Mrô kơčăo bruă hrom hăng rơnoh prăk tuh pơ alin lu lin hlăk pok prong sa tơlơi čang rơmang prong djru djop tơring čar amăng kual pơhluh hĭ bruă mă yua anŏ gêh găl, akŏ pơdong jing sa boh anih sĭ mơdrô bơwih ƀong huă hơdjă rơgoh, mơtah mơda, dar nao rai hơđong.

Tơdơi kơ giăm mơkrah thun pơsit, Kơčăo bruă hơmâo 3 črăn jơlan glông ataih 50 km, gah kơčăo bruă jơlan rơdêh đuăi hmar Ƀuôn Ma Thuôt-Khánh Hòa, hơmâo yak ngă tŭ yua sit nik. Pô tuh pơ alin hơmâo tŭ ư hrom hăng djop tơring glông, plơi prong tơring čar Dak Lak kơ jơlan hơdră pơkra anih jơlan tơkjuh nao rai hăng dưm đing ia rô treng jơlan, pok pơhai hlă gai pơkă hăng jao anih mă bruă; ngă giong lăi pơthâo pơtong glăi anŏ bơbeč djơ̆ ayuh hyiăng pioh ĕp lăng pơtong glăi.

Tui hăng ơi Phạm Đông Thanh, Khua anom bruă sa amăng hơdôm kông ty pơdŭ pơgiăng gơnam prong hloh tơring čar Dak Lak lăi, mơnuih ƀôn sang hăng sang bruă sĭ mơdrô čang rơmang biă mă jolan rơdêh đuăi hmar anai dưi čuk pơkra djơ̆ lăp, hrơi blan pơkă. Ơi Thanh đăo kơnang le, sit giong hăng ba yua, ring bruă anai amra djru pơdŭ pơgiăng gơnam tañ hloh, tŭ yua kơ tơlơi bơwih ƀong huă klă hiam yơh:

“Tơdah hơmâo jơlan rơdêh đuăi hmar nao pơ Khánh Hòa, ƀing gơmơi amra ƀiă mông hloh pơdŭ pơgiăng gơnam mơ̆ng 4,5 mông dŏ glăi 2 mông đôč đĭ rơdêh. Mông pơdŭ pơgiăng amra ƀiă hloh. Sit mơ̆n ƀiă lĕ ăt ƀiă mơ̆n huač prăk kăk pơkra ming rơdêh, anŏ rơngiă soh sel plai ƀiă mơ̆n. Dua dơ̆ng lĕ, hrom hăng mrô gơnam tam pơgiăng lu, samơ̆ ƀing ta tuh pơ alin ƀiă đôč rơdêh, blơi rơdêh. Dưi ngă tui anun amra pơhrŏ ƀiă prăk pơplai kơ bruă pơdŭ pơgiăng, hơmâo wơ̆t prăk pơgang klă rơdêh, pơkra ming, prăk blan apah”.

Hrom hăng anun, boh tơhnal mă bruă pơdŭ gơnam, tui hăng ơi Lê Văn Long, Khua jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring glông Krông Bông, tơring čar Dak Lak lăi, jơlan rơdêh đuăi hmar Ƀuôn Ma Thuôt-Khánh Hòa hăng jơlan Đông Trường Sơn mơ̆ng Dak Lak pơtruh hăng Lâm Đồng, hlăk čuk pơkra abih bang anih kơđông jơlan mơ̆ng anai pơ klôn,djru pơblih hĭ yơh wơ̆t hăng bruă ngă hmua laih anun ba tuai hyu ngui. Ơi Long đăo kơnang, hăng atur jing anih hơkrŭ đưm, hơmâo lu plơi pla dŏ djă hnong gru grua đưm, hơmâo čư̆ siăng Yang Sing hiam rô̆, lŏn mơnai glai klô lu, sit jơlan glông dưi pok prong, Krông Bông amra pơđĭ kyar tơki kơ bruă tuai čuă ngui. 

“Hăng 3 anih jơlan tơkuh ƀơi tơring glông, ƀơi tong krah tơring glông hăng rơnuč tơring glông, Krông Bông amra gêh găl kơ bruă tuai čuă ngui, ĕp amăng plơi pla, lăng hmua pơdai hăng hyu amăng glai klô....Laih anun jơlan rơdêh đuăi hmar Ƀuôn Ma Thuôt-Khánh Hòa pơtruh nao rai hăng jơlan Trường Sơn gah ngŏ amra gêh găl prong kơ Krông Bông ngă tui akŏ bruă pơđĭ kyar bruă tuai hyu ngui kah hăng Hră pơtrun mơ̆ng Ping gah tơring glông pơsit”.

Ăt kah hăng ƀơi Dak Lak mơ̆n, tơring čar Lâm Đồng hlăk pơtrut kơtang bruă mă prăp lui čuk pơkra jơlan rơdêh đuăi hmar Tân Phú-Bảo Lộc hăng Bảo Lộc-Liên Khương, abih tih rơnoh prăk tuh pơ alin lĕ rơbêh 28 rơbâo klai prăk. Sit giong jơlan anai, Lâm Đồng amra dưi pơtruh nao rai hăng hơdôm anih bơwih ƀong huă pơprong gah kual dơnung ngŏ Đông Nam bộ. Mơ̆ng anun bruă pơdŭ hyu añăm pơtam, bơnga, ba tuai hyu ngui hăng ĕp mă gơnam kông ngăn amăng gŭ lŏn eh pơsơi Alumin ba sĭ mơdrô gêh găl hloh.

Ơi Trần Văn Hiệp, Khua Jơnum  min mơnuih ƀôn sang tơring čar Lâm Đồng lăi, tơring čar hơmâo akŏ bruă yua prăk kăk hăng hơdră pơphun ngă bruă, hlăk gir run kơtang biă mă pioh ngă tui kơčăo bruă anai tañ giong, đah mơ̆ng tui djơ̆ lăp anŏ kiăng pơblih hmar bơwih ƀong huă mơnuih mơnam ƀơi tơring čar.

“Jơlan rơdêh đuăi hmar dưi giong tañ lĕ rơnuč thun 2025, tơdah kaih biă ñu blan 6/2026. Kâo đăo biă mă ñu amra pơƀuh brơi kơ tơlơi hơdip kơñ pơgi anai pơđĭ kyar ƀơi Lâm Đồng, pơblih lu mơta bruă mă amăng tơring čar Lâm Đồng”.

Amăng hơdôm kơčăo bruă čuk pơkra jơlan rơdêh đuăi hmar hơmâo pok pơhai ƀơi kual Dap Kơdư hlâo kơ thun 2030, jơlan rơdêh đuăi hmar Plei Ku-Quy Nhơn rơnoh prăk lu hloh truh 56 rơbâo klai prăk. Tui hăng ơi Nguyễn Hữu Quế, Khua Gơnong bruă man pơphô hăng tuh pơ alin Gia Lai lăi, kơčăo bruă anai yôm biă mă hăng tơring čar, samơ̆ amra bưp lu tơlơi lông lăng prong mơ̆n hơduah ĕp prăk kăk tuh pơ alin. Yua kơ anun, hrom hăng  tơlơi gir run tuh pơ alin, Gia Lai ăt hlăk kơsem min, pơhrua nao dơ̆ng djop anih ngă jơlan tơkuh hăng jơlan mut nao pơ hơdôm anih tuh tia pơkra ming treng jơlan rơdêh đuăi hmar tơdah dưi čuk pơkra, ring bruă amra ba glăi boh tŭ yua đut tơhnal.

“Pơkra hơdră pơđĭ kyar bơwih ƀong huă truh thun 2030, lăng nao pơ anăp adih truh thun 2050 lĕ gơmơi pơhrua nao dơ̆ng akŏ pơdong 3 boh anih tuh tia pơkra ming treng jơlan mrô 19 nao truh pơ tơdrun kompan Quy Nhơn. Laih anun tuh pơ alin ăt čơkă mă bruă čuk pơkra jơlan rơdêh đuăi hmar găn nao. Tui anun gơñu pơkra hơdră man pơdong ƀơi Đak Đoa ăt hơmâo, Mang Yang hơmâo mơ̆n hăng truh pơ Đak Pơ.

Treng jơlan anun hơmâo lu anih anom tuh tia pơkra ming dưi đing nao kiăng pơplai prăk kăk man pơdong. Klâo dơ̆ng lĕ gơmơi ăt amra ngă pơgiong jơlan nao rai, sang bruă, pioh pơtruh nao rai hăng kual pơkŏn pioh sĭ mơdrô gơnam pơkra ming”.

Tui hăng Hră pơtrun mrô 23, lơ 6/10/2022 mơ̆ng Ding jum kơđi čar, kual Dap Kơdư ră anai jing anih bơwih ƀong huă dŏ tơdu hloh amăng dêh čar. Bruă pơtum rơnoh prăk rơbêh 180 rơbâo klai lĕ pioh pok pơhai ngă tui hơdôm kơčăo bruă pơprong gah bruă pơkra ming apui lơtrik, hơduah ĕp kông ngăn amăng gŭ lŏn, bruă ngă hmua,  ba tuai hyu ngui....anăp nao pơđĭ kyar bơwih ƀong huă djă hnong mơtah mơda lŏn glai adai rơhuông rơgoh juăt lăi bơwih ƀong huă mơtah mơda, pơđĭ kyar hơđong kjăp truh thun 2030; jing kual bơwih ƀong huă đĭ tui amăng dêh čar ta amăng thun 2045.