Amăng anom bơwih ƀong hrŏm pla bơnga, añăm tam-tuai čuă ngui hăng hlăk ai tơring kual Măng Đen, tơring glông Kon Plông, tơring čar Kon Tum, hơmâo lu hlăk ai djuai ania Sêdang mut hrŏm mă bruă. Tơdơi kơ lu wŏt sư̆ rơbư̆, A Quả, 18 thun sang ƀơi plơi Tu Cần, să Hiếu, dưi ngă tui laih. Hrŏm hăng prăk apah pơhlôm brơi tơlơi hơdip mơda kơ ñu pô hăng djru brơi amĭ ama, A Quả brơi thâo ñu ăt thâo lu dong amăng bruă ngă đang hmua hơdjă hăng mă yua boh thâo măi mok amăng bruă mă:

“Ha hrơi mă bruă, bruă blung a kâo yua mă telephôn pok app lăng hrơi mông mă bruă amăng hrơi anai hiưm pă. Mơng mơguah giăm 7 mông hrŏm hăng adơi ayong nao jơnum pơƀut 30 mơnit kiăng pơčrông sai hăng abih bang laih anun pơphun bruă mă amăng hrơi anun. Kâo lăng yôm bruă pla pơjing rai gơnam tam hiam hơdjă, mơtah mơda”.

Mơng bruă mut hrŏm hăng anom bơwih ƀong hrŏm, hơdôm anih anom bơwih ƀong sĭ mơdrô hrŏm hăng hơdôm jơlan hơdră, akŏ bruă pơplih yua boh thâo phrâo mơng gong gai, gơnong bruă bơdjơ̆ nao, lu mơnuih mă bruă djuai ania ƀiă amăng hơdôm plơi pla amăng tơring čar Kon Tum thâo rơđah mă yua boh thâo phrâo amăng bơwih ƀong, rông hlô mơnong. Ƀơi hơdôm boh tơring glông anun lĕ: Kon Plông, Tu Mơ Rông, Đăk Glei …mơnuih ƀon sang dưi pla mă anah kơphê kual rơ-ơ̆, thâo pơdjuai phun sâm dây, pla anah sâm Ngọc Linh kiăng pơđĭ kyar, pok prong lŏn pla amăng sang anŏ. Amăng hơdôm hrơi pơdơi rơnuč thun, ayong A Sỹ, dŏ ƀơi plơi Wang Hra, să Đăk Ui, tơring glông Đăk Hà hơmâo dưm đing pruih ia đuăi mă hơjăn hăng thâo pơkrem amăng đang hmua sang anŏ gơñu, prap lui bơyan không phang khŏt ia. Ayong A Sỹ brơi thâo, yua blơi mă gơnam tam, dưm đing pruih ia đuăi mă hơjăn yua anun nua ăt rơgêh ƀiă:

“Kâo juăt mă bruă arăng apah, nao dưm đing pruih ia đuăi mă hơjăn hăng pơkrem kơ sang anŏ ayong Hòa. Ngă na nao ăt juăt yơh. Thâo hrăm tui lĕ klă yơh, ƀuh mă yua klă biă mă kâo ăt hor dưm đing amăng đang hmua gơmơi dong. Dưm đing ia pruih tui anai, amăng bơyan không phang huăi hŭi kơƀah ia dong tah”.

Hrŏm hăng bruă nao hrăm amăng hơdôm anih pơtô brơi bruă mă, hơdôm tal črâo ba mă yua boh thâo, bruă mă ƀơi hơdôm anom bơwih ƀong hrŏm, anom bơwih ƀong sĭ mơdrô lĕ jơlan jê̆ giăm hloh kiăng mơnuih djuai ania ƀiă amăng tơring čar Kon Tum tŭ mă hăng ba măi mok, boh thâo phrâo glăi pơ plơi pla. Yôm hloh lĕ bruă ngă hmua hơdjă mơng ƀing hlăk ai djuai ania Sêdang ƀơi tơring glông Kon Plông: Hơbô̆ bruă rông un hiam hơdjă, hơđong kjăp hăng 17 čô ding kơna djuai anai Jrai hăng Thái ƀơi să Y Xier, tơring glông Sa Thầy; hơbô̆ bruă pơđĭ kyar pla phun akha kyâo ƀơi să Tê Xăng, Măng Ri, tơring glông Tu Mơ Rông…Ayong A Tạo, djuai ania Sêdang mut hrŏm wai lăng bruă ngă đang hmua mơng anom bơwih ƀong hrŏm pla phun akha kyâo Tu Mơ Rông brơi thâo:

“Sa wŏt hrơi tơjuh ha wŏt abih bang ding kơna mơng anom bơwih ƀong hrŏm lêng kơ jơnum online. Ƀing ding kơna, rĭm čô mơnuih dŏ ha anih yua anun jơnum online lĕ amuñ ƀiă, gêh gal dong. Khua grup pok pơhai bruă mă hơget amăng ha hrơi tơjuh anun, ta khŏm ngă tui yơh. Tơlơi anai kiăng tŏ tui pơlir hơbit mơng ding kơna amăng grup kiăng pơlăi nao rai amăng bruă mă”.

Thun 2022 ƀơi tơring čar Kon Tum hơmâo 48 anom bơwih ƀong hrŏm hơmâo akŏ pơjing phrâo đĭ tui anom bruă bơwih ƀong hrŏm amăng đơ đam tơring čar lĕ 232 boh anom bruă. Sa tơlơi hok mơ-ak dong lĕ hơdôm anom bruă anai hơmâo sang anŏ mơnuih djuai ania ƀiă lĕ ding kơna dưm dưm 17%. Ƀing mơnuih mă bruă anai mut hrŏm amăng bruă bơwih ƀong, sĭ mơdrô amăng hơdôm anom bơwih ƀong hrŏm. Mơng bruă kiăo tui lăng, mă yua boh thâo măi mok, boh thâo phrâo amăng bơwih ƀong mơng anun ngă pơplih tơlơi pơmĭn, bruă mă mơng mơnuih djuai ania ƀiă. Ơi Bùi Duy Trung, Kơ-iăng Khua Jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam Việt Nam tơring čar Kon Tum brơi thâo:

“Neh met wa hơmâo lu tơlơi pơplih phrâo, anai lĕ čang rơmang pơklaih mơng ƀun rin khŏm gơgrong hrưn đĭ, anăm dŏ tơguăn tơlơi gum djru djop mơta mơng Kơnuk kơna. Neh met wa hơmâo pơplih tơlơi pơmĭn, bruă mă, bơwih ƀong mă pô, hơmâo gơnam ba sĭ mơdrô. Neh met wa jai hrơi mut hrŏm amăng abih bang, črâo ba amăng pơsur ngă hmua, pơsur pla kyâo glai mơng anun mă yua boh thâo phrâo amăng bơwih ƀong, rông hlô mơnong”.

Boh than mơng bruă mă yua boh thâo măi mok amăng ngă đang hmua djru ngă tơlơi hơdip kơ neh met wa djuai ania ƀiă amăng hơdôm boh plơi pla amăng tơring čar Kon Tum jai hrưn đĭ. Ƀing mơnuih pơdrông asah mơng rông hlô, pla phun akha kyâo, pla kơphê kual rơ-ơ̆…ƀơi hơdôm tơring glông kual djuai ania ƀiă tơlơi hơdip tơnap tap anun lĕ Kon Plông, Tu Mơ Rông, Đăk Glei glăk jai hrơi lu tui. Thun 2022 mrô sang anŏ ƀun rin ƀơi hơdôm boh tơring glông anai ăt hrŏ trun mơng 8% pơ glông, anai lĕ hrŏ trun dua wŏt pơhmu hăng hơnong pơkă pơhrŏ trun ƀun rin mơ̆ tơring čar Kon Tum ba tơbiă. Hăng hơdôm boh than dưi ngă amăng thun 2022, mơnuih djuai ania ƀiă ƀơi tơring čar Kon Tum đăo gơnang yak nao thun phrâo 2023 hăng tơlơi čang rơmang phrâo amăng bơwih ƀong  hluai tui bruă thâo mă yua boh thâo măi mok./.