Kơnôl 1/7/1993, jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp hăng tơlơi Êđê mơng Gong phun jua pơhiăp dêh čar Việt Nam ƀơi kual Dap kơdư sit nik pôr pơhing. Tơdơi anun lĕ hơdôm jơlan hơdră hăng tơlơi Jarai, Bahnar, Sêdang, K’ho, M’nông ăt hơmâo pok, jing gơyut gơyâo jê̆ giăm mơng mơnuih djop djuai ania amăng kual.

Kiăng hơmâo hơdôm mông pôr pơhing jê̆ giăm anun lĕ tơlơi gir run hơduah ĕp, djă pioh boh pơhiăp djuai ania pô. Hơdôm hrơi blung a pôr pơhing jơlan hơdră hăng tơlơi Jarai, pô mă tơlơi pơhing Nay Jet hrŏm hăng ƀing adơi ayong bưp lu tơlơi tơnap tap. Lu boh pơhiăp lăi nao boh thâo phrâo, pơtô pơjuăt, ia jrao, tơlơi phiăn ƀudah hơdôm tơlơi phrâo ƀuh ră anai aka ƀu hơmâo amăng tơlơi hơdip mơda amăng plơi pla. Ƀu djơ̆ kơnong boh pơhiăp tui bruă phara, wŏt hơdôm boh pơhiăp lăi nao ia iom ƀudah hơdôm tơlơi juăt ƀuh amăng tơlơi hơdip ăt hơmâo hơduah ĕp, pơhrua hăng pơgiong. “Găn rơgao rơbêh 30 thun pơlir hăng boh pơhiăp djuai ania Jarai amăng glông pôr pơhing Gong phun jua pơhiăp dêh čar Việt Nam, blung hlâo ƀing gơmơi bưp lu tơnap tap. Yua boh pơhiăp rĭm hrơi aka ƀu djop kiăng ƀing gơmơi dưi dăp hơdră, pơblang kiăng pôr pơhing brơi neh met wa hmư̆ brô̆ hăng tơlơi Jarai, sit biă ñu lĕ hơdôm boh pơhiăp bơdjơ̆ nao boh thâo ia rơgơi. Ƀing gơmơi khŏm nao tơña ƀing tha plơi, mơnuih kơhnâo kơhnăk, tơña ƀing mơnuih thâo tơlơi Jarai. Hơmâo boh pơhiăp hơget djơ̆, ƀing gơmơi amra čih glăi. Abih bang ƀing gơmơi ngă glăi mơng blung a mơn”.

Tơdah boh pơhiăp lĕ bơngăt jua kơ gru grua, tơlơi čih ăt lĕ bruă kiăng djă pioh glăi anŏ yôm mơng rĭm djuai ania. Amăng rơnuk pơplih hơdai nao yua boh thâo phrâo, ƀing mơnuih pôr pơhing tơlơi djuai ania ƀiă ƀơi kual Dap kơdư tŏ tui dong ƀơi anăp kơ lu tơlơi lông phrâo. Lu anŏ gat amăng boh hră djuai ania kual Dap kơdư aka ƀu hơmâo lơm čoh boh hră amăng măi komputơr. Tơlơi anai ngă tơnap tap brơi bruă dăp hơdră, djă pioh hăng lăi pơthâo hơdôm jơlan hơdră amăng plang internet. Kiăng pơsir hĭ bruă anai, ƀing dăp hơdră hăng ƀing kĩ sư măi mok hơmâo kơsem min dưi čoh hăng TaynguyenKey. Mơng anun, bruă čoh boh hră hơmâo djop anŏ gat tơlơi djuai ania ƀiă amăng măi komputơr, ngă amuñ kơ bruă čoh boh hră. “Ăt ƀơi anom bruă ƀơi kual Dap kơdư mơng Gong phun jua pơhiăp dêh čar Việt Nam bruă kơsem min boh thâo blung a, kâo hrŏm hăng kỹ sư Võ Ngọc Hiệp pơkra rai TaynguyenKey kiăng pơsir hĭ bruă tơnap lơm čoh tơlơi djuai ania kual Dap kơdư amăng măi komputơr; mơn tơdơi anai ƀing ta hơmâo tơlơi truh kih amăng bruă ba hră čih amăng website. Anai lĕ bruă gêh gal biă mă amăng bruă ba boh hră djop djuai ania kual Dap kơdư amăng măi komputơr”.

Mơng hơdôm tơlơi rơkâo bruă mă tong ten, lu tơlơi yôm hơmâo pơjing rai mơng bruă dưi čoh boh hră kual Dap kơdư, hră čih pioh boh hră Jarai-Việt, Việt-Jarai hrŏm hăng hơdôm hơpluh rơbâo hơmâo pơkra pơmut hrŏm. Hơdôm bruă mă kret kruai amăng plang internet, hơmâo ngă gêh gal kiăng djop rơnuk hlăk ai dưi tŭ mă hăng dưi yua boh pơhiăp djuai ania pô amăng tơlơi hơdip ră anai.

Hrŏm hăng bruă djă pioh tơlơi pơhiăp, hơdôm jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp djuai ania ƀiă ăt djru djă pioh răk lui gru grua bơngăt jua mơ̆ng Dap Kơdư. Amăng rim jơlan hơdră, jua čing hơgor, đing t’rưng, đing pơng (klông put), tơlơi adoh đưm ƀudah tơlơi akhan ăt hơmâo djă pioh hăng ba pơƀuh, pôr brơi ƀing gơyut hmư̆. Mơnuih dăp hră pơhing Nhat Lisa - Kơ-iăng Khua anih pơtui jua pơhiăp djuai ƀiă - ngă rah Khua grup pơtui jơlan hơdră tơlơi Hơdang lăi: Ngă bruă pơtui jua pơhiăp hăng tơlơi djuai ƀiă ƀu kơnong pôr tơlơi pơhing đôč ôh ăt djă pioh tơlơi pơhiăp, djă pioh tơlơi hơdip, djă bong bơngăt jua gru ama grua amĭ amăng glông pơtui jua pơhiăp. Kiăng pơhrip mă jua, yŭ anun, lu mơnuih hyu mă tơlơi pơhing, dăp hră pơhing găn rơgao hơdôm pluh km mut nao amăng glai, nao tơl plơi pla ataih yaih či bưp mơnuih kơhnâo gru đưm. “Hơdôm tơlơi adoh, jua čing jing bơngăt jua, phara hơjăn biă mă, ƀu hơmâo tơlơi hơget dưi plih hĭ ôh. Yŭ er adoh kah hăng drah kơtăk mơ̆ng plơi pla. Sit hnun mơn, pơtui jua pơhiăp tơlơi djuai ania ƀiă, ƀu kơnong ngă pơhiam brơi jơlan hơdră đôč ôh, ăt pơtruh brơi, ba tơlơi pơhiăp mut amăng pran jua ană mơnuih ta. Gơmơi hyu lu anih laih, bưp lu mơnuih kơhnâo gru đưm či pơhrip mă jua adoh, jua čing đưm. Ƀơi anŏ ñu nao truh pơ anih lĕ gơñu hyu pơ hmua, adơi ayong ƀing gơmơi nao ĕp dong. Hơmâo hơdôm jua pơhiăp gơmơi pơhrip glêh biă mă kah mơ̆ng hơmâo, anun yơh gơmơi gir run răk pioh lui klă mơn”.

Hơdôm tơlơi adoh, tơlơi akhan ƀudah jua er goong brô̆ đưm hơmâo djă pioh, ƀu kơnong pioh či pôr jua pơhiăp đôč ôh ăt djru djă pioh gru grua đưm kơ rơnuk tơdơi dong.

Ƀơi lu plơi pla kual Dap Kơdư, ƀu ƀiă ôh hlăk ai tơdăm ngek dra muai ăt thâo hluh mơn pơhiăp amĭ ƀă, samơ̆ ƀu pơhiăp đơi ôh. Tơlơi anun ngă kơ lu mơnuih hor djă pioh gru ama grua amĭ dŏ pơmin ngă hiư̆m pă kiăng ba tơlơi pơhiăp amĭ ƀă jê̆ giăm hloh hăng rơnuk hlăk ai. Pô dăp hơdră - pôr pơhiăp H’Zawut, Jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp tơlơi Êđê (GPJPVN) jing sa amăng hơdôm čô mơnuih glăk ngă tơlơi anun. Rơngiao kơ pôr pơhing tơlơi Êđê, ñu ăt čih pơkra hơdrôm hră dua boh pơhiăp Êđê hăng Yuan, pok anih hrăm amăng plơi pla hăng hơdôm bruă brơi ƀing čơđai ngui ngor mơak bơyan pơdơi prong. “Kâo pơmin, sa čô mơnuih ngă bruă pôr jua pơhiăp tơlơi djuai ania ƀiă ƀu kơnong djru djă pioh boh pơhiăp amĭ ƀă yă pơjing ta đôč ôh, kiăng ngă hiư̆m pă kiăng tơlơi pơhiăp ƀing ta hơmâo anŏ yom hloh dong. Hơdôm jơlan hơdră pôr pơhiăp djru gơmơi jê̆ giăm hloh hăng ană plơi pla, samơ̆ tui anun đôč aka ƀu djŏp ôh. Hơmâo lu hlăk ai thâo hluh tơlơi Êđê samơ̆ či hiăp lĕ ƀu thâo, hiăp găng, alah či pơhiăp. Hơmâo đa thâo laih pơhiăp samơ̆ ƀu khin đơi ôh, dŏ mlâo. Yua hnun yơh, kâo pơkra hơdrôm hră dua boh pơhiăp, pơtô brơi ƀing čơđai amăng plơi lơ̆m bơyan pơdơi sang hră truh. Pô kâo kiăng kơnang kơ bruă mă mơ̆ng pô đah mơ̆ng djru abih bang mơnuih jê̆ giăm hor hloh hăng tơlơi pơhiăp djuai ania Êđê”.

Hơdôm tơlơi kơkuh bơni juăt hmư̆ laih hăng tơlơi Êđê, Jarai, Bahnar, Sêdang, K’Ho ƀudah M’nông ăt hơmâo pôr na nao amăng brô̆ GPJPVN. anun ƀu kơnong jơlan hơdră pôr pơhing brơi neh met wa hmư̆ đôč ôh, ăt jing pơtruh brơi djŏp rơnuk, gum djă pioh gru grua hiam mơ̆ng djŏp djuai ania kual Dap Kơdư./.