Tây Nguyên geh nhơm trồ tiah, ù tiah mờ brê bơnơm li la, là bơta ƀuơn ngan nàng kơlôi sơnơng, tam uă bơta tờm chi lơh sơnơm, tàm hơ̆ geh ală tờm chi gơ dờp ngan tam hơ đơm mƀur brê. Ù tiah bơtàu tơnguh tơnơ̆ tơmut bal kung pờ tai tŭ niam tàm tơrbŏ bal tiah tam phan mờ anih lơh gơlik bal mờ drà kă bro. Bơdìh mờ kơnuh sơnơm Ngọc Linh mờ Hồng Đẳng Sâm neh geh đơs nền, ală ƀòn lơgar kờñ pal pơn jat tai rơ wah tờm chi geh bơta kuơ lơh sa, gơ dờp mờ tiah ơm kis, prap gàr khà gen mờ rơndap lơh sa pơgồp bal mờ jơnau kờñ tac phan.

Nàng hòi jà lơh sa tờm chi lơh sơnơm, kờñ pal dong kờl sơntìl, bơta jak chài mờ lơh bal blơi phan; mờ kung git loh gơnoar kuơ, kơnòl đah mpồl bơtiàn, cau tờm brê mờ mpồl lơh sa kă bro. Mò Nguyễn Thị Thu Hà, Kwang lam bồ Rơndap broă lơh bơh Tập đoàn Trường Sinh dê đơs là, tờm chi lơh sơnơm Tây Nguyên neh geh bàr pe tiah tam phan dờng ngan mơua gam ờ hềt li la bè bơta mờ mìng gơ wơm tàm broă lơh gơlik ing. Mpồl lơh sa kă bro kơp kờñ ngan bơt bơtàu tai uă tiah tam phan mờ uă bơta rlau, pơgồp bal mờ lơh gơlik jrô: “Bol hi rơp ờ ơm wơl tàm broă lơh gơlik ing mờ pal lơh gơlik jrô ală bơta phan bè sơnơm, chi che lơh sơnơm nàng lơh gơlik sơnơm halà phan sền gàr pràn kơldang să jan gơtùi bơrlŭ tàm ală phan ndai. Ờ mìng là ală phan ngui jat gùng hùc, bol he gơtùi tơmut tàm phan bong lơh hàng să jan nàng sền gàr pràn kơldang”.

Uă cau ala mat tus bal anih cribơyai đơs là, bơh jơnau sồr bơcri priă tus tiah tam geh cồng nha gam uă ngan bơta pal geh. Lài ngan, ƀòn lơgar kờñ pal sền nền wơl, lơh sră wac rùp tiah geh bơta pràn, lơh loh cau tờm brê, ală bơta pal geh bè tiah kis, brê bơnơm, phan bơna bơt bơtàu mờ anih tac, tơl tiah kờñ pal geh broă rơndap lơh sền gàr brê, jat sền bơta gơ rềng tus kis wơl is, ù mờ dà. Bal mờ hơ̆ là git nền phan bơna mờ drà kă bro kờñ lơh geh lài mờ tŭ sac rơ wah măi mok, rơndap lơh tiah tam; phan tam pal geh sền swì bè mat, ală bơta hoá học, broă jàu lơngăp lơngai mờ jòi git jat bă.

Ồng Đoàn Ngọc Có, Phó Kwang lam bồ Sờh Broă lơh sa suơn sre mờ Tiah ơm kis càr Gia Lai pà git: “Tus nam 2030, ală jơnau lơh nền rề ơnàng tờm chi lơh sơnơm hơ đơm mƀur brê lơh geh mờr 31 rbô lồ. Bơta kuơ bơh chi che lơh sơnơm dê là dờng màng ngan. Bulah bè hơ̆, broă rề ơnàng tờm chi lơh sơnơm sồr pal gơ jat bal mờ tac phan lơh gơs, lơh gơlik mờ jòi anih blơi den hơ̆ sồng gơ bơtàu tơnguh niam”.

Bơh ală jơnau đơs, jơnau yal tàm anih cribơyai, jơnau sồr geh ai tơlik Tây Nguyên in là kờñ pal sền nền wơl tiah tam dipal, rơ wah broă lơh tơrlòng lài gơtùi lơh geh cồng nha tŭ lam lơh uă; mờ kung rề ơnàng tờm chi lơh sơnơm hơ đơm mƀur brê, kờñ pal geh bơta tus bal cau bơcri priă geh pràn jak bè priă jền, măi mok mờ broă rơndap lơh tac phan loh làng. Bơh hơ̆ lơh gơlik phan chi che lơh sơnơm geh bơta kuơ, dong tơnguh priă lơh geh làng bol dê, lơh gơlik bơta tờm ai sền gàr brê mờ bơtàu tơnguh tam tờm chi lơh sơnơm jŏ jòng.