VOV4.Xơ Đăng - Lối 20 hơnăm hnê a Hngêi trung râ má péa Nguyễn Trường Tộ, a cheăm Ea H’Đing, tơring Čư Mgar, thái Lương Hữu Hải, mơhé rêh ối môi ngế a hngêi mung ki vâi la hiăng kum ăm hrĭng ngế hok tro kơtiê ki pơtê hriâm tơdế rá potối châ vêh hriâm nếo. Ôh tá xê to hnê chư, thái ối kum mâu vâi o ki ối a hơngế ai tíu ối tê kơtê, mơhnhôk khu râ tơlo hmân ếo, kơxop mơ-éa hriâm, mơ-éa chêh, rơxế mái, ăm mâu hok tro pá puât; tơdah râng ko, rak ngăn, păn roăng mâu hok tro ai tơdroăng rêh ối pá puât, kum mâu vâi o troh hngêi trung hriâm.

Hiăng hên hơnăm kố, hngêi trŏ a má mơ’nui troăng dêi ƀuôn Ea Sang, cheăm Ea H’Đing, tơring Cŭ Mgar, kong pơlê Dak Lak chiâng hngêi tơtô dêi mâu hok tro kơtiê hdroâng kuăn ngo. Hngêi trŏ mê xua thái Lương Hữu Hải, thái hnê nâl Ănglê, cho ngế pơkuâ đô̆i dêi Hngêi trung râ má péa Nguyễn Trường Tộ mung ối, ôh tá xê cho tíu ăm ối tê kơtê ăm 30 ngế hok tro kơtiê, mê ối cho tíu ki thái hnê tơ’nôm ăm vâi nâl Ănglê hnê tê kơtê, hnê dâng 150 ngế hok tro ki kơtiê xơpá.

Tơdrêng amê, thái ối xo veăng kum, păn chĕm ăm hên hok tro ki kơtiê ó ki ê. Cho môi tung mâu ngế hok tro ki thái Hải xo kum hnê, o H’Ba Su Đi M’lô tối:

‘’Rơpoŏng á kơtiê xơpá, nôu á lăm pêi cheăng a hơngế. Ma nâ a ối ƀă jâ pôa. Sap inn á châ thái kum ăm hmê kâ, ếo xâp á ‘nâi tôi klâi mơnê hên ‘nâng. Á kô mơ-eăm hriâm vâ mơnê hnoăng thái hiăng kum á’’.

Thái Lương Hữu Hải hiăng hmâ ƀă Hngêi trung râ má péa Nguyễn Trường Tộ a cheăm Ea H’Đing, tơring Čư Mgar, kong pơlê Dak Lak lối 20 hơnăm kố. Kố cho hngêi trung tung kơpong hdroâng kuăn ngo, tơdroăng rêh ối kuăn pơlê akố ối trâm hên xơpá. Vâ tối mâu tơdroăng tơná pêi, thái Lương Hữu Hải tối:

‘’Á hiăng hmâ ƀă tơnêi Tây Nguyên ing ối kŭn nah, ing hơnăm lâm 3, lâm 4. Hdrối nah xuân xơpá há vâ châ lăm hriâm, châ mâu thái cô, pú hmâ veăng kum, mê á vêh akố, á tơmiât dêi tơná thế pêi môi tơdroăng ki lâi ‘lo vâ mơnê kơ mâu thái cô hiăng hnê ăm á nah. Malối kơpong hdroâng kuăn ngo  mâu vâi o vâi muăn akố kơtiê xơpá ó ‘nâng, ki khât ăm hlo tơdroăng pơtê hriâm dêi vâi o lo pơtê hên, mê a tơmiât dêi tơná thế ai hnoăng pêi pro môi tơdroăng ki lâi ‘lo vâ veăng kum mâu vâi o vâi muăn’’.

Thái Lương Hữu Hải hnê mâu vâi o hriâm ƀai

Pôa Bùi Đình Thảo, Ngế pơkuâ Hngêi trung râ má péa Nguyễn Trường Tộ ăm ‘nâi, a kơpong hdroâng kuăn ngo kơpong hngế hngo kố, rêm ngế thái cô ôh tá xê to hnê hriâm mê ối pêi hên tơdroăng cheăng ki ê kum mâu hok  tro vâ vâi pôi tá lo pơtê hriâm tơdế rá. Hên hơnăm kố, thái Lương Hữu Hải cho ngế thái ki djâ troăng ahdrối tung tơdroăng hnê pêi tơdroăng ki mê:

‘’Thái Lương Hữu Hải tung mâu hơnăm hdrối kố nah hiăng ai mâu tơdroăng cheăng pêi nhên, malối cho tơdroăng hnê mơhnhôk, kum tơmeăm ăm mâu hok tro, malối cho hok tro kơtiê hriâm rơkê tung cheăm Ea H’Đing tối tơchoâm ƀă hngêi trung râ má péa Nguyễn Trường Tộ tối krê. Thái hiăng mơ-eăm tơkâ luâ xơpá krê, xua thái Hải nôkố xuân ối xơpá, thái ối môi ngế, hngêi trăng xuân tá ai.

Thái xo môi khu pú vâ veăng kum vâi o, malối kum ăm mâu vâi o hok tro kơtiê ki ôh tá ai tíu ối. Troh kơxêi măng thái tơkŭm hnê ăm vâi o ki ối rơtâ tá kơpong hngêi trŏ mê, hnê tê kơtê. Ngin xuân kum iâ há, ‘na hâi chôu, ‘na rơxế, kum ‘na tơdroăng tí tăng ‘nâi plĕng vâ tơno tơnêng ăm mâu kăn cheăm tơring ƀă tơdroăng cheăng dêi thái cô‘’.

Hrĭng rơpâu kơxop hlá mơ-éa hriâm châ pơ’lêh châ thái Hải tăng pâ vâ ăm mâu vâi o hok tro ki kơtiê xơpá

Pôa Nguyễn Hữu Nhất, Kăn hnê ngăn cheăm Ea H’Đing ăm ‘nâi, rêm hơnăm thái Lương Hữu Hải hiăng kum, mơhnhôk tăng dâng 30 ngế hok tro ki kơtiê xơpá ki lo pơtê hriâm a hngêi trung. Ing apoăng hơnăm hriâm troh nôkố, thái Hải hiăng mơhnhôk châ rơpâu kơxop hlá mơ-éa hriâm, hmân ếo, rơxế mái ƀă hên tơmeăm ki ê riân tâi tâng vâ chê 200 rơtuh liăn kum ăm mâu hok tro kơtiê xơpá hdroâng kuăn ngo. Tung rôh pơreăng tâ tú kố nah, thái Hải ối mơhnhôk tăng châ 65 rơpâu plâ kên pâng môh rơkong, lối 460 lit têa pơkeăng xếo kŏng ƀă 21 toăng kơmăi khăm ngăn châ chăn veăng kum cheăm hbrâ mơdât pơreăng:

‘’Ƀă mâu tơdroăng tơdjêp ƀă mâu kâu lak ƀô̆ hơ-ui pâ tung kong pơlê ƀă kong pơlê ki ê, thái hiăng tơkŭm séa ngăn mâu hok tro kuăn ngo ki rêh ối a pơlê kô ki ối xơpá ‘na hlá mơ-éa chêh, mơ-éa hriâm, ôh tá ai rơxế to vâ lăm hriâm. Thái hiăng tơrŭm tơpui ƀă mâu ki ăm mung liăn veăng kum hên ăm mâu hok tro tung cheăm. Tung tơdroăng cheăng hbrâ mơdât pơreăng  COVID-19 tung kong pơlê, tung pơla hdrối kố nah thái xuân hiăng tơrŭm ƀă mâu khu ai tuăn hơ-ui, krếo veăng kum iâ tơmeăm ăm mâu ngế kơtiê xơpá, mâu ngế dế klâ ối kơtăn, ối krê. Krếo kum ăm mâu hngêi trung ai kơmăi ki xôh pơkeăng kơdê pơreăng khăm ngăn châ chăn vâ ‘nâi hôm tô, tăng krếo kum kên pâng môh rơkong pơkeăng’’.

Ƀă tơdroăng hơ-ui pâ, thái Lương Hữu Hải hiăng ôh tá tô tuăn dêi tơdroăng krê dêi tơná, pơtối rơtế ƀă hrĭng ngế hok tro kơtiê xơpá ki rơhêng vâ lăm hriâm a hngêi trung, vâ chiâng mơngế ki pơxúa ăm pơlê pơla, tơnêi têa.

Tuấn Anh chêh

Gương tơplôu ƀă tơbleăng