Tơdơi hơdôm hrơi blan hơđong yua kơ klin Covid-19 ngă, thun anai mơnuih ƀôn sang ƀơi Ƀuôn Huk B, să Čư̆ Mgar, tơring glông Čư̆ Mgar, tơring čar Daklak glăi dik dăk prăp lui kơ thun phrâo hăng tơlơi mơ-ak amăng pran jua phrâo, čang rơmang phrâo. Y Nguk Niê (Aê Suang) – Khua ƀuôn, Kơ-iăng Khua git gai Ping gah Ƀuôn Huk B, să Čư̆ Mgar, tơring glông Čư̆ Mgar brơi thâo:

 “Djuai ania Êđê ƀơi ƀuôn ƀing gơmơi juăt prăp lui kơ Tết akô̆ thun mơng blan 11, 12 mơng thun hlâo. Prăp lui braih ñar pioh pŏ ƀañ, riă kŏng tơpai. Lom truh tal akô̆ thun phrâo lĕ kăt čeh tơpai phrâo, hlơi hmâo mơnŭ čuh mơnŭ, hmâo un čuh un. Neh wa čang rơmang amăng thun phrâo Ping gah kơnuk kơna lăng ba lu hloh dong kơ neh wa pơđĭ kyar bơwih ƀong, hmâo djop kơmok pruai kơ phun pla, hmâo jơlan nao rai gêh gal, kueng hnoh ia djop pioh kơ tơlơi hơdip mơda trơi pơđao hloh”.

Yă H’Rok Êban (65 thun) dŏ ƀơi ƀuôn Huk B, să Čư̆ M’Gar, tơring glông Čư̆ M’Gar, tơring čar Dak Lak brơi thâo, đưm hlâo adih mơnuih djuai ania Êđê ƀu čơkă thun phrâo kar hăng neh met wa Yuăn ôh. Mơnuih djuai ania Êđê kơnong pơphun hrơi ngui ngor, ngă yang rơbang sui hơdôm hrơi amăng bơyan rơnuč thun. Hrŏm hăng hơdôm hrơi ngă yang yôm phara ăt dŏ djă pioh amăng tơlơi hơdip phrâo, ră anai djuai ania Êđê ăt glăk ƀơƀrư̆ mut hrŏm amăng hơdôm hrơi ƀong tết tui Yuăn. Hơdôm hrơi anai neh met wa amăng plơi pla glăk dik dak prap čơkă thun phrâo hăng pran jua hok mơ-ak.

“Prap čơkă ƀong tết, sang anŏ gơmơi ăt rơmet pơagaih sang, ană tơčô hyu mă bruă pơ ataih tơdah glăi amra hơmâo anih dŏ agaih rơnăk, hơmâo gơnam ƀong jơman, neh met wa jum dar ăt rai pơpŭ thun phrâo sang anŏ gơmơi. Sang anŏ gơmơi ăt tuk ƀañ tek, blơi ƀañ kĕo pioh čơkă tuai rai ngui pơ sang. Đưm hlâo adih bơyan ngui tết ƀu mơ-ak đơi ôh, ră anai tết ba glăi hrơi mông pơđao pran jua, kyâo mơ-ak amăng rĭm boh sang anŏ”.

Ơi Y Yăm – Tha plơi ƀon Bu Dak, să Thuận An, tơring glông Dăk Mil, Dak Nông brơi thâo, mơng đưm hlâo, djuai ania Bơnông ƀong tết tui bơyan huă hơpuă. Neh wa biă ñu ngă hmua pơdai kơdư lu. Tơdơi kơ yuă hơpuă giong, plơi pla pơphun ƀong huă, ăt kah hăng ƀong Tết tui phiăn juăt anai mơn. Khă hnun hai, tết ră anai dô̆ hmâo tơlơi gum djru mơng Kơnuk kơna hăng gong gai plơi, anun sang pơdrong ƀudah ƀun rin leng kơ hmâo tết pơđao, mơ-ak. Tha plơi Y Yăm lăi:

 “Tết đưm hlâo lĕ tal huă asơi hle; djop sang leng kơ hmâo prăp lui tơpai čeh, añăm mơnong, abih bang gơnam ƀong yua kơ pô pla pơjing ƀơi đang hmua, sang anô̆ pla hơget lĕ ƀong anun. Ngă yang kơ yang pơdai, yang hmua mơ-ak yua kơ hmâo pơdai, kơtor tơdơi sa thun glêh glar, neh wa nao ƀong huă amăng ƀrư̆ rim sang truh kơ abih bang hơdôm bôh sang anô̆ amăng ƀôn. Ră anai yua neh wa ƀu dô̆ ngă hmua pơdai kơdư anun ăt ƀong tết hrom tui phiăn juăt Việt Nam. Gong gai ăt djru mơn braih, añăm mơnong, ƀan kĕo, pơpha nao rai tơdruă bơi sang jơnum plơi pla. Laih anun neh wa ăt prăp mă mơn gơnam ƀong huă amăng hơdôm hrơi tết, hyu hơ-ư̆č hmưi tơdruă tơlơi suaih pral, črông lô bruă bơwih ƀong huă amăng thun phrâo pơđĭ kyar hloh”.

Ơi Liêng Hót Ha Brưng lĕ tha plơi ƀon Dă Dâng, să Liên Hà,tơring glông Lâm Hà, tơring čar Lâm Đồng. Thun anai rơbêh 80 thun lauih, samơ̆ tha plơi Ha Brưng ăt dŏ añrăng găng mơn. Rĭm bơyan bơnga trun rai, ñu juăt hơdor glăi hơdôm phiăn juăt mơng đưm đă ră hlâo mơng djuai ania K’ho, amăng anun hơmâo hrơi ngă yang ƀong asơi hle, mơ̆ tui ñu brơi thâo, anai lĕ hrơi ngă yang prong mơng mơnuih ƀơi kual Dap kơdư lăi hrŏm,djuai ania K’ho ƀơi Lâm Đồng hnun mơn. Bơ tết tui phiăn juăt djuai ania Việt Nam, tui tha plơi Ha Brưng, mông mơ-ak hloh lĕ mlăm čơkă thun phrâo.

“Tết hơmâo sui mơng đưm hlâo yơh, anai lĕ hrơi mông ngă yang ƀong asơi hle, lơ̆m yuă hơpuă giong. Tơdơi kơ gui glăi pơdai dưm bă tông thoa, abih bang mơnuih tum pơƀut glăi ngui mơ-ak hrŏm, yua pơdai gui glăi truh pơ sang laih. Anai lĕ hrơi ngă yang prong hloh mơng ană plơi pla. Hăng yôm ƀiă dong lĕ amăng ha thun pơphun ngă yang sa wŏt đôč. Tết ră anai mơ-ak ƀiă. Mơng tlam mơmŏt, abih bang mơnuih mă mơnŭ bip čuh ƀong, riă bur, ƀong bur ngui mơ-ak hrŏm. Tơdơi anun, tŏ apui čơkă thun phrâo truh mơguah. Amăng plơi rĭm thun lêng kơ čơkă thun phrâo, ană plơi pla mơdưh truh mơguah, mă mơnŭ bip čuh ƀong čơkă thun phrâo”.

Truh thun phrâo 2023, kiăng čơkă sa tết djop trơi pơđao, yâu mơ-ak, ƀu hmâo hlơi lui lơi gah tlôn, hơdôm khul grŭp, ƀirô hrom hăng gong gai plơi pla ƀơi hơdôm bôh tơring čar Dăp Kơdư hmâo gum hrom bơwih brơi tết kơ mơnuih ƀôn sang ƀun rin, čơkă sa tết pơđao, yâu mơ-ak, hăng pran pơsit ƀu pioh sang anô̆ mơnuih ƀôn sang hơpă kơƀah ƀap amăng tal Tết tui phiăn juăt Quý Mão 2023:

H’Bông lĕ să dŏng gah ngŏ tơring glông Čư̆ Sê, dŏng rôk tui jơlan mrô 25 mơng km 09 truh km24, hăng kual lŏn hơđăp lĕ 15.622,24 ektar. Ƀơi anai hmâo 7 bôh plơi, biă ñu mơnuih ƀôn sang djuai ania Jarai dô̆ hơdip mơda. Anai ăt lĕ anih anom amăng ƀut tơnap tap hloh amăng tơring glông, hăng mrô sang anô̆ ƀun rin lu. Hăng pran jua, ƀu pioh sang anô̆ hơpă yua kơ tơnap tap mơ̆ ƀu pơphun čơkă tết, gong gai plơi pla glăk prăp lui klă kơčăo bruă djru gum, bơwih brơi kơ mơnuih ƀun rin pơhlôm dưi čơkă bơyan bơnga phrâo pơđao. Ơi Siu Vông – Kơ-iăng Khua Jơnum min mơnuih ƀôn sang să H’Bông, tơring glông Čư̆ Sê brơi thâo:

 “Čơkă thun phrâo 2023, khua sang să ăt hmâo mơn hơdră pơtrun rơkâo djru hơdôm bôh sang anô̆ ƀun rin ƀơi 6 bôh plơi dô̆ tơnap tap čơkă thun phrâo kiăng huăi hmâo hlơi kơƀah gơnam ƀong huă, mut hrom čơkă tết mơ-ak hăng lu sang anô̆ pơkon hmâo tơlơi gal hloh. Ƀing gơmơi pơsur neh wa djru nao rai tơdruă braih huă, ia măm, mì tôm kiăng hơdôm bôh sang anô̆ tơnap tap hmâo tơlơi gal čơkă thun phrâo, mơ-ak hrom hăng djop mơnuih".

Hăng tơlơi gir run ƀu brơi sang anŏ hơpă ôh rơmon rơpa amăng bơyan čơkă thun phrâo Quý Mão 2023, Ping gah, gong gai hăng khul grup amăng tơring čar Kon Tum hơmâo pel ĕp, čih anăn rĭm boh sang anŏ tơnap tap kiăng kơ djru brơi mơnuih ƀon sang ngui ƀong tết. Kiăng neh met wa dưi mơ-ak hrŏm, dưi čơkă thun phrâo tui phiăn juăt, ƀrô tal anai rơbêh 500 boh plơi pla djuai ania ƀiă amăng tơring čar lêng pơphun hrơi tuk ƀañ tek. Hluai tui hơdôm hrơi ngui mơ-ak anai rĭm boh sanh anŏ ƀun rin, sang anŏ tơnap tap arăng ƀơk brơi ƀiă biă mă ñu dua boh ƀañ tek pioh ngui ƀong tết. Hrŏm hăng anun hơmâo lu gơnam, anun lĕ mơnong ƀong huă, sum ao ăt hơmâo hơdôm khul grup hăng ƀing čơmah ƀơk brơi neh met wa. Lăi nao kơ bruă bơwih brơi tết kơ mơnuih ƀon sang amăng plơi pla, ayong A Ngực, Khua apăn bruă Ping gah, Khua plơi Đăk Rô Gia, să Đăk Trăm, tơring glông Đăk Tô, tơring čar Kon Tum brơi thâo, plơi hơmâo 233 boh sang anŏ hăng rơbêh 1.000 čô mơnuih, ngă djơ̆ hăng tơlơi git gai mơng gơnong glông, djop sang anŏ lêng kơ dưi čơkă thun phrâo soh.

“Prap lui čơkă thun phrâo, gong gai ƀon lan đing nao biă mă hơdôm sang anŏ ƀun rin, sang anŏ tơnap tap, khul grup amăng plơi pla hrŏm hăng tha plơi pel ĕp hăng čih anăn hơdôm boh sang anŏ tơnap tap, sang anŏ rin rơpa mơ-it nao Jơnum min mơnuih ƀon sang să kiăng djru brơi braih, mơnong ƀong huă, ƀañ kĕo… Plơi pơphun tuk ƀañ tek pơpha brơi rĭm čô mơnuih. Amăng abih tih 1 rơbao 150 čô mơnuih, ƀing gơmơi lêng pơpha brơi djop kơ neh met wa, ƀu hơmâo sang anŏ hơpă ôh ƀu dưi čơkă tết, hlơi hlơi lêng kơ hơmâo anung gơnam, pơbưp nao rai mơ-ak amăng hơdôm hrơi akŏ thun phrâo. Laih dong, tơring glông, să ăt djru brơi braih, mơnong ƀong huă, ƀañ kĕo kơ rĭm boh sang anŏ tơnap tap, ƀu brơi hlơi ôh kơƀah gơnam ƀong huă amăng hơdôm hrơi ngui ƀong tết”.

Hăng jơlan gah “Abih bang djop mơnuih, plơi pla leng kơ hmâo tết” gong gai hơdôm bôh să amăng tơring glông Mang Yang, tơring čar Gialai hmâo pơdŏng kơčăo bruă pơphun ƀong tết hrom kơ hơdôm bôh plơi pla djuai ania ƀiă. Mơng hlâo kơ tết, gong gai hmâo pơphun hơdôm khul grŭp hyu čuă jơmư, ƀơk gơnam tam, djru prăk pioh hơdôm bôh plơi pơphun Tết mơ-ak hrom, pơđao pran jua. Čơtlăm 29 tết, bruă lŏn ia, bruă plơi pla mơng thun sô hmâo ngă giong laih, rơbêh kơ 300 bôh sang anô̆ mơnuih ƀôn sang ƀơi plơi Kon Brŭng, să A Yun, tơring glông Mang Yang, tơring čar Gialai tum pơƀut ƀơi sang rông plơi gum hrom mơ-ak thun phrâo, čơkă thun phrâo, mơ-ak Tết hrom. Hăng pran jua mơ-ak, ơi Ƀlêng, 68 thun, mơnuih ƀôn sang plơi Kon Brŭng brơi thâo:

 “Tết truh abih bang mơnuih ƀôn sang ƀơi plơi Kon Brŭng gum hrom pơphun ƀong Tết hrom. Hrom hăng tơlơi gum djru prăk mơng să, neh wa ăt gum hơgôp dong mơn prăk pioh blơi un, mơnŭ, tơpai čeh… gum hrom mơñum mơ-ak klă, pơjing tơlơi mơ-ak čơkă thun phrâo, djru neh wa hmâo pran jua pơtrut pơđĭ kyar bơwih ƀong, pơdŏng plơi pla jai hrơi klă hiam hloh”.

 Bơ̆ ƀơi plơi Brêp, să Đak Djrăng, tơring glông Mang Yang, tơring čar Gialai, tơdơi kơ bơyan pơhrui glăi gơnam tam, kơ phê, pơdai, kơtor bă bung, neh wa prăp lui hơdôm čeh tơpai jơman, tơnă hơbai tết, blơi sum ao phrâo, ƀan mưt, kĕo… kiăng gum hrom čơkă bơyan bơnga phrâo. Hrom hăng pơphun tết ha jăn rim sang, plơi Brêp ăt dưi hmâo gong gai să Đak Djrăng djru prăk, gơnam pioh pơphun Tết hrom, djru brơi djop mơnuih ƀôn sang leng kơ čơkă sa bơyan tết pơđao, pơhlôm klă. Ơi Đinh Gônh, 62 thun, pô hmâo arăng đăo gơnang amăng plơi Brêp, lăi:

 “Plơi ƀing gơmơi dưi hmâo Kơnuk kơna djru brơi neh wa ƀong tết 5 klăk prăk, pơphun hrom ƀơi Sang jơnum plơi pla amăng čơtlăm mơmot lơ 1 tết, gum hrom atông čing hơgor, adôh suang, ngui ngor hrom. Kơnong kơ sang anô̆ kâo, tơdơi kơ sa thun mă bruă glêh tơnap, thun abih tết truh leng kơ pơphun čơkă thun phrâo, ăt hmâo mơn čeh tơpai, ană mơnŭ… gum hrom ƀong mơñum, pơbưp sang anô̆, ană tơčô, lăi pơthâo nao rai bruă mă, pơsur ană amôn bơwih ƀong huă kơtưn đĭ”.

Hơdôm hrơi laih rơgao, ơi K’Mák, Kơ-iăng khua khul pơ ala mơnuih ƀon sang tơring čar Lâm Đồng hrŏm hăng bruă nao čuă, pơpŭ tết hăng ƀơk gơnam brơi Ping gah, gong gai hăng sang anŏ kơnuk kơna djru ba, sang anŏ ƀun rin, sang anŏ tơnap tap hloh amăng tơring glông Đam Rông, Kơ-iăng khua khul pơ ala mơnuih ƀon sang tơring čar Lâm Đồng rơkâo gưl Ping gah, gong gai ƀon lan kiăng prap lui klă bruă pơphun čơkă thun phrâo brơi mơnuih ƀon sang, kiăng bơwih brơi hơdôm boh sang anŏ tui hơdră djru, sang anŏ tơnap tap, ƀun rin. Ơi Ha Câu- Khua Jơnum min mơnuih ƀon sang să Rô Men, tơring glông Đam Rông brơi thâo:

“Thun rô rơgao, thun phrâo đĭ rai, hơdôm anom bruă, khul grup ƀơi ƀon lan ăt nao čuă hơdôm boh sang anŏ ƀun rin,tơnap tap hloh. Ƀơk gơnam brơi neh met wa, hơmâo braih, ƀañ kĕo, prăk kak kiăng hơdôm boh sang anŏ, tơnap tap dưi čơkă thun phrâo mơ-ak mơ-ai, ƀu brơi sang anŏ tơnap tap ƀu dưi ngui tết. Anai lĕ tơlơi gum djru yôm phăn mơ̆ Ping gah, Kơnuk kơna djru brơi mơnuih djuai ania ƀiă amăng hrơi blan laih rơgao kah hăng thun phrâo pơ anăp’’.

Khul bơwih ƀong tơring čar Lâm Đồng phrâo pơphun jơlan hơdră Bơyan bơnga khăp păp thun 2023, nao čuă hăng ƀơk gơnam tam sang anô̆ hlăk ai mă bruă kơ sang bruă, mơnuih hlăk ai, tơdăm dra hmâo tơlơi hơdip tơnap amăng tơring čar. Ƀơi hơdôm anih anom nao, Grŭp apăn bruă Khul bơwih ƀong hmâo tơña bla hăng hơ-ư̆č hmưi Tết truh ƀing gơyut hlăk ai, tơdăm dra, hrom hăng anun ƀơk 60 anung gơnang (500 rơbâo prăk sa anung) kơ hơdôm bôh sang anô̆ hlăk ai mă bruă kơ sang bruă hmâo tơlơi hơdip tơnap tap. Anung gơnam khă hmâo nua ƀu prong, samơ̆ hăng pran jua mơng hlăk ai Khul bơwih ƀong, hơdôm gơnam tam sit nik anai amra jing pran pơtrut pơsur hlăk ai, tơdăm dra hmâo tơlơi hơdip tơnap hrưn đĭ amăng tơlơi hơdip mơda. Amai Nguyễn Ý Nhi – Khua git gai Khul bơwih ƀong tơring čar brơi thâo, anai lĕ bruă mă tŭ yua pơdah pran jua ba jơlan hlâo mơng hlăk ai gum tơngan hrom yua kơ tơlơi hơdip khul, biă ñu lĕ bruă bơwih brơi tơlơi hơdip mơda kơ hlăk ai, tơdăm dra mă bruă kơ sang bruă hmâo tơlơi hơdip tơnap, djru ba truh sa bơyan bơnga phrâo pơđao, hơdor tơngia amăng tal Tết tui phiăn juăt Quý Mão thun 2023.

khul pơlir hơbit mơnuih mă bruă tơring čar Dak Lak pơphun jơlan hơdră “Tết tum jơngum – bơyan bơnga pơlir hơbit” thun 2023 brơi kơ ƀing ding kơna hăng mơnuih mă bruă tơnap tap amăng plơi prong Buôn Ma Thuột. Amăng jơlan hơdră “Tết tum jơngum-bơyan bơnga pơlir hơbit” thun 2023, Khul pơlir hơbit mơnuih mă bruă tơring čar Dak Lak hăng hơdôm khul grup,anom bơwih ƀong sĭ mơdrô hơmâo pơgôp prăk kak djru man pơdong 5 boh sang khăp pap brơi kơ 5 čô dong kơna tơnap tap hloh hơmâo sang dŏ; 467 anung gơnam (nua nnu 500 rơbâo prăk sa anung) brơi ƀing ding kơna hăng mơnuih mă bruă tơnap tap hloh yua dju djuam duam ruă. Jơlan hơdră “Tết tum jơngum-bơyan bơnga pơlir hơbit” lĕ bruă mă yôm phăn, sit nik mơng khul mơnuih mă bruă mut phung, pơgôp hrŏm hăng Ping gah, gong gai djop gưl ngă klă bruă djru mơnuih mơnam, pơdah tơlơi đing nao, pơ alum pran jua hmao tlôn kiăng ƀing ding kơna, mơnuih mă bruă dưi čơkă thun phrâo pơđao pran jua; laih dong ngă lar hyu tơlơi jak iâu gum pơgôp, djru mơnuih hăng pran jua “ƀu brơi hlơi ôh dŏ glăi gah tlôn” amăng abih bang mơnuih mơnam.