VOV4.Jarai-Ngă tui Hră pơtrun mrô 55 thun 2015 mơ̆ng Kơnuk kơna kơ hơdră djru prăk čan pơtrut pơđĭ kyar nga whmua, plơi pla, mơ̆ng thun 2015 truh ră anai, djop anom bruă brơi čan prăk ƀơi tơring glông ƀun rin 30a Dak Glong, tơring čar Dak Nông pok pơhai brơi čan prăk djru mơnuih ƀôn sang tuh pơ alin kơ bruă čem rông, ngă hmua pla pơjing bơwih ƀong huă. Rơgao 6 thun ngă tui, yua mă yua prăk djơ̆ hơdră, tuh pơ alin ngă hmua pla pơjing hăng sĭ mơdrô, lu hơbô̆ bruă bơwih ƀong huă hơmâo pơhrui glăi hơdôm rơtuh klăk prăk rĭm thun, mơ̆ng anun djru mơnuih bôn sang pơklaih mơ̆ng ư̆ rơpa ƀun rin.

Sang anŏ bơn K’Soan djuai ania Mă, thôn 9, să Quảng Khê, tơring glông Dak Glong, tơring čar Dak Nông hơmâo 5 hektar đang kơphê pla hrom boh sầu riêng hăng boh ƀơr. K’Soan brơi thâo: thun hlâo đang kơphê pĕ pơhrui hơmâo 9 tơ̆n kơphê asar krô, 8 tơn boh ƀơr hăng 20 tơn boh sầu riêng. Pơhlưh abih prăk tuh pơ alin apah mă bruă sang anŏ dŏ kơmlai 200 klăk prăk. Hơmâo pơhrui hơdôm anun, ră anai yua hơmâo prăk čan djru kơmlai mơ̆ng sang bruă prăk ngă hmua hăng pơđĭ kyar  plơi pla tơring glông Dak Glong brơi čan.

Ƀing ngă bruă mơ̆ng sang bruă prăk ĕp lăng na nao, pơtô brơi mă yua prăk djơ̆ hơdră

“Hlâo adih sang anŏ tơnap biă mă amăng plơi. Thun 2016, Sang bruă prăk Agribank tơring glông Dak Glong brơi čan 70 klăk prăk, ba tuh pơ alin blơi kmơ̆k pruai, ia jrao pơdjai kman, ia jrao rơ̆k hăng wai lăng đang kơphê đĭ hiam. Laih pĕ kơphê, prăk kơmlai pơkom pioh tuh pơ alin blơi 300 phun boh ƀơr, 300 phun boh sầu riêng glăi pla amăng đang kơphê. Truh ră anai, prăk sĭ kơphê, sầu riêng hăng boh ƀơr truh 350 klăk prăk sa thun, tơdơi kơ pơhlưh hĭ prăk tuh pơ alin dŏ kơmlai kơ pô 180 klăk prăk"”

Bơ K’Lem ăt dŏ pơ thôn 9, să Quảng Khê mơ̆n lăi: akŏ thun 2016, ñu hơmâo sang bruă prăk đang hmua hăng pơđĭ kyar plơi pla tơring glông Dak Glong brơi čan 120 klăk prăk, Abih rơnoh prăk anun ñu tuh pơ alin blơi kmơ̆k, blơi ia jrao pơgang phun pla, wai kăng 4 hektar đang kơphê hăng blơi dua drơi rơmô tuh ană.

Prăk sĭ kơphê hăng sĭ rơmô, mă prăk čan dơ̆ng sang anŏ blơi rơdêh čun. Truh ră anai, prăk mơ̆ng bruă rông rơmô, pla kơphê hăng sĭ mơdrô apah rơdêh čuk rĭm thun pơhrui glăi truh mơkrah klai prăk. K’Lem lăi: yua hơmâo sang bruă prăk kơnuk kơna djru, sang anŏ gơñu pơklaih mơ̆ng ư̆ rơpa.

“Lơ̆m čan prăk mơ̆ng sang bruă prăk arăng ngă gêh găl brơi čan tañ, hmar biă. Laih čan prăk sang anŏ gơmơi tuh pơ alin blơi kmơ̆k pruai wai lăng đang kơphê, blơi rơmô pioh rông tuh ană. Laih dơ̆ng, hơmâo prăk sĭ mơdrô kơphê, sĭ rơmô, sang anŏ blơi rơdêh čuk, rơdêh kuai amăng luh brơi arăng apah. Ră anai, rĭm thun sang anŏ hơmâo prăk kơmlai 400 klăk prăk. Prăk rơbêh apah kơ arăng sang anŏ pơkom man pơdong sang nua 450 klăk prăk, dŏ glăi rông ană bă hrăm hră pơar hăng tuh pơ alin kơ bruă ngă hmua pla pơjing”.

Mă yua rơnoh prăk čan djơ̆ hơdră, sang anŏ K’Lem ƀu kơnong pơklaih ƀun rin đôč ôh dŏ hơmâo prăk man pơdong sang prong giăm 500 klăk prăk

Quảng Khê lĕ să kual ataih biă mă tơring glông Dak Glong, tơring čar Dak Nông. Đơ đam să hơmâo 3000 boh sang anŏ, rơbêh 13 rơbâo čô mơnuih, hăng 27 djuai ania dŏ hrom. Mrô sang anŏ ƀun rin pơ anai hơdôm thun hlâo kơ anai lu biă mă. Ơi Trần Ngọc Thuận, Kơ-iăng Khua să Quảng Khê brơi thâo, ngă tui Hră pơtrun mrô 55/2015 mơ̆ng Kơnuk kơna, djop anom bruă brơi čan prăk, amăng anun Sang bruă prăk ngă hmua hăng pơđĭ kyar plơi pla Dak Glong ngă hrom jơnum min mơnuih ƀôn sang să pok pơhai brơi mơnuih ƀôn sang čan prăk kơmlai aset, pioh djru mơnuih ƀôn sang pơtrut bơwih ƀong huă lui rơmon kŏn rin. Mơ̆ng anun, djru mrô sang anŏ mơnuih ƀôn sang ƀun rin hrŏ na nao rĭm thun, tơhnal pơkă pơhrui glăi amăng bruă man pơdong plơi pla phrâo mơ̆ng să ngă giong, să hơmâo pơ anăn plơi pla phrâo rơnuč thun 2020.

“Mrô sang anŏ ƀun rin amăng să Quảng Khê thun 2011 aka man pơdong plơi pla phrâo truh 50%, truh thun 2019 ăt dŏ 27%, samơ̆ truh thun 2020 kah mrô anai trun dŏ 5,7%. Mơ̆ng anun să Quảng Khê ngă giong tơhnal pơkă rơnoh prăk pơhrui glăi hăng ngă djơ̆ anŏ pơtrun plơi pla phrâo. Anai lĕ boh tơhnal yua hơmâo čan prăk djru kơmlai, kiăng pơtrut ngă hmua pla pơjing, man pơdong plơi pla phrâo mơ̆ng djop sang bruă prăk tui hăng jơlan hơdră kơnuk kơna pơkă amăng Hră pơtrun mrô 55 mơ̆ng Kơnuk kơna dêh čar”.

Tui hăng ơi Nguyễn Xuân Hưng-Kơ-iăng Khua anom bruă prăk ngă hmua hăng pơđĭ kyar plơi pla tơring glông Dak Glong, dơ̆ng mơ̆ng thun 2015 truh ră anai, ngă tui tơlơi pơtrun mơ̆ng kơnuk kơna laih anun sang bruă prăk mơ̆ng dlông pơtrun, anom bruă hơmâo pok pơhao brơi čan prăk ƀơi Dak Glong, djru kơmlai ƀiă tui Hră pơtrun mrô 55 mơ̆ng Kơnuk kơna dêh čar, pioh kơ mơnuih ƀôn sang pơđĭ kyar bơwih ƀong huă, lui rơmon kŏn rin.

Hrom hăng ngă tui hơdră ngă hră pơar hmar, čan prăk tañ laih anun pơtô mă yua prăk čan tŭ yua, pơhaih tong ten, tơpă ară, sang bruă prăk mơ-it khua mua, mơnuih apăn bruă djru pơtô brơi mơnuih ƀôn sang mă yua rơnoh prăk čan djơ̆ hơdră, ba glăi boh tŭ yua. Yua kơ anun, boh tŭ yua mơ̆ng čan prăk hơmâo ngă tui djơ̆, lăp hăng jơlan hơdră mơ̆ng kơnuk kơna dêh čar pơtrun. Mơ̆ng anun mơ̆n lu sang anŏ amuñ nao čan prăk, ngă hră pơar hăng pơtrut tơlơi bơwih ƀong huă hăng sĭ mơdrô đĭ tui.

“Thun blan rơgao, sang bruă prăk akŏ pơjing 100 grup brơi čan prăk ƀơi 7 boh să amăng tơring glông Dak Glong, rơnoh prăk čan truh 900 klai prăk, brơi kơ giăm 3000 čô mơnuih čan amăng tơring glông. Bruă brơi čan gơmơi ngă brơi hră hmar, tŭ yua, mơnuih ƀôn sang tañ mă prăk, prăk kơmlai ngă tui djơ̆ Hră pơtrrun mrô 55/2015/NĐ-CP.

Lơ̆m hơmâo prăk laih mơnuih ƀôn sang tuh pơ alin ngă tui lu hơbô̆ bruă čem rông, ngă hmua pla pơjing hăng sĭ mơdrô hơmâo pơhrui glăi tŭ yua lu, mơ̆ng anun dưi lui rơmon kŏn rin, djru djop să ngă giong tơhnal pơkă hnong pơhrui glăi, gum hrom  bruă man pơdong plơi pla phrâo tañ ngă giong kơ tơring glông”.

Yua pok pơhai sa amăng plĕ brơi rơnoh prăk čan djơ̆ hơdră kơnuk kơna pơtrun, sang bruă prăk ngă hmua pơđĭ kyar plơi pla Dak Glong hơmâo ngă hơdôm thun rơgao, djru mơnuih ƀôn sang djop să amăng tơring glông gêh găl hloh tuh pơ alin pơđĭ kyar ngă hmua pla pơjing hăng sĭ mơdrô. Hrom hăng lu rơnoh prăk čan pơkŏn djop sang bruă prăk amăng tơring glông hơmâo gum hrom lu biă mă bruă lui rơmon kŏn rin ƀơi tơring glông, djru djop să ngă giong tơhnal pơkă plơi pla phrâo.

Nay Jek: Pơblang