VOV4.Jarai-Ƀuôn Ma Thuôt lĕ lŏn hmư̆ hing gru phun dêh čar-lir hơbit hăng tơlơi pơhing blah dưi ƀơi Ƀuôn Ma Thuôt, pok jơlan kơsung blah hăng tơgŭ hơkrŭ hing ang bơyan phang thun 1975, hlong blah hơtun nao pơklaih rơngai hlom bom kual Dơnung pơlir truh kih lŏn ia amăng bơyan phang lơ 30/4/1974.

 Ƀuôn Ma Thuôt ăt jing hlao ia phun akha hmư̆ hing asar kơphê jơman Việt Nam, anih phun bơwih ƀong huă amăng kual Dap Kơdư, plơi pla hơmâo rơbêh 40 djuai ania adơi ayong dŏ hrom, rai mơ̆ng djop djang anih amăng dêh čar. Tơdơi kơ 46 thun rơgao, man pơdong pơđĭ kyar, Ƀuôn Ma Thuôt jing plơi prong phun tong krah kual Dap Kơdư hiam biă mă, dik dăk phrâo, laih anun djă pioh gru đưm, gru ama grua amĭ djop djuai ania amăng kual.

Ƀuôn Akŏ Dhông, phường Tân Lợi, plơi prong Ƀuôn Ma Thuôt ƀrô djơ̆ tal hơdor glăi 46 thun pơklaih rơngai kual Dơnung, jai mơak hloh. Gah rơngiao lăng rơdêh pơgiăng tuai dăp čơ čruai đut jơlan, ƀing tuai hyu ngui, ĕp lăng sang gru đưm amăng plơi. Amăng lăm hmư̆ ok or tơlơi pơhiăp, puăi tlao mơak, wơ̆t jua măi dŏ mă bruă, uă kyâo, lŭk simăng pơdong sang đưm djuai ania Êđê. Ama Jenni brơi thâo: anai lĕ sang pơdong amăng đang hrom pioh hơdor glăi kơ rơgom ơi Ama Hrin, pô pơdong rai plơi pla hăng djă pioh gru ama grua amĭ ƀôn Akŏ Dhông.

“Ta djă pioh pơdong glăi sang gru đưm kiăng  hơdor glăi kơ tha plơi Ama Hrin. Ñu yơh pô pơdong glăi sang đưm, arăng amra rai hơduah ĕp, tơña kơ ñu hơdră djă pioh gru grua hiam anun. Mơnuih mơnam amra ngă gêh găl kơ ta, ƀing tuai hyu ngui ĕp lăng, čuă jơmư hơduah ĕp boh thâo ia rơgơi yom mơ̆ng đưm, ta amra djru hrom djă pioh gru grua anun”.

Akŏ Dhông tui hăng tơlơi Êđê lĕ hlao ia akŏ Dhông, akŏ kriăng, anun hơmâo ia bluh na nao, hơmâo kyâo pơtâo pơprong glai hlao ia mơtah mơda amăng pă bơyan. Lŏn mơnai glai hiam jum dar, tong krah hơmâo sang gru đưm sang hăng ngŏ, sang dlông, jing gru grua djuai ania Êđê djă jă tơlơi thâo ia rơgơi mơ̆ng ơi yă đưm, ngă kơ ƀôn Akŏ Dhông jing anih tuai čuă lăng hiam biă mă ƀơi Dak Lak.

Pơ anai, yă H’Kdăp Niê hơmâo akŏ pơdong anih tuai čuă ngui Akŏ Ea, hăng anih ngui ngor mơak hơdôm rơbâo met karê anŏ prong, lu anih pơdă gơnam sĭ mơdrô djă pioh, lu anih jưh dưi dŏ glăi pit đih amăng mơmŏt mlăm hăng sang pơdong mơ̆ng kram, kyâo ale, djrao pơ-ô laih anun jing hĭ anih ĕp lăng gru đưm hiam amăng lŏn hmua, glai klô kah hăng tơlơi hơdip ngă hmua mơ̆ng djuai ania kual Dap Kơdư, anun pơhưč lu tuai mơ̆ng tơring čar pơkŏn nao ĕp lăng.

Anŏ hiam gru grua đưm ƀôn Akŏ Dhông-Dak Lak

Hơdor glăi 46 thun hrơi pơklaih rơngai lŏn ia, yă H’Kdăp Niê dưm pơhrua amăng tơrưng hơdrôm hră hơmâo Hơdrôm hră čih pioh gru phun Việt Nam hăng prăp lui hrơi mơak pơplông hơtŭk riă tơnă hơbai mơnong ƀong huă mơ̆ng 3 kual, djơ̆ amăng lơ 30/4 hăng lơ 1/5. Tui hăng yă H'Kdăp Niê djop mơta hơmâo dăp hĭ, bruă mă pơ anai lêng kơ djă pioh gru grua hiam, tơlơi mơak kơ ană plơi pla soh:

"Kual Dap Kơdư ră anai hơmâo 47 djuai ania adơi ayong, lu djuai ania dŏ hrom pơ anai samơ̆ ƀing ta aka ƀu thâo abih ôh. Laih anun kâo kiăng djop mơnuih rai pơ anai lăng sang anŏ, kiăng dŏ lăng găn rơgao, ƀong huă, pơdơi pơdă, hrip mă mơnâo hiam gru ama grua amĭ đưm”.

Kual Dap Kơdư 46 thun pơđĭ kyar, Ƀuôn Ma Thuôt dŏ djă pioh gru nam blah ngă samơ̆ ăt hrưn đĭ jing plơi prong phrâo, hơdeč hmar, dik dăk hăng djă pioh gru hơđăp hlăk anăp nao, lăng kah hăng bơnga čôh blang hyo hyor.

Kơñ pơgi ƀu djơ̆ kơnong amăng jơlan hơdră kơnuk kơna pơtrun đôč ôh, kah hăng hră Klah čun mrô 60 thun 2009 mơ̆ng Ding jum kơđi čar kơ bruă man pơdong Ƀuôn Ma Thuôt jing plơi prong kual Tong krah Dap Kơdư; hră klah čun mrô 67 thun 2019 kơ pơđĭ kyar bơwih ƀong huă mơnuih mơnam ƀơi Ƀuôn Ma Thuôt hơmâo tơlơi pơmin kiăng čuk pơkra jơlan rơdêh đuăi hmar mơ̆ng Ƀuôn Ma Thuôt nao pơ Nha Trang.

Ơi Vũ Văn Hưng, Khua Jơnum min mơnuih ƀôn sang plơi prong Ƀuôn Ma Thuôt brơi thâo, Ƀuôn Ma Thuôt dưi pơđĭ kyar anăp nao djă pioh lŏn glai hiam hăng gru grua đưm-thâo rơgơi hăng pran kơtang amăng lăm pioh man pơdong plơi prong hiam kah hăng anŏ čang rơmang mơ̆nh hlâo.

Ƀuôn Ma Thuôt lĕ anih anom phun kơphê hmư̆ hing amăng dêh čar, ăt jing anih prong kơ bruă kơphê hmư̆ hing ƀơi rŏng lŏn tơnah mơ̆n. Gong gai kơnuk kơna plơi prong amra ngă abih pran jua pô gơgrong ba tañ pơđĭ kyar sit nik:

“Amăng hră klah čun mrô 67 mơ̆ng Ding jum kơđi čar hơmâo pơtrun hiăp man pơdong Ƀuôn Ma Thuôt jing plơi prong mơtah mơda, lŏn glai kyâo pơtâo hiam, djă gru đưm hăng thâo rơgơi. Ƀơi hơdôm boh pia anai hơmâo pơdah rai anăp ngă bruă pơđĭ kyar Ƀuôn Ma Thuôt kơñ pơgi.

Ƀing gơmơi ăt ngă tui anŏ bơblih phrâo hơdră ngă hră pơar hiư̆m pă kiăng hmar, amuñ hloh, pioh kơ mơnuih ƀôn sang hăng anom bruă sĭ mơdrô. Boh nik ñu anih hơdip jum dar gêh găl lĕ pơhưč lu kơčăo bruă pơđĭ kyar plơi prong Ƀuôn Ma Thuôt hiam hloh”.

Plơi prong Ƀuôn Ma Thuôt phrâo hiam ră anai

 Mơ-ak ƀơi anăp hơdôm tơlơi pơplih phrâo klă hiam mơng ƀôn prong Buôn Ma Thuột – anih anom hmư̆ hing hăng Tlaih rơngai Buôn Ma Thuột – pok tơbiă bruă kơsung blah hăng rŭ tơgŭ Bơyan bơnga 1975, anăp nao tlaih rơngai abih bang kual Dơnung dêh čar, pơlir hơbit lŏn ia amăng lơ 30/4/1975, neh wa djop djuai ania tơring čar Daklak hơdor tơngia na nao hơdôm mơnuih khin hơtai, pơsăn drơi kơ lŏn ia pơlir hơbit. Ơi Ama Dre (djuai ania Êđê) dô̆ ƀơi ƀôn Puôr, să Hoà Đông, tơring glông Krông Pač, tơring čar Daklak pơdah pran jua:

“Kiăng čih djă pioh pran jua mơng Ping gah hăng kơnuk kơna hmâo git gai truh kih, pơlir hơbit lŏn ia thun 1975, sa lĕ neh wa hơdip hăng ngă tui tơlơi phiăn mơng kơnuk kơna, ƀu hmư̆ tui tơlơi ƀing sat plư, dua lĕ pơtô lăi ană amôn hrăm hră truh kih, tlâo lĕ gum hrom lăi pơthâo hơdôm tơlơi thâo hluh kiăng gum djru tơdruă amăng tơlơi hơdĭp mơda”./.

Nay Jek-Siu H’Prăk: Pơblang