Hrăm tơlơi djuai ania Mông ƀơi Sang hră gưl dua hrăm pơđăm glăi tơring glông kual kơčong čư̆ Kỳ Sơn hơmâo pơphun rĭm wŏt hrơi tơjuh. Ƀing čơđai sang hră đing tơngia hmư̆ nai pơtô, hrăm čih boh hră. Ƀon lan hơmâo rơbêh 90% lĕ mơnuih djuai ania ƀiă dŏ hơdip hrŏm, yua anun hơdôm thun laih rơgao, bruă pok pơhai pơtô hrăm tơlơi djuai ania Mông brơi kơ ƀing čơđai hơmâo gong gai hăng gơnong bruă pơtô pơjuăt Kỳ Sơn đing nao biă mă. Ơi Phan Văn Thiết, Khua anom bruă pơtô pơjuăt tơring glông Kỳ Sơn, tơring čar Nghệ An brơi thâo:

“Tơlơi djuai ania Mông, ƀong gơmơi prap brơi pơtô hrăm kơ ƀing čơđai dong mơng anih 3, truh ră anai ƀing gơñu hrăm đĭ tui dong, mơ̆ djop mơta ƀing gơñu lêng thâo čih hăng pơđok boh hră soh. Bơ tơlơi djuai ania Thái ƀing gơmơi hơmâo pok pơhai amăng hơdôm thun giăm anai. Ƀing čơđai lêng kơ hor soh”.

Dong mơng thun hrăm 2005-2006, Nghệ An hơmâo pok pơhai pơtô hrăm tơlơi djuai ania Mông brơi kơ ƀing čơđai hrăm gưl sa ƀơi hơdôm tơring glông Tương Dương, Kỳ Sơn, Quế Phong. Jơlan hơdră pơtô hrăm tui hơdrôm hră tơlơi djuai ania ƀiă yua Ding jum pơtô pơjuăt ba tơbiă. Sit biă ñu lơ̆m hơmâo tơlơi pơsit mrô 142 kơ jơlan hơdră hrưn đĭ klă dong amăng pơtô hrăm tơlơi djuai ania ƀiă amăng jơlan hơdră pơtô hrăm rơwang thun 2021-2030 hơmâo tŭ yap. Lu nai pơtô hơmâo gơgrong mut hrŏm pơtô hrăm tơlơi djuai ania ƀiă.

Hăng tơlơi čang rơmang jing nai pơtô tơlơi djuai ania Thái lơ̆m bruă pơtô tơlơi djuai ania ƀiă hơmâo mă yua. Nai Vi Thị Mỹ Duyên ră anai glăk mă bruă ƀơi sang hră gưl sa Lượng Minh hơmâo čih ană mut hrŏm tơlơi djuai ania Thái ƀơi Sang pơtô hrăm bruă mă, pơtô rĭse tơring glông Tương Dương pơphun.

“Mơng anih pơtô hrăm tơlơi djuai ania Thai hơmâo pok ƀơi tơring glông Tương Dương, kâo ăt thâo tui tơlơi djuai ania Thái kiăng pơgôp djă pioh hăng lăng pơthâo tơlơi djuai ania pô “

Ƀing ta ăt ƀuh, hơdôm boh ƀon lan amăng tơring čar Nghệ An hơmâo hăng glăk prap lui bruă pok pơhai pơtô hrăm tơlơi djuai ania ƀiă brơi klă ƀiă dong. Hăng pran gơgrong mơng nai pơtô hăng gơnong bruă pơtô pơjuăt thun hrăm 2022-2023 amra pơphun pơtô hrăm tơlơi djuai ania ƀiă tui jơlan hơdră hăng hơdrôm hră čih tơlơi djuai ania ƀiă phrâo.

Ơi Trần Xuân Vinh - Kơ-iăng khua sang pơtô hrăm bruă mă, pơtô rĭse tơring glông Tương Dương brơi thâo:

“Dong mơng thun 2015 truh ră anai Sang hră hơmâo abih bang 17 anih pơtô tơlơi djuai ania Thái, 765 čô mơnuih kiăo tui hrăm hăng 3 anih pơtô djuai ania Mông hơmâo 176 čô mơnuih kiăo tui hrăm. Mơng hơdôm anih pơtô hrăm anai, ƀing mơnuih kiăo tui hrăm amra thâo dong kơ tơlơi djuai ania, sit biă ñu lĕ ƀing mơnuih djuai ania ƀiă glăk mă bruă amăng ƀon lan. Lơ̆m kiăo tui hrăm ƀing gơñu thâo hluh dong mơng anun amra djru amăng bruă pơtô hrăm brơi ƀing tơdơi dong”.

Ră anai, Nghệ An hơmâo dua tơlơi čih phara anun lĕ tơlơi Thái sô hơđăp, hơmâo mơng tơlơi Pao hăng Lai Tay yua anun bruă ruah boh hră kiăng kơ ba nao pơtô hrăm ăt lĕ bruă kiăng đing nao. Yua hơdôm boh hră mơnuih djuai ania ƀiă hlâo pơtô amăng sang hră lĕ kiăng djă pioh boh hră sô hơđăơ hơmâo mơnuih mơnam yua, hơmâo anom bruă bơdjơ̆ nao pơsit tong ƀudah boh hră anai hơmâo ƀing rơgơi kơhnâo tŭ yap. Hrŏm hăng anun, lu nai glăk pơtô hrăm brơi tơlơi djuai ania ƀiă aka ƀu pơtô hrơi tong ten. Hăng bruă pel ƀing mơnuih thâo rơgơi ƀơi ƀon lan mut hrŏm bruă pơjing jơlan hơdră amăng hơdrôm hră mơnuih djuai ania ƀiă bưp tơnap tap biă mă.

Ơi Phan Văn Thiết, Khua anom bruă pơtô pơjuăt tơring glông Kỳ Sơn, tơring čar Nghệ An brơi thâo:

“Ră anai lăi tui tơlơi pơkă ta kiăng hơmâo hră pơsit phrâo brơi kơ mơnuih pơtô hrăm. Kơnong ƀing nai gơmơi hră pơsit aka ƀu hơmâo samơ̆ dưi pơtô hrăm laih. Yua anun yơh ƀing nai pơtô tơlơi djuai ania ƀu hơmâo tơlơi hơget ôh, huăi tơnap tap ôh, hăng ƀing gơmơi thâo abih.  Bơ hră pơsit pơ anai ƀing gơmơi amra hơmâo mơtăm yơh. Yua anun yơh ƀing nai pơtô ăt prap lui laih”.

Truh thun 2025, čih giong laih hơdôm pok hră pơtô hrăm, hơmâo wŏt hră pơ-ar črâo ba bruă pơtô brơi sang hră gưl sa hăng 8 tơlơi djuai ania ƀiă hơmâo pơtrun tui jơlan hơdră pơtô hrăm. Pơgiong bruă čih pơkra hơdrôm hră, hră črâo ba bruă pơtô hrăm sang hră gưl sa hăng 8 tơlơi djuai ania ƀiă pơhlôm brơi djop nai pơtô lĕ mơnuih djuai ania ƀiă, amăng anun 45% mrô nai pơtô hơmâo hrăm djơ̆ hơnong, 100% mrô mơnuih bơdjơ̆ nao bruă pơtô tơlơi djuai ania ƀă hơmâo arăng pơtô hrăm hrơi, anai lĕ jơlan hơdră kiăng kơ klă dong amăng pơtô hrăm hơdôm tơlơi djuai ania ƀiă amăng jơlan hơdră pơtô hrăm rơwang thun 2021-2030 ba tơbiă, jing lĕ ƀon lan hơmâo lu mơnuih djuai ania ƀiă dŏ hơdip. Hăng bruă prap lui tong ten, Nghệ An glăk pơtrut kơtang amăng bruă pơtô tơlơi djuai ania ƀiă amăng hơdôm boh sang hră djơ̆ hăng jơlan hơdră hăng hrơi mông pơkă ngă tui đơ đam dêh čar.