Ngoh Y Hăng Niê (kuăn ngo Rơđế) ối a [uôn Ea Kmăt, cheăm Hòa Đông, tơring Krông Pac\, kong pơlê Daklak xo on veăng hiăng 4 hơnăm kố. Prếi on veăng bú ai 2 sao kơdrum pêt tơvât mâu hdrê loăng plâi, châ xo liăn bú iâ, mê rêm hâi thế lăm pêi cheăng vâi vâ tăng liăn rôe phái kâ mơdrêh tung rêh ối. Maluâ kơhnâ pêi cheăng la tơdroăng rêh ối dêi rơpo\ng ngoh xuân ối pá puât. Châ Vi [an hnê ngăn cheăm Hoà Đông tối tơbleăng, Khu kring vế Tây Nguyên hiăng hbru ăm rơpo\ng ngoh 9 to pú pái, hnối pro kơdroăng păn, kơjo kum ăm tâk vâ che\m [ă hlối hnê kih thuât păn. Phiu ro xua hiăng ai liăn, pu pái păn vâ mơnhong cheăng kâ dêi rơpo\ng hngêi, prếi on veăng ngoh Y Hăng Niê kơhnâ ‘nâng, păn krâu khât dêi pú pái ki vâi hiăng kum ăm mê.

‘’Peăng Khu cheăng kring vế Tây Nguyên ăm tâk vâ che\m, hnê păn rak ngăn, rêm hâi a lăm kêi xo hlá loăng nhe\n, loăng ung phâu, rêm hâi che\m pái pu\n hdroh, klêi mê lăm kơ’nêi, ăm pú pái lo pá kong, u mơdrah. A mơ-eăm păn rak krâu dêi pú pái ăm xông kân piê le\m, re\ng ai kuăn. Rôh ki kố pú pái hiăng xiu, vâ ai kuăn, tâng tối 5 khế ah kô ai kuăn pu pái’’.

Rơtế [ă túa păn pú pái dêi rơpo\ng ngoh Y Hăng Niê ối a [uôn Ea Kmăt, tơdroăng ‘’pơcháu pơtroh tơdroăng ki le\m’’ dêi Khu cheăng kring vế Tây Nguyên rôh kố ối hnê pêi 4 túa păn ro a mâu pơlê hdroâng kuăn ngo dêi mâu cheăm Hoà Đông, tơring Krông Pac\, [ă tâi tâng kơxo# liăn 150 rơtuh liăn. Rơtế [ă kum ăm hdrê păn, tíu pêi cheăng kố ối ăm mâu kăn [o#, mâu lêng troh lăm ngăn kơdroăng păn, hbru ăm tơpoăng, tâk vâ che\m, hnê kuăn pơlê păn rak, hbrâ mơdât pơreăng vâ mâu pú pái, mâu ro re\ng xông kân, piê le\m.

Rôh kố, khu kring vế Tây Nguyên ối hbru 15 toăng rơxế mái ăm mâu vâi o hok tro ki kơtiê tơkâ hluâ pá puât hriâm rơkê, hbru 250 kơxu tơmeăm ăm mâu rơpo\ng kơtiê, rơpo\ng ai hnoăng tơnêi têa ki ối kơtiê, krâ pơlê ki kuăn pơlê loi nhuăm [ă mâu ngế ai hnoăng pêi cheăng kơhnâ tung mơhnhôk kring vế tơniăn tơnêi têa. Rôh kố, mâu [ok thái pơkeăng dêi hngêi pơkeăng lơ 30/4 ối khăm pơlât [ă xing xoăng pơkeăng tê kơtê [ă hnê tối lối 700 ngế hdroâng kuăn ngo kơtiê. Krâ pơlê Y Căl Êban, [uôn Ea Kmăt, cheăm Hoà Đông, tơring Krông Pac\, tối:

‘’Ngin hlo hiâm tuăn ki ‘nâi pâ hơ-ui dêi ko\ng an [ă kuăn pơlê tơru\m pêi pro môi tuăn, tơdroăng kố ai pơxúa kân ‘nâng. Tơdroăng hbru tơmeăm ăm mâu ki kơtiê, ăm mâu vâi o hok tro kơtiê xơpá mê cho tơdroăng ki vâ mơhnhôk mơ-eăm [ă kuăn pơlê ngin kơnôm tơnêi têa tơmâng khât troh tơdroăng kơdroh tah hrâ mơnguâ xăm kơtiê ăm mâu rơpo\ng kuăn pơlê tung cheăm Hoà Đông ngin’’.

Pôa Hà Văn Luân, Kăn pho\ Ko\ng an cheăm Hoà Đông, tơring Krông Pac\, kong pơlê Dak Lak ăm ‘nâi, khu ko\ng an cheăm ôh tá xê to pêi pro hnoăng cheăng kring vế tơniăn, mê ối ‘nâi ple\ng tu\m tơdroăng dêi kuăn pơlê vâ tí tăng kum pơtâng tối ăm khu râ Đảng, mâu kăn tơring, cheăm ai troăng hơlâ kơjo kum. Mâu ngế ki châ tơbleăng túa păn mơnăn tung tơdroăng ‘’Pơtroh tơdroăng ki hơ-ui kum’’ dêi Khu kring vế Tây Nguyên rôh kố xuân cho a mâu rơpo\ng kơtiê. Kố cho tơmeăm ki ai pơxúa, kum kuăn pơlê hluăn ing kơtiê krá ton. Pôa Hà Văn Luân tối ăm ‘nâi:

‘’ ‘Na tơdroăng mơhnhôk vâi krâ nho\ng o hluăn ing kơtiê ai túa păn pú pái [ă păn ro. Pơla hdrối kố nah, Khu cheăng kring gak Tây Nguyên hiăng troh a cheăm Hoà Đông. Tối tơchuâm vâi krâ nho\ng o sôk ro, hmiân tuăn pêi cheăng kâ, tơniăn tung pơlê pơla, ôh tá ai tơdroăng xía vâ. Rêm khế hôp mâu lêng ko\ng an môi hdroh, tiâ mơnhên mâu tơdroăng ki kuăn pơlê tô tuăn, troh mơhnhôk hơlêm, hbrâ mơdât mâu ki pro xôi’’.

Tơdroăng ‘’Pơtroh hiâm mơno hơ-ui kum’’ a cheăm Hoà Đông, tơring Krông Pac\, kong pơlê Dak Lak bú cho môi tung hên tơdroăng pêi pro vâ veăng kum mơnhông rêh ối pơlê pơla dêi Khu kring vế Tây Nguyên tung hơnăm hiăng luâ. Tíu pêi cheăng hiăng pro 6 toăng hngêi tuăn pâ ăm mâu rơpo\ng ai hnoăng tơnêi têa ki ối kơtiê, rơpo\ng kuăn ngo ki kơtiê, hnối đi đo tơku\m po khăm pơlât, hbru pơkeăng tê kơtê ăm mâu hdroâng kuăn ngo a kơpong hngế hngo, lăm pôu, hbru tơmeăm ăm mâu hok tro kuăn ngo kơtiê xơpá ki hriâm rơkê, pêi pro tơdroăng kum kuăn pơlê pêi chiâk klâng, malối cho mâu tơdroăng hbrâ ví xía vâ xua kong tô mơdrăng. Rêm hơnăm tíu pêi cheăng mơhnhôk pleăng mơheăm ăm hngêi pơkeăng kong pơlê Dak Lak, tơru\m [ă hnối tơku\m po pế hmê ăm kâ tê kơtê, ăm mâu ki châi tamo kơtiê. Tơdroăng ‘’Pơtroh hiâm mơno hơ-ui kum’’ hiăng ăm hr^ng xiâm hdrê loăng, 9 to pú pái, 8 to ro, kum kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo hluăn ing kơtiê xơpá krá ton. Đăi tă Phan Văn Bảy, kăn pho\ ngăn Khu kring vế Tây Nguyên ăm ‘nâi:

‘’Khu kring vế ngin xuân tơku\m po đi đo mâu tơdroăng cheăng hơ-ui kum. Tung rêm hơnăm thế pêi ki iâ ai 3 tơdroăng cheăng ki pro pơxúa. Môi tiah khế 6 la ngiâ kố ah, ngin tơku\m po môi roh hbru tơmeăm, khăm pơlât tê kơtê ăm môi pơlê hdroâng kuăn ngo kơtiê a tơring C|ư Mgar, kong pơlê Dak Lak. Xuân tung khế 6 lơ khế 7, ngin po tơdroăng pleăng mơheăm [ă hiăng pơkâ tơku\m po rêm hơnăm. Rôh kố, ôh tá pro môi tiah mâu hơnăm hdrối kô hnê tối hên tâ, tơ’mot hên ngế vâ pleăng dêi mơheăm. Ngin tối tơbleăng tơdroăng kố xuân tối tâi tâng ăm rêm tíu ôh tá xê to a tơring kố. Mâu tơdroăng cheăng kố cho vâ mơjiâng um méa kăn [o# mâu lêng kring vế Tây Nguyên ‘nâi hmâ hơ-ui pâ hnối achê [ă kuăn pơlê a tơring cheăm, vâ pê klêi hnoăng cheăng ki Đảng tơnêi têa pơcháu.

Quốc Học chêh

Gương tơplôu [ă tơbleăng