VOV4.Jarai - Blan 4 phrâo rơgao, Jơnum min djop djuaia nia mơnuih mơnam dêh čar Việt Nam tơring čar Kontum pơphun bruă pơsur kiăng pơplih tơlơi pơmin, bruă mă mơng neh wa djuai ania ƀiă, ngă brơi neh wa djuai ania ƀiă hrưn đĭ tơtlaih mơng ƀun rin hơđong kơjăp. Nao pơhmư̆ mông ngă Lơphet pơphun hmâo khua tơring čar; khua pơ ala kơ hơdôm gơnong bruă, grŭp, gơnong bruă hăng 10 bôh tơring glông, plơi prong mơng tơring čar hrom hăng rơbêh kơ 100 čô mơnuih mơbruă lĕ djuai ania ƀiă.

Tơring čar Kontum hmâo rơbêh kơ 53% mrô mơnuih lĕ djuai ania ƀiă tơlơi hơdip mơda dŏ hmâo lu tơlơi tơnap. Bôh than dưi pơsit yua kơ hrăm hră ƀiă; dô̆ pơmin ah gơnang, dô̆ tơguan kơ tơlơi gum djru, lăng ba mơng Kơnuk kơna; akă thâo hơdră mă yua bôh thâo phrâo amăng bruă bơwih ƀong huă ngă đang hmua... Ră anai đơ đam tơring čar dô̆ rơbêh kơ 13.600 bôh sang anô̆ ƀun rin lĕ djuai ania ƀiă hmâo 94% mrô sang anô̆ ƀun rin hăng rơbêh kơ 7.500 bôh sang anô̆ ƀun rin ƀơ ƀiă hmâo rơbêh kơ 90% bơhmu hăng abih bang mrô sang anô̆ ƀun rin ƀơ ƀiă đơ đam tơring čar.

Hơdră pla phun jrao ƀơi yŭ tơ-ui kyâu dlai kual neh wa djuai ania ƀiă pơ̆ Kon Plông djru mơnuih ƀôn sang hmâo dong prăk yua

Kiăng pơplih tơlơi pơmin, bruă mă mơng neh wa djuai ania ƀiă, ngă neh wa djuai ania ƀiă hrưn đĭ tơtlaih mơng ƀun rin hơđong kơjăp, Jơnum min djop djuai ania  mơnuih mơnam dêh čar Việt Nam tơring čar Kontum pơsit 5 bruă phun, anun lĕ: Lăi pơhing, lăi pơthâo hơdôm hơdră pơtrun, hơdră bruă, biă ñu lĕ bruă lŏn drŏn, pơhrŏ trun ƀun rin hơđong kơjăp, pơdŏng plơi pla phrâo truh neh wa djuai ania ƀiă; Lăi pơthâo hơdôm hơdră yôm, hơdră ngă ba glăi bôh tơhnal; Pơtô brơi neh wa ƀun rin mă yua ba glăi bôh tơhnal ngăn rơnoh mơng sang anô̆, ngăn rơnoh čan pioh pơđĭ kyar bơwih ƀong; Pơtô brơi neh wa pơplih phun pla, hlô rông; Pơsur neh wa djuai ania ƀiă gum hrom, anom mă bruă hrom pla phun jrao, pơđĭ kyar bruă đang hmua hơdjă, mă yua bôh thâo phrâo, gum hrom klă pla kyâu pơtâo, pơgang hăng wai lăng dlai klô.

Pơhiăp amăng mông ngă lơphet, ơi Nguyễn Văn Hòa – Kơ-iăng khua git gai Ping gah tơring čar, Khua Jơnum min pơ ala mơnuih ƀôn sang tơring čar Kontum rơkâo: Hơdôm gưl, hơdôm gơnong bruă Jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam dêh čar Việt Nam hơdôm gưl amăng tơring čar khom hmâo lu bruă mă hăng bruă mă rơđah rơđông, sit nik kiăng bơwih brơi tơlơi hơdip mơda gơnam tam hăng pran jua mơnuih ƀôn sang; lăi pơthâo, djru mơnuih ƀôn sang bưp tơlơi tơnap amăng tơlơi hơdip mơda, biă ñu neh wa djuai ania ƀiă, kual asuek, ataih... Ngă klă bruă lăi pơhing, pơtrut pơsur, hơkrŭ đĭ hăng pok prong pran gum hrom hơbit djuai ania. Lăi pơhing pơsur neh wa djop djuai ania ƀiă amăng ƀrư̆ pơplih tơlơi pơmin, bruă mă, gah lui hơdôm phiăn juăt ƀu tŭ yua, sô hơđăp, thâo hơdră pơphun mơnuih mă bruă, ngă brơi hơdôm bôh sang anô̆ neh wa djuai ania ƀiă ƀun rin hăng ƀun rin ƀơ ƀiă hrưn đĭ tơtlaih mơng ƀun rin hơđong kơjăp. Ơi Nguyễn Văn Hòa lăi lĕ, anai lĕ Bruă pơsur prong mơng tơring čar, kiăng pơhlôm ba glăi bôh tơhnal sit nik kiăng dưi ngă tui pran jua ngă gru hlâo mơng mơnuih apăn bruă, mơnuih ping gah hăng dưi pơsit bôh yôm rim črăn bruă rơđah rơđông:

 “Lom ƀing ta ba tơbiă ngă pơplih tơlơi pơmin hăng bruă mă mơng neh wa djuai ania ƀiă lĕ pơphun mơng hơdôm mơnuih hmâo arăng đăo gơnang amăng neh wa pô. Laih anun ƀing khua apăn bruă mơnuih ping gah lĕ djuai ania ƀiă khom ba jơlan hlâo, khom ngă gru hlâo. Wot abih bang glông bruă kơđi čar ƀing ta pơphun bruă pơsit rơđah hơdôm tơlơi pơmin, bruă ngă mơ̆ neh wa djuai ania ƀiă kiăng pơplih ƀudah hrăm tui kiăng hrưn đĭ tơtlaih mơng ƀun rin kơjăp ngă pơdrong lăp djơ̆ kơ drơi pô, sang anô̆ hăng mơnuih mơnam”.

Kĭ pơkôl bơkơtưn ngă tui Bruă pơtrut pơsur “Ngă pơplih tơlơi pơmin, bruă ngă mơng neh wa djuai ania ƀiă, ngă brơi neh wa hrưn đĭ tơtlaih mơng ƀun rin hơđong kơjăp”

Bruă pơsur ba tơbiă truh thun 2025 hmâo mơng 70% hăng lu hloh sang anô̆ neh wa djuai ania ƀiă ƀun rin, ƀun rin ƀơ ƀiă pơplih tơlơi pơmin, lui tui ƀơ ƀrư̆ phiăn sô hơđăp ƀu tŭ yua, ƀu dô̆ ah gơnang dô̆ tơguan kơ Kơnuk kơna, gơgrong drơi pô hrưn đĭ tơtlaih mơng ƀun rin kơjăp; Hmâo mơng 40% mrô sang anô̆ thâo mă yua bôh thâo phrâo amăng bruă bơwih ƀong huă; Rơbêh kơ 25% mrô sang anô̆ hmâo tơlơi hơdĭp mơda gơnam tam, pran jua dưi pơplih; Mrô sang anô̆ ƀun rin, ƀun rin ƀơ ƀiă lĕ neh wa djuai ania ƀiă hrŏ trun hơnong ñu mơng 3-4% rim thun.

Pơphun amăng mông ngă lơphet, Khua Jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam dêh čar Việt Nam tơring čar Kontum lăi rơđah: Hăng tơlơi čang rơmang gum djru mơnuih djuai ania ƀiă ƀơi tơring čar hmâo tơlơi hơdip pran jua, gơnam tam jai hrơi jai pơplih phrâo hăng pơđĭ kyar hloh, djru ngă tui truh kih Tơlơi pơtrun pơsit Jơnum Ping gah tơring čar tal 16, rơwang bruă 2020 - 2025 hmâo ba tơbiă, Grŭp apăn bruă Ping gah tơring čar hmâo tơlơi Klah čun mrô 08 kơ hơdră pơtrun pok pơhai Bruă pơsur “Ngă pơplih tơlơi pơmin, bruă ngă mơng neh wa djuai ania ƀiă, ngă brơi neh wa hrưn đĭ tơtlaih mơng ƀun rin kơjăp phik” ƀơi tơring čar. Hăng tơlơi tŭ yua anun,  Jơnum min djop djuai ania  mơnuih mơnam dêh čar Việt Nam tơring čar pơphun bruă Pơsur hăng iâu pơthưr hơdôm gưl, hơdôm gơnong bruă, hơdôm khul grŭp apăn bruă kơđi čar – mơnuih mơnam, neh wa djop djuai ania, khul đăo amăng tơring čar gum hrom hơbit, gum hrom hăng Jơnum min djop djuai ania  mơnuih mơnam dêh čar Việt Nam lăi pơhing, pơsur; ngă tui pran pô, gơgrong hlâo pơčeh phrâo, ngă tui djop anô̆ gal ƀơi rim kual mơnuih ƀôn sang dô̆ amăng ngă tui Bruă pơtrut pơsur.

Amăng mông ngă Lơphet pơphun Bruă pơtrut pơsur “Ngă pơplih tơlơi pơmin, bruă ngă mơng neh wa djuai ania ƀiă hrưn đĭ tơtlaih mơng ƀun rin kơjăp”, Jơnum min djop djuai ania  mơnuih mơnam dêh čar Việt Nam tơring čar Kontum hmâo pơphun kĭ pơkôl Jơlan hơdră gum hrom pok pơhai Bruă pơtrut pơsur, mơng thun 2021-2025 hăng Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar hăng kĭ pơkôl jao tơlơi bơkơtưn ngă tui Bruă pơsur kơplah wah Jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam dêh čar Việt Nam 10 bôh tơring glông, plơi prong./.

Siu H’ Prăk: Pô pơblang