Tiếng trống Ghi-năng, tiếng kèn Saranai vang lên trong không gian linh thiêng của di tích Tháp Bà Ponagar, phường Bắc Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa. Suốt 18 năm qua, nghệ nhân Vãn Ngọc Chí vẫn miệt mài giới thiệu những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình đến với du khách trong và ngoài nước. 

Sau sáp nhập với Ninh Thuận, Khánh Hòa có vùng di sản văn hóa Chăm rất đồ sộ, trải dài suốt vùng duyên hải gần 500 km. Các cộng đồng dân tộc Chăm ở Khánh Hòa với dân số hơn 100 nghìn người, cũng   đang giữ gìn những giá trị văn hóa đặc sắc, có các làng nghề truyền thống, các lễ hội dân gian, nghệ thuật trình diễn và tín ngưỡng dân gian. Tuy nhiên, việc đưa văn hóa Chăm vào phát triển du lịch thành công như ở Tháp Bà Ponagar vẫn là trường hợp hiếm hoi.  Chị Trương Thị Hà, du khách từ Hà Nội cho biết, những điểm trải nghiệm văn hóa Chăm mà chị đã tới ở phía Nam Khánh Hòa, vẫn còn khá đơn sơ: "Theo tôi, cần xây dựng thêm các hoạt động trải nghiệm văn hóa có sự liên kết với nhau để giữ chân du khách lâu hơn. Nếu có nhiều điểm đến, nhiều hoạt động trải nghiệm đặc sắc và kết nối thành một hành trình hoàn chỉnh, du khách có thể lưu lại một đến hai ngày để khám phá. Khi đó, sức hút của điểm đến cũng sẽ lớn hơn so với việc chỉ ghé tham quan trong thời gian ngắn.”- Chị Hà góp ý.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Chí Công, Trưởng khoa Du lịch, Trường Đại học Nha Trang, không chỉ lượng khách còn hạn chế, mức chi tiêu của du khách tại các điểm du lịch văn hóa Chăm cũng chưa cao. Nhiều người đến tham dự Lễ hội Ka Tê hoặc tham quan làng nghề rồi rời đi trong ngày. PGS Lê Chí Công cho rằng, muốn khai thác hiệu quả tiềm năng từ văn hóa Chăm cho phát triển du lịch địa phương, cần chuyển từ mô hình tham quan đơn thuần sang trải nghiệm văn hóa chuyên sâu, kết nối các điểm đến, làng nghề và hoạt động cộng đồng để mở rộng khả năng chi tiêu của du khách, tạo ra giá trị gia tăng của du lịch.

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa, bên cạnh việc bảo tồn, Khánh Hòa đang hướng đến mục tiêu đưa di sản Văn hóa Chăm trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng, tạo sinh kế cho cộng đồng và gia tăng sức hút của điểm đến. Ông Lê Văn Hoa, Phó Giám đốc Sở cho biết, các mô hình phát huy hiệu quả tại khu vực phía Bắc Khánh Hòa sẽ từng bước được nhân rộng đến các vùng có đông đồng bào Chăm sinh sống như đầu tư cho làng dệt Mỹ Nghiệp, làng gốm Bàu Trúc. và các di sản văn hóa khác . "Ngành văn hóa sẽ đưa các chương trình nghệ thuật, trình diễn dân gian Chăm đến các điểm di tích, các tháp Chăm để phục vụ du khách. Quan điểm của chúng tôi là di sản không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn mà phải thực sự sống động trong đời sống đương đại, phù hợp với yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới."- ông Hoa nhấn mạnh. 

Từ những tiếng trống Ghi-năng vang lên mỗi ngày ở Tháp Bà Ponagar đến các làng nghề Mỹ Nghiệp, Bàu Trúc đang chờ được kết nối thành sản phẩm du lịch hoàn chỉnh, hành trình đánh thức giá trị văn hóa Chăm vẫn còn nhiều việc phải làm. Khi di sản được bảo tồn bằng chính sức sống của đời sống đương đại, văn hóa Chăm không chỉ được gìn giữ mà còn trở thành nguồn lực cho phát triển du lịch bền vững ở Khánh Hòa./.