Čơkă thun phrâo amăng plơi pla kual Dap kơdư
Thứ sáu, 07:00, 20/01/2023 VOV Tây Nguyên/Siu Đoan Pơblang VOV Tây Nguyên/Siu Đoan Pơblang
VOV4.Jarai-Tết Quý Mão jê̆ giăm laih, bơyan bơnga trun rai đơ đam dêh čar, abih bang mơnuih dik dak nao blơi gơnam; hăt he rơmet rơnăk amăng sang, jum dar plơi pla. Bơyan bơnga trun rai ngă hur har amăng pran jua čơkă thun phrâo tum jơngum, hăng hơdôm tơlơi pơplih amăng plơi pla hăng gru grua hiam phara hơmâo djă pioh, pơlir hơbit.

Tết thun anai truh tañ anun sang anô̆ yă Y Phương, plơi Đăk Boi, tơring kual Đăk Glei, tơring glông Đăk Glei, tơring čar Kontum ăt yŭ ngŏ mơn đuăi hyu pơhmu hăng djop thun. Phrâo klơi giong đang hơbơi plum hmao sĭ kơ sang măi pơkra, abih bang mơnuih amăng sang hơdai nao rơmet agaih pưh sang. Sang ăt pơdŏng sui laih, thun anai amra pơkrem lui prăk hmâo mơng sĭ hơbơi pơtơi, sang anô̆ ñu yua ƀiă pik glăi ping tuir. Hơdôm gơnam kah hăng mong jam, kơthung ƀung ƀai tui hrơi blan čơđang ƀah laih, ñu ăt blơi glăi mơn kiăng pơ ala glăi. Lăng ƀing čơđai hmâo sum ao phrâo pioh čut amăng hrơi Tết đuăi hyu mơng sang tơbiă gah rơngiao ngă sang anŏ yă Y Phương čơtlăm rơnuč thun jai pơđao, yâu mơ-ak biă. Yă Y Phương mơ-ak brơi thâo, sang anô̆ hmâo prăp lui djop laih gơnam ƀong, gơnam mơñum, biă ñu hơdôm gơnam ƀong tui phiăn juăt mơng djuai ania Hơdang pioh čơkă Tết, mơ-ak Bơyan Bơnga:

 “Hơdôm hrơi čơkă thun phrâo ăt lĕ sang anô̆ hơpuă giong pơdai, gui pơdai glăi pơ̆ sang. Pơdai hơpuă hmâo mng 70-80 kơsak. Čơkă thun phrâo lĕ sang anô̆ kâo čuh sa drơi un, hrong asơi nar. Tơdơi kơ prăp lui giong hơdôm gơnam ƀong tui phiăn juăt, ngă yang păp brơi kơ sang anô̆ thun phrâo hmâo tơlơi suaih pral, bơwih ƀong pơđĭ kyar. Tơdơi kơ anun, mơ-ak hloh lĕ lom hlăk ai atông čing hơgor, adôh suang, djop mơnuih amăng sang anô̆ gum hrom mơñum tơpai asơi, ƀong hơdôm gơnam ƀong tui phiăn juăt”.

Hơdôm hrơi giăm tết, sang anŏ yă Rmah H’Peng hăng mơnuih ƀon sang plơi Thơ Nhueng, să Ia Phang, tơring glông Chư̆ Pưh, tơring čar Gia Lai hok mơ-ak biă mă. Neh met wa mut hrŏm rơmet pơagaih jum dar plơi pla, pla kyâo pơtâo, hyu duñ asuk ruk kơtuai tui jơlan anet prong. Rĭm boh sang anŏ pla dong phun kyâo mơtah mơda rok jơlan ƀơi anăo sang gơñu, pơkra ming bah amăng jang hăng rơmet pơagaih rơnăk amăng sang anŏ pioh čơkă thun phrâo. Tui amai H’Peng, thun anai, neh met wa pran jua hur har mơ-ak biă mă.

“Sang anŏ gơmơi kih rơmet pơagaih rơnăk amăng sang, jum dar lan sang kah hăng; hyu duñ, kih rok jơlan amăng plơi pla kiăng kơ agaih pioh čơkă adơi ayong anong wa, gơyut gơyâo, ană plơi pla rai pơpŭ thun phrâo. Mơ-ak thun phrâo abih bang lêng kơ hur har, pơbưp nao rai pơphun mơñum ƀong, pơpŭ thun phrâo hiam drơi jăn pran jua. Laih anun hyu bơră ruai glăi bruă bơwih ƀong, tơlơi hơdip mơda; pơlăi nao rai tơlơi thâo thăi amăng pla pơjing ngă đang hmua kiăng kơ pơhrui glăi hơmâo hmăi hloh kiăng tơlơi hơdip mơda kơ neh met wa pơđĭ kyar, tơlơi hơdip pơplih hăng hơđong.”

Plơi Kon Chrah, să Hà Ra, tơring glông Mang Yang, tơring čar Gialai hmâo 180 bôh sang anô̆ hăng 970 čô mơnuih. Čơkă Tết Quý Mão thun anai, neh wa amăng plơi ăt pơkra mơn sang anô̆ kiăng kơ klă hiam. Đah kơmơi nao sang čơ blơi prăp ƀan, kĕo. Khua plơi Hrun brơi thâo, hlâo adih neh wa ană plơi ăt ƀiă mơn čơkă Tết, ƀu thâo pơphun Tết. Hơdôm thun jê̆ hăng anai, dưi hmâo tơlơi lăng ba mơng gong gai plơi pla hăng bruă mă yua ngăn drăp brơi kơ neh wa amăng plơi un, mơnŭ pioh neh wa gum hrom mơ-ak, anun djop mơnuih hur har pran jua lom Tết truh.

 “Đưm hlâo tết ƀu juăt ôh hăng mơnuih ƀôn sang ƀơi anai, samơ̆ ră anai dưi hmâo Ping gah, Kơnuk kơna, gong gai, să lăng ba djru prăk, pơphun tết kơ plơi pla. Sa lĕ neh wa mơ-ak biă, ngă hmua pơdai djơ̆ bơyan, kơ phê hmâo nua. Dua dong lĕ, klin Covid-19 ăt dưi pơgăn laih mơn, anun thun anai neh wa amăng plơi mơ-ak biă pơphun čơkă Tết, hmâo tơpai čeh, hmâo añăm mơnong mơnŭ, mơnong un, gong gai să thun hơpă leng kơ djru pơphun tết kơ neh wa”.

Ơi Chôn, mơnuih ƀon sang plơi Tuơh K’tu, să G’lar, tơring glông Đak Đoa, tơring čar Gia Lai brơi thâo: Thun laih rơgao lu sang anŏ amăng plơi pla hơmâo pơhrui glăi hơmâo hmăi, pơhmutu lĕ: Sang anŏ tha plơi Anŭ, sang anŏ ơi Nết, sang anŏ ơi Ƀyêu… dưm dưm pơhrui glăi 150 truh 200 klăk prăk. Kơnong sang anŏ ơi Chôn thun laih rơgao pơhrui glăi 100 klăk prăk mơng phun kơphê hăng tiu…yua anun hur har pran jua čơkă thun phrâo, mơ-ak bơyan bơnga tui phiăn juăt. Sang anŏ blơi djop gơnam ƀong huă, ƀañ kĕo, mứt, kĕo… yua amăng sang anŏ. Ơi Chôn hok mơ-ak brơi thâo:

“Thun anai kơphê, pơdai, hơbơi plum ƀơi kual Bahnar să G’lar pơhrui hơmâo hmăi, yua anun tết neh met wa ăt hok mơ-ak, hur har pran jua, ƀu kar hăng thun 2021 klin hơđuh đĭ, tơlơi hơdip bưp tơnap tap. Laih dong, thun anai kơphê, pơdai ăt sĭ hơmâo nua yua anun neh met wa hok mơ-ak biă mă, abih bang mơnuih, djop sang anŏ lêng kơ hok mơ-ak čơkă thun phrâo 2023 hăng đăo gơnang tơlơi hơdip amra hơđong ƀiă dong”.

Tal Tết truh, bơyan bơnga rai, gong gai hơdôm bôh tơring čar Dăp Kơdư pioh laih tơlơi lăng ba, bơwih brơi tết kơ hơdôm mơnuih gah hơdră bruă, sang anô̆ tơnap tap kiăng djop sang leng kơ hmâo Tết. Kơnong amăng tal tết tui phiăn juăt Quý Mão anai, hluai tui pơsur, iâu pơthưr mơng hơdôm ngăn rơnoh gum djru, Jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam dêh čar Việt Nam tơring čar Daklak hmâo tŭ mă rơbêh kơ 2 klai 600 klăk prăk. Ơi Lê Xuân Sương, Kơ-iăng Khua Jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam dêh čar Việt Nam tơring čar Daklak brơi thâo, mơng ngăn rơnoh anai, Jơnum min hơdôm gưl hmâo ƀơk laih tơl tơngan hơdôm bôh sang anô̆ tơnap tap, djru gơñu hmâo dong tơlơi gal mơ-ak bơyan bơnga, čơkă tết.

“Ƀing thâo tơngia, hơdôm bôh anom bơwih ƀong, ƀing thâo khăp păp hmâo gum hrom na nao hăng Jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam dêh čar Việt Nam, gum hrom hăng mơnuih ƀun rin ƀu djơ̆ amăng hơdôm hrơi Tết tui phiăn juăt đôč ôh mơ̆, amăng hơdôm hrơi hmâo klin ruă, ayuh hyiăng ƀu klă ngă, ia ling dăo. Kâo lĕ pô pơgiăng, mơ-ĭt prăk djru anun truh mơnuih ƀun rin. Kơnong kơ gưl tơring čar rơbêh kơ 4.000 anung gơnam. Bơ̆ ƀơi 15 bôh tơring, plơi prong truh mông anai ăt hmâo djru laih giăm truh 20.000 anung gơnam”./.

VOV Tây Nguyên/Siu Đoan Pơblang

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC