VOV4.M’nông – Sở khoa học n’hanh công nghệ Gia Lai dôl an [ư ăp njoat hăn lor bôk năp bah trong nchrăp ndrel hăn ăp nu^h blău [ư mhe tâm n’gor. Nău u\ch bah trong nchrăp dja lah kơl ăp nu^h blău [ư mhe ta n’gor lor nchrăp lơn tâm ăp nău gu\ m^n, ngăch kơp dơn mât njrăng do\ng nău g^t blău, an [ư lam hvi nău ngăn geh. Nău dja dơi mpo\ng mbra [ư bah nău rvơ joi tâm gu\ m^n blău [ư mhe tâm bah ri aơ nơh ta n’gor, ntru\t nsôr nău săk geh blău [ư njêng mhe tâm ăp rơh kơn [on lan, do\ng nău geh êng khoa học kỹ thuật rgop hun hao wa\ng sa rêh jêng kon nu^h. Nău nchih bah phóng viên Radio nău ngơi Việt Nam way gu\ kan ta nkual Tây Nguyên.

 Trơn gu\ ta Krông Pa, nkuăl ach o ngai đah n’gor Gia Lai yơn nu^h pah kan lo\ mir Phạm Văn Bình, {on Tang, xă Phú Cần, le\ nkra njêng geh âk ndơ ue\h tam. Bah koi mbơh ntu\ng, ndeh măy bơm dak tât ndeh puh dak si tu ndru\ng, nkre dơh do\ng, nkre đăp mpăn n’hanh ntêm nkrem. Tâm rnoh ăp ndơ yor wa nkra njêng, dơi do\ng âk ngăn lah ndrơng puh dak si tu ndru\ng n’gân ta ndeh măy. Ndơ aơ dơi rtôn êng gay dêr ndơ n’gang, kơl rnôk puh mô geh tăch proăt, nkre rhoăt s^t êng dak rnôk rlu do\ng, kơl n’hao nga\ch n’hanh tam puh dak si. Ta ntu\k ndô kơt Krông Pa, măy dơi puh geh 7 ha/nar, rlău 7 tơ\ puh đah ty. T^ng wa Phạm Văn Bình, bah rnôk geh nău m^n tât nkra njêng, tru\p nglăp, rlong do\ng ta lo\, jêh ne\ r[et gay geh nău đăp mpăn bah ndoh ndơ, pơng roh bơi 2 năm. Tâm 2 năm ne\ wa m^n âk tât nău dăn mât njrăng nkra njêng, yơn mô dơi [ư yor mô g^t sam [u\t sam tra. Tât rnôk ndơ geh âk bah dih ntu\k tăch, ri nău dăn mât njrăng bah wa lo\ mô jêng:

“Gay ma dơi geh mâp ăp nu^h khoa học ri jêr lơn lah joi nglai ta bah dâng dak lêng, khan pơng mô g^t nu^h joi. Djăt lư pơng aơ pơng ri dơi [ư yơn mô rlăp ri prăk roh dơm, jêng an dơm nău nơm [ư ri djăt [ư an tât rnôk ndơ bah gâp ue\h bu uănh lah prêh, báo chí, đại chúng ndơ\ nău lư. Tât rnôk dơi mâp ăp nu^h khoa học gay nkoch ăp nău m^n bah nơm gay dơi mât njrăng nkra njêng rơi dơi an lah le\ roh nău mhe”.

Mô knu\ng ta Gia Lai, ma ta ăp n’gor Tây Nguyên, rlău 1 năm aơ lư nău do\ng ntăk pring gay poh an nkao phong lan n’hanh ăp ntil nkao yor tam du\t ue\h. Đêt nu^h g^t, nău m^n mkra pring jêng phân poh ue\h tam ntoh bah du cán bộ Jrô kan tuch tăm mât rong nkuăl Đức Cơ, n’gor Gia Lai, wa Nguyễn Quốc Tư. Nu^h nkra njêng mô way [ư aơ nkoch: lah du công thức ta nkuăl way kan lo\ mir, pơng an nsrôih âk tơ\ gay ndơ ntăk pring hăn bah m^n njêng luh tât ntu\k tăch. Du\t yô|, bôl le\ nsrôih âk trong, dăn đă âk ntu\k, yơn nău dăn mât njrăng m^n njêng bah wa mô dơh đo\ng:

“Gâp hăn [ư nkra njêng bah gâp ri manh nău mbơh nt^m bah dih roh 20 rkeh prăk. Mô ho\ ndơ\ sam [u\t le\ an ndơ\ prăk hôm. Ndr^ ma rwa\ch rvêng le\ năm bôk năp mô ho\ sam [u\t. Tât năm tal 2 gâp đă âk nô ta N’gâng kan nking n’gang mơ dơi geh ndơ aơ. Ri gâp nkoch, n’ăp Cục Sở hữu trí tuệ ri ndơ ne\ [ư mô ho\ ue\h. Yor nău u\ch du\t lah têh, ngăn lah mpeh nău mât njrăng, ndr^ ndơ lơh Cục Sở hữu trí tuệ lo\ mô pơk hvi trong [ư gay kơl nu^h [on lan g^t đah cục ơm lơn, gay kơp dơn sở hữu tri tuệ tât ơm đah khân pơng”.

Ta mpông luh lăp bah N’gâng kan khoa học công nghệ Gia Lai, du păng tôl mhe dơi rdâk: “Ăp ntil ndơ yor kon nu^h [ư luh dơi dăng mât njrăng da dê”. Ndr^ yơn, tâm du rơh mâp mhe aơ bah N’gâng kan khoa học công nghệ Gia Lai, Ntu\k gu\ m^n njêng ê nkra n’hanh joi do\ng công nghệ, N’gâng kan Khoa học công nghệ, đah nu^h nkra njêng bah n’gor, mpeh Gia Lai kơt knu\ng nkoch ăp jêr jo\t, jêr tâm rnôk dăn [ư. Jêh rlău 1 nar mâp ăp nu^h nkra njêng mô way [ư ta ntu\k, hăn khâl-uănh ăp ndơ mhe dơi nkra njêng, dôl mbơh [ư ngăn, tiến sĩ Phạm Ngọc Pha, Ntu\k gu\ m^n njêng ê nkra n’hanh joi do\ng công nghệ, năl lah, jêr ta Gia Lai kơt ta âk ntu\k êng ta lam dak. Yor nê, an geh nău hăn ndrel, tâm kơl lam hvi lơn:

“Nu^h nkra njêng dơi gu\ m^n njêng du\t lah blău yơn ma nkoch rnôk do\ng bah ndơ bâh nơm ri đêt, mô lah jêr dơi joi nkô| nău mrô sam [u\t ta lam ntu\r neh n’hanh Việt Nam gay uănh ndơ [ư bah nơm geh nău mhe đo\ng lah mô. Mô dah nt^t nsa kơt vẽ rup nkoch rblang mô dah, ri ăp nu^h nkra njêng đêt dơi g^t. Gâp m^n lah âk ngih pah kan rmôt kan lơm, âk rmôt kan ta n’gul lơn gay ntop kơl ăp nu^h nkra njêng”.

T^ng wa Nguyễn Ngọc Cường, Groi Kruanh N’gâng kan khoa học Công nghệ Gia Lai, gay ntop kơl ăp nău [ư m^n njêng, ê nkra tâm n’gor, kơl ăp nu^h nkra njêng ntêm nkrem soan, ơm dăn mât njrăng do\ng lôch ue\h, n’gâng kan n’gor le\ in du ndrôm sam [u\t nt^m, rblang nău nkra njêng-mât njrăng nkra njêng đah âk nkô| nău du ntu\k n’hanh dơh wât ngăn. Bah meng ne\, bah năm 2020 aơ, mbra n’hao boăt nthoi đah ăp ngih pah kan geh tât gay geh ăp ntop kơl ngăn ngên lơn:

“Mpôl hên bôk năp le\ kơl an nu^h nkra njêng dơi wât, dêr nău mô di trong [ư. N’gâng kan khoa học công nghệ mbra [ư t^ng trong mkra du tơ\, boăt nthoi đah ăp nu^h khoa học, ăp viện, gay tiăr nti n’hao nău wât. Gay an nu^h nkra njêng wât di bôk năp lah t^ng luật, tal 2 lah t^ng nău way lam ntu\r neh, tal 3 lah [ư t^ng nău dơi blău”.

N’hêl na nê| an saơ ăp nkra njêng ta Gia Lai ăp năm dăch aơ ntoh bah nău u\ch khlay tâm nkra njêng n’hanh nău rêh, ngăn lah tâm tuch tăm lo\ mir n’hanh nkret njêng ndơ lo\ mir. Hăn ndrel đah nu^h nkra njêng, kơl ăp ndơ m^n njêng ơm dơi kơp dơn, dơi mât njrăng, ntru\t nsôr ngăn ngên bah n’gor đah ăp nu^h u\ch n’hanh geh nău dơi gu\ m^n njêng, nkra njêng. Tă bah ne\, rgop an Gia Lai n’hao ue\h n’hanh khlay ndơ lo\ mir, n’hanh ngai lơn tay lah n’hao n’hâm soan khoa học bah n’gor, rho\ an nău u\ch hun hao ngăch n’hanh nâp nâl.

Nu^h rblang: Y Sưng Phê Ja