VOV4.Jarai - Gơnang kơ hmâo hơdră pơtrun pơtrut pơsur pơlar apui lơtrik pơkĕ hăng pơ-iă yang hrơi tui Tơlơi pơsit 13/2020 mơng Khua dêh čar, kơnong amăng sa thun, mrô apui pơđoh gah tlôn mơng Gialai đĭ rơbêh kơ 600 MWP (Mê-ga-wat Pik). Tơring čar Gialai lăng anai lĕ bôh than lăp čih djă pioh kơ bruă pơplih phrâo tơlơi tuh pơplai pơkĕ apui yua ƀơi tơring čar. Khă hnun hai, djru kơ bôh than anai, hmâo ƀu ƀiă mơnuih, anom bơwih ƀong sĭ mơdrô hmâo dưm dăp tơbiă laih hơdôm rơwang bruă ngă mă ča, anih anom dưm dăp ngă mă ƀlor pioh pơkĕ apui mă mơng pơ-iă yang hrơi, sĭ hăng nua 1.943 prăk lom sa KW mông amăng 20 thun tui Tơlơi pơsit 13/2020.

Khă dưi tô laih hăng mơng sui hmâo čơkă mă nua blơi rơgêh ƀiă mă yua sang măi pơkĕ apui mơng bơbung hrĭp mă pơ-iă yang hrơi tui Tơlơi pơsit 13/2020 lơ 6/4/2020  mơng Khua dêh čar, samơ̆ amăng krah blan 3/2021, gah yŭ tơlơi hơdôm anom pơkĕ apui hăng pơ-iă yang hrơi plơi Kte, să Hbông, tơring glông Čư̆ Sê, tơring čar Gialai kơnong kơ rok tok sôh mơn. Hrom hăng rok tok, ƀơi lŏn lĕ hơdôm pluh tơmeh pơsơi dưi dưm dăp pơdŏng pioh pơđô̆p bơbung hrĭp mă pơ-iă hăng hơdôm rơtuh hnal hrĭp mă pơ-iă hăng dlông. Pô dưi apăh wai lăng ƀơi anai brơi thâo, mơng hrơi dưi pơdŏng hăng tô mut truh ră anai, lŏn anai ăt lui lơi hong, akă tom pla hăng rông hơdôm mơnong hơget, phun hơget ôh.

Gah yŭ glông hrĕ pơkĕ apui hăng pơ-iă yang hrơi hmâo ngă hră ngă đang blok ƀơi să Hbông, tơring glông Čư̆ Sê

Bôh nik ƀu hmâo bruă pơkra hơget ôh, samơ̆ ăt ngă hră hăng pơdŏng mơn ring bruă pioh čơkă mă nua apui rơgêh mă yua kơ Apui hrĭp mă mơng pơ-iă yang hrơi tui tơlơi pơsit 13 mơng Khua dêh čar glăk jing tơlơi hrom mơng hơdôm rơwang bruă ƀơi abih bang hơdôm bôh tơring glông Čư̆ Sê, Čư̆ Pưh, Čư̆ Prông, Đức Cơ, Phú Thiện (tơring čar Gialai). Ơi Hồ Minh Hậu, Khua Anom bơwih ƀong gah Anom mă yua tơring glông Čư̆ Sê brơi thâo, amăng krah thun 2020, lom phrâo kơnong kơ 13 rơwang bruă dưi ngă ƀơi tơring glông, anom bruă hmâo pơdŏng laih grŭp mơnuih hyu pel ĕp bruă mă sit nik mơng hơdôm rơwang bruă pơkĕ apui hăng pơ-iă yang hrơi. Bruă pel ĕp phrâo dưi pơphun hmâo ha mơkrah jơlan lĕ hmâo arăng rơkâo pơdơi glăi. Ơi Hậu brơi thâo, 5/7 rơwang bruă dưi pel ĕp leng kơ hmâo hră lĕ ring bruă đang blok, ƀudah rơwang bruă đang hmua tui hơdră phrâo. Khă hnun hai, bôh nik bruă pơkra pơkĕ apui lĕ ƀu hmâo sit ôh, pơkĕ apui phrâo lĕ sit:

“Pơđok hră pơ-ar mơ̆ hmâo đang pla bơmao, phun jrao lĕ hmâo sit jing apui pơkĕ mơng pơ-iă yang hrơi sôh. Pel ĕp hmâo pla tom đinh lăng, samơ̆ pla kiăng kơ bong glăi đôč, bơhmu tu ñu pla bơmao, amăng pel ĕp ƀuh hơdôm bôh sang hmâo 3 glông pla bơmao, rim glông hui 2 met. Ƀudah yôl jum dar hơdôm tơmeh pơđôp mă. Ngă tui hơdră huĭ hmâo grŭp nao pel ĕp, pơsit mơng 10 truh 20% rơwang bruă, dô̆ glăi lĕ lui lŏn hong”.

Sa rơwang bruă pơkĕ apui hăng pơ-iă yang hrơi ƀơi să Ia Blang, tơring glông Čư̆ Sê

Sa čô mơnuih tuh pơplai kơ apui lơtrik pơkĕ hăng pơ-iă yang hrơi amăng rơwang bruă đang hmua brơi thâo, Tơlơi pơsit 13/2020 mơng Khua dêh čar pơtrut pơsur pơlar apui pơkĕ hăng pơ-iă yang hrơi. Tui hăng hơdră pơtrun anai, hơdôm rơwang bruă apui lơtrik pơkĕ hăng pơ-iă yang hrơi dưi blơi hăng nua yôm hloh lĕ 8,38 UScent/kW (dưm dưm hăng 1.943 prăk lom kW), lu hloh lu biă hơdôm rơwang bruă pơkĕ apui hăng pơ-iă yang hrơi pơkon. Khă hnun hai, tui hăng hră pơ-ar mrô 7088 lơ 22/9/2020 kơ pơtô ba bruă tuh pơplai apui lơtrik pơkĕ hăng pơ-iă yang hrơi mơng Ding jum kơđi čar pơkă pô dưi čơkă mă nua sĭ apui rơgêh mơng kơnuk kơna lĕ hơdôm glông pơkĕ apui dưi dưm đĭ hăng dlông hơdôm ring bruă pơdŏng (tui djơ̆ Tơlơi phiăn man pơdŏng 2014) hăng ring bruă anai glăk dưi mă yua djơ̆ rơnoh ñu, bôh than ñu. Tui hăng pô anai, yua kơ kơmlai mơng hleh hloh nua kơplah wah hơdôm tơlơi tuh pơplai, anun anom bơwih ƀong amra ĕp hơdră leč hăng bŏng glăi hăng ƀirô wai lăng tơlơi anai:

“Lu mơnuih bŏng glăi truh rơnoh rông hơdôm drơi mơnŭ. Hmâo grŭp pel ĕp lĕ lăi mơnŭ phrâo djai yua kơ klin kheng. Bơ̆ ră anai kiăng rông ană hơget thơ ăt khom hmâo anih pioh sĭ mơn, hmâo jơlan mut, jơlan tơbiă. Lăi tơpă tơdruă lĕ pioh bŏng glăi đôč, ră anai kiăng kơ dưi pơsir tơlơi mă yua lŏn lĕ ƀu dưi ngă ôh”.

Ră anai, tơring čar Gialai hmâo 3248 glông hrĕ pơkĕ apui hăng pơ-iă yang hrơi, abih bang jua kơtang 604 MWp. Amăng anun hmâo năng ai ñu 400 glông jơlan dưm hnal hrĭp pơ-iă yang hrơi hăng dlông ring bruă măi mok, đang blok, ngă đang hmua tui hơdră phrâo, hăng abih bang jua kơtang rơbêh kơ 400 MWP. Khă hnun hai, truh kơ ră anai, hơdôm rơwang bruă pơkĕ apui hăng pơ-iă yang hrơi glăk dưi čơkă mă tơlơi gum djru tui Tơlơi pơsit 13 mơng Khua dêh čar, kơnong kơ dưi hmâo hơdôm anih anom plơi pla hăng gơnong bruă apui lơtrik wai lăng gah hră pơ-ar. Hrom hăng anun, hơdôm bôh anom bơdjơ̆ nao akă hmâo hơdră gum hrom rơđah rơđông ôh. Ơi Trần Ngọc Phận, Kơ-iăng Khua Jơnum min djuai ania tơring glông Đức Cơ brơi thâo:

“Thun 2020, tơring glông Đức Cơ hluai tui kơ kơčăo bruă mă yua lŏn kơ pơplih 20 ektar lŏn ngă đang hmua hơdai nao lŏn ngă đang hmua pơkon, tŭ ư brơi hơdră pơtrun kiăng ƀing tuh pơplai kơ bruă đang hmua tui hơdră phrâo ƀơi kual lŏn pơplih hơdră mă yua. Pô tuh pơplai pla phun jrao, bơmao. Bruă pơsit hră bơwih ƀong pơkĕ apui lĕ tơring glông pơsit hră mơ̆, gah Sang bruă apui lơtrik Gialai”.

Hơdôm rơwang bruă pơkĕ apui hăng pơ-iă yang hrơi ƀơi să Hbông, tơring glông Čư̆ Sê  

Tơring glông pơsit kơnong kơ brơi pơplih bôh than mă yua lŏn mơ̆, bơ̆ bruă ngă hơget hăng blơi sĭ apui lĕ bruă mơng anom bơwih ƀong hăng gơnong bruă apui. Samơ̆ ơi Võ Ngọc Quý, Kơ-iăng Khua Sang bruă apui lơtrik Gialai brơi thâo, bruă pel ĕp pô rơwang bruă hmâo pok pơhai hă ƀu hmâo pok pơhai, ring bruă hmâo pơhlôm tui Tơlơi man pơdŏng thun 2014 kah hăng Ding jum sĭ mơdrô rơkâo mơn, ƀu djơ̆ gah bruă mă mơng anom ôh:

“Pô tuh pơplai khom mă bruă hăng ƀirô apăn bruă kơnuk kơna wai lăng kơ man pơdŏng kiăng pơsit glăi ring bruă man pơdŏng. Sang bruă apui Gialai kơnong kơ ngă tui tơlơi pơsit glăi gah hơdră bôh thâo măi mok pioh kơ glông hrĕ pơkĕ apui hăng pơ-iă yang hrơi đôč. Lom kiăng pel ĕp glăi bruă pơdŏng gong hrĕ pơkĕ apui lĕ ƀing tuh pơplai khom hmâo hră pơ-ar djơ̆ phiăn. Apui lơtrik pel ĕp amăng hră pô tuh pơplai brơi, bơ̆ pel ĕp ring bruă pơdŏng lĕ sang bruă apui lơtrik ƀu hmâo bruă mă ôh”.

Ơi Phạm Văn Binh Khua Gơnong bruă sĭ mơdrôm Gialai brơi thâo, Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar hmâo jao laih Gơnong bruă sĭ mơdrô git gai ngă tui bruă pel ĕp bruă mă sit mơng hơdôm rơwang bruă pơkĕ apui hăng pơ-iă yang hrơi ƀơi tơring čar. Bruă anai amra dưi pok pơhai amăng rơnuč blan 3 hăng blan 4 thun anai

            Nguyễn Thảo: Pô čih – Siu H’ Prăk: Pô pơblang