga, châ tơdroăng ki tơmâng ngăn dêi rêm râ, khu pơkuâ tối tơbleăng mê vâi krâ nhŏng o hlê plĕng cho athế đi đo pâng tât rơkong môh, pêi pro 5K vâ hbrâ mơdât pơreăng. Tâng ôh tá ai tơdroăng klâi mê vâi krâ nhŏng o ối tung hngêi kơdroh lo lăm pa gong. Hên rơpŏng xuân ‘nâi roê mâu kế tơmeăm xúa ki kal vâ ‘măn kơdĭng. Vâi krâ nhŏng o vêh sap ing kơpong ki ai pơreăng mê athế klâ ối krê a hngê, mâu kăn ƀô̆ ngăn pơkeăng xuân lăm chu séa ngăn ƀă ‘nâi nhên tơdroăng. Rơhêng vâ re\ng kâi chât mơdât pơreăng kân vâ vâi krâ nhŏng o pêi cheăng kâ, mơnhông mơdêk, rơhêng vâ tơnêi têa kô ai mâu tơdroăng tŏng kum ăm mâu ngế ki tro tơdjâk xua pơreăng”.

*** Pơreăng COVID-19 tâ tú, pơtroh tơdroăng ôh tá tơniăn, pro tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê trâm hên tơdroăng ki xahpá khât. Laga, vâi krâ nhŏng o đi đo pêi pro kơtăng mâu rơkong hnê tối ‘na 5K dêi Khu xiâm ngăn pơkeăng ƀă khăm pơlât vâ rơtế ƀă Đảng, Tơnêi têa hbrâ mơdât pơreăng. Nâ H’Lan ối a ƀon Ka La Dơng, cheăm Quảng Khê, tơring Dak Glong, kong pơlê Dak Nông tối:

“Sap ing ai pơreăng a cheăm tối krê ƀă lâp tơnêi têa tối tơdjuôm. Hnoăng cheăng pêi pro ‘na hbrâ mơdât pơreăng COVID-19 tung pơlê ngin dêi vâi krâ nhŏng o pêi pro kơtăng khât. Vâi krâ nhŏng o pêi pro tơdroăng ki chêh tối tŭm inâi châ chăn. Hngêi ki lâi ai kuăn ‘ne\ng lăm pêi cheăng hơngế a mâu kong pơlê ki ê vêh dêi a pơlê mê pơrá châ hnê tối mơhnhôk lăm troh a hngêi pơkeăng cheăm chêh dêi inâi, khăm ivá châ chăn, vâ khu ki ai tơdjâk troh mơngế tâ pơreăng châ pơkâ thế klâ ối krê. Drêng mâu kong pơlê peăng Hdroh pêi pro tơdroăng klâ ối krê pơlê pơla trâm hên xơpá ‘na kế kâ, vâi krâ nhŏng o tung pơlê maluâ ối trâm hên xơpá la ai kế tơmeăm ki lâi mê veăng kum mâu kế tơmeăm ki mê vâ mơhnhôk hiâm mơno, pơtroh ăm mâu vâi krâ nhŏng o a kơpong ki ai pơreăng”.

*** Cho tơring ki tơkoh ƀă pơlê kong kơdrâm Đà lạt, tíu ki pơreăng COVID-19 tâ tú rơ-iêo ƀă hên ngế tâ tú ing pơlê pơla, tơring Lạc Dương, kong pơlê Lâm Đồng hiăng mơdêk hnoăng cheăng gâk a kơpong ki tơdjêp tơkăng vâ séa ngăn, rak tơniăn kơpong ki tá hâi ai pơreăng. A tíu gâk, séa ngăn pơreăng COVID-19 a troăng kân 27B, troăng ki tơkâ luâ tơkăng ƀă bêng 12, pơlê kong kơdrâm Đà Lạt, lối 30 kuăn mơngế teăng dêi rơpó gâk plâ hâi plâ măng, tung mê ki hên cho hdroâng kuăn ngo. Tiô pôa Kră Jăn Ha Khiêu, lêng Kŏng an hdroâng kuăn ngo K’ho, rơtế ƀă mâu ngế cheăng ki ê, pôa châ xoăng gâk akố sap ing apoăng ai pơreăng. Hnoăng cheăng gá xơpá, tơbrêi tơbrêh khât, malối cho mâu rôh kong prâi ôh tá tơniăn lĕm, xua tơdroăng ki tơniăn dêi kuăn pơlê, rêm ngế pơrá mơ-eăm tâi ivá tơná hbrâ mơdât pơreăng ƀă hiâm mơno pôu râng dêi hnoăng cheăng.

“Tiô hnoăng cheăng châ xing xoăng dêi râ kơpêng mê á veăng gâk a tíu ki tơkăng ƀă nhŏng o tung kố, mơdêk hnoăng cheăng séa ngăn vâ hbrâ mơdât pơreăng tung pơlê, cheăm,vâi krâ nhŏng hmiân tuăn pêi cheăng, mơnhông mơdêk”.

Ƀă ivá khŏm mơ-eăm dêi khu kăn pơkuâ tơring, cheăm, mơ-eăm dêi rêm ngế kuăn pơlê, pin rơtế rơkôm mâu tơdroăng ki hơniâp ro ‘na hnoăng cheăng hbrâ mơdât pơreăng COVID-19. Mâu pơlê, cheăm Tây Nguyên kô vêh ƀă tơdroăng ki hơniâp lĕm môi tiah hdrối nah.

Katarina Nga tơplôu [ă tơbleăng