VOV4.M’nông: Arabica lah ntil cà phê kah ngăn tâm ăp ntil cà phê geh tăm a[aơ, geh tăch rrdah rnoh khlay lơn âk rđil đah cà phê Robusta. Ntil cà phê ntoh lư aơ ho\ geh tăm âk bơi tât 100 năm rlau aơ tâm nkuăl Cầ Đất, nkuăl [on têh Đà Lạt n’gor Lâm Đồng, a[aơ hôm geh rnê lah ngoai tâm 7 ntil cà phê kah ngăn bah lam ntur neh. Gay hun hao nau ntoh lư Arabica ntoh lư bah nkuăl, ăp nu\ih mom tâm xã Xuân Trường, nkuăl [on têh Đà Lạt ho\ ndâk rmôt pah kan nsum tăm cà phê Công Bằng Cầu Đất Đà Lạt, đah nkô| nau n’hao nau nâp, ăp nhoat leo cà phê Arabica geh tăch luh tâm dak ndrel dak ba dih.

             Ntơm nar jêng ntu\k kan nsum tuch tăm cà phê Công Bằng Cầu Đất Đà Ltạ nau săk geh bah nau tăm cà phê bah rnăk vâl nô Lý Minh Cường, ta Thôn Cầu Đất, xã Xuân Trường, nkuăl [on têh Đà Lạt ho\ n’hao hao âk. Rnơm [ư ti\ng nau kan tuch tăm ti\ng ntrong ueh kloh đah ntu\k ntu, mô do\ng âk ntil ndơ tuch tăm yor ri ma n’huch prăk tuch tăm âk, rnoh kah ndrel nâp nâl cà phê lo\ n’hao ma mô kâp rvê tât trong leo tăch:

‘ Kơt lah nơm mô do\ng dak si mât chăm tơm tăm. Gay neh bah nơm geh vi sinh ueh ri pih tâm mir cà phê gay ân [ư kơt nê, mô do\ng dak si nkhi\t pih. Tât rnôk poh phân, mât chăm ri nơm jik pih ân geh ndok klơ măt neh, păng mô êng [ư ân neh jêng ma hom [ư l’i\t neh ân mir cà phê. Nơm ngăn lah do\ng phân vi sinh poh ân mir”.

Ntu\k tâm boh tuch tăm cà phê Công Bằng Cầu Đất a[aơ geh 30 nu\ih kan nsum, đah 45 ha rnoh neh tăm. Grăp cà phê geh ntu\k kan aơ njeneg luh ti\ng nau kơp dơn to\ng dơi đah nau kan tăch rgâl yor Ntu\k kan tăch rgâl Công Bằng thế giới (WFTO) ntru\nh. Tâm nê, uanưh khlay nau kan ti\ng ntrong ntơm mir tăm ân tach kchok cà phê, kơt lah mêt uănh n’hêl rjăp ntu\k tăm, pe\ lih đah ty 99% rnoh play du\nm, jêh nê kơt ti\ng nau kan tnkra do\ng ueh mhe. Rnơm ma nê, ntil cà phê bah rmôt tâm boh Công Bằng Cầu Đất ho\ ơm ioi geh ntu\k dâk tâm ntu\k tăch tâm dak ndrel lam ntur neh.

Ti\ng wa Vũ Khanh, Giám đốc ntu\k kan tâm boh ê nkra cà phê Công Bằng Cầu Đất Đà Lạt, ntơm grăp cà phê geh tăm ueh dơh đah ntu\k ntu, cà phê Arabiac geh rgum pe\, mât ndrel ê nkra ti\ng nau klan rgum du ntrong ân geh njêng cà phê kloh, to\ng dơi nau uch ngêt sa ndrel lah rjăp nau ntơ lư bah nơm tâm ntu\k tăch, tă bah nê mư n’hao nau săk rnglay ân nu\ih tăm cà phê:

‘Nkô| nau lah leo nsi\t săk rnglay prêh âk ân nu\ih [on lan tăm cà phê tâm neh bah nơm. Tal bar lah leo ăp grăp cà phê kloh, cà phê ueh tât ân nu\ih ngêt do\ng. Ma nau khlay ngăn mô di lah nu\ih [on lan, ntu\k tâm boh kan nsum mô lah nu\ih kan nsum, ma r[o\ng tât n’ăp ma [on lan ta Cầ Đất ndrel [ư ti\ng trong cà phê nâp nâl gay ma tăch luh. Geh kơt nê cà phê Cầu Đất mư geh tăch luh ăp dak lam ntur neh”.

Ko\ ti\ng wa Vũ Khanh, a[aơ êp nau geh mpeh tuch tăm, cà phê lah nsum ndrel cà phê Arabica lah êng dôl mâp âk nau ntul rlong têh tâm rnôk nau ntul rlong mpeh nau nâp, ntil bah ăp grăp cà phê lam ntur neh. Nau aơ ndơ\ luh gay geh du ntrong r[o\ng ân n’hêl tâm nau hun hao cà phê ân nâp nâl geh nsum đah nau mât ntu\k ntu ndrel ndâk nau ntơ lư. Yor ri, ndrel đah nau kan ntru\t dăng tuch tăm, n’hao nau săk geh bah ndơ tăm, rmôt kan tăm cà phê Công Bằng hôm geh njêng du ntu\k kan gay mpla n’hơ ndoh ndơ, tăch rai ndrel kơl an năch ngêt nkre ta ntu\k.

Wa Hoàng Ngọc Lân, Groi giám đốc bôk nau kan VNSat Lâm Đồng, r[o\ng trong hun hao tă bah tăm ndrel ê nkra, tăch kơt ta ntu\k tâm boh tăm cà phê Công Bằng Cầu Đất lah r[o\ng trong hăn săk rnglay ma phung hên ndrel ăp ntu\k kan bah n’gor Lâm Đồng dôl bonh đă [ư âk đah âk nau kơl an:

‘ Phung hên mra n’hao nau nti\m nti, mbơh nau, n’hao nau blau mât rđau kan ndrel nau blau tăm ân rnâng kan rđau kan bah ăp rmôt [ư kan. Nkre, phung hên mra tâm rgop ueh ngăn đah apư ntu\k kan gay ndâk tay 20 rmôt kan tâm boh tay tâm rnôk tât, hun hao ntơm 5-7 ntu\k tâm boh nau kan ho\ ndâk ti\ng trong mhe gay n’hao nau nâp nâl ân ntrong tâm rgop trong leo lăp, trong tăch luh ân nkuăl tăm cà phê aơ”.

A[aơ cà phê Arabica tăm ta nkuăl Cầu Đất, nkuăl [on têh Đà Lạt ho\ geh Công ty cà phê Starbucks (Mỹ) kơp dơn lah ngoai tâm 7 ntil cà phê kah ngăn lam ntur neh ndrel geh mpla tăch tâm 21.000 ntu\k tăch ndơ tâm lam ntur neh. Kan ndâk njêng ntrong kan tuch tăm cà phê ti\ng ntrong kan kơt ntu\k tâm boh kan nsum tăm cà phê Cầu Đất Đà Lạt lah du ntrong hăn săk rnglay, mô êng kơl an nu\ih tăm gay rklaih nau jêr, n’hao nau săk geh ma aơ hôm lah ntrong hăn nâp nâl gay dơi geh [ư âk lơn./.

Nu\ih rblang: H’Thi