VOV4.M'nông: Mô u\ch ach o, nô Mbon Ha Binh, ta thôn 1, xă nkual jru Dạ Long, nkuăl Đam Rông, n’gor Lâm Đồng, le\ nsrôih rlet rlău jêr jo\t, ndơ\ dak tât bah yôk to\ an tơm tăm. Mô knu\ng [ư ndro\ng an rnăk wâl, nô hôm kơl kônh wa kiău ma đah ăp nău [ư ngăn. 

  Leo mpôl hên hăn uănh mir cà phê nđ^r jêng ue\h, nô Mbon Ha Binh, ta thôn 1, xã Dạ Long, nkuâl Dam Rong, n’gor Lâm Đồng, nkoch, ntơm bah nău rêh bah rnăk wâl nô lah năm 1996 t^ng [ư trong nchrăp luh gu\ êng njêng mir ba:

            “Năm 1992 gâp jăt ur, s^t gu\ rêh nsum đah rnăk wâl jay ur, rnôk nê nơh ăp khay wa\r năm gâp hăn bri joi kao lan bri n’hanh ăp ndơ khlay bah bri gay joi nău rêh…Bol ma hăn bri joi geh âk prăk ngăn đo\ng yơn mô geh mir, mô geh cà phê. Ntơm bah năm 1996, rnôk n’gâng kan ta ntu\k uănh khlay kơl an neh [ư mir, phăt kon si ntil gay tăm, gâp du\t rhơn. Rnôk hôm ndăm gâp hăn klêh cà phê an bu ta Lâm Hà, gâp kơt nti n’hanh geh âk kônh wa le\ nuih n’hâm nt^m nti đo\ng, mbrơi mbrơi gâp rgum geh nău g^t blău tâm săk plơ\ s^t [on kơt do\ng tăm cà phê tâm rnăk wâl he. Tât a[aơ, bol wa\ng sa rnăk wâl mô ho\ geh ngăn ơm, yơn rđ^l đah ntơm ri ho\ rgâl du\t âk”.

            Bar pe năm bah năp nơh, trôk nar way geh duh phang khuch tât nău kan tuch tăm cà phê. Nô Mbon Ha Binh m^n: “Ndơ lơh d^ng ăp ntil he kâp nơm tâm Đảng, tâm Ngih dak, nău têh mô lah, nău jê| ri he ân nsrôih êng ri ue\h lơn”. M^n lah [ư, nô ho\ ntuh kơl bơi 20 rkeh prăk têk d^ng dak jong rlău 1300 mét, n’hoch dak bah yôk s^t tât jay. Tơm dak dja đăp mpăn do\ng sa n’hanh to\ djrah an tơm tăm bah rnăk wâl nô n’hanh ăp rnăk wăr kiău ma. Nô Mbon Ha Binh an g^t:

            “Lah ue\h Đảng, Nhih dak ho\ nthoi trong d^ng dak tât [on, yơn dak mô to\ng an do\ng to\ djrah ngăn ngăn bah kônh wa. Khay wai ri ba lo\ bah kônh wa mô to\ng dak to\. Ndr^ jêng gâp so\k êng prăk gâp nơm gay rvăt d^ng dak, n’hoch dak bah yôk ju\r s^t tât tâm jay. Dak dja gâp ho\ do\ng rlău 3 năm aơ. A[aơ, gâp mô rvê mô to\ng dak rnôk ăp tơ\ khay wai tât. Rlău ma nê, gâp an bơi bar pe jât rnăk wa\r kiău ma do\ng nsum gay kônh wa mô rvê mô geh dak do\ng tâm ban kơt nău kan tuch tăm đo\ng…”

            Kônh wa thôn 1 xã Dạ Long du\t n’hao êng săk mpeh nô Mbon Ha Binh. Nô lah nu^h leo lor trong nănh [ư nănh kan, joi nti êng n’hanh rlău dơi jêr jo\t bah trong nsrôih êng bah săk he nơm. Nô Mbon Ha Siết, Bí thư Chi bộ thôn 1, uănh năl:

            “Nô Ha Binh lah du hê nu^h [on lan du\t geh nău g^t tâm trong wa\ng sa, t^ng jăp trong nchrăp gung trong bah Đảng, Ngih dak. Nô ho\ so\k êng prăk he nơm gay [ư trong d^ng dak hoch êng, n’hoch dak bah yôk ju\r tât mir jay he gay rho\ do\ng an nău rêh tâm ban kơt nău kan n’hanh kơl ăp rnăk wăr kiău ma đo\ng. wa\ng sa rnăk wâl nô du\t đăp mpăn, rnăk wâl đăp mpăn rhơn răm, oh kon kơt nti tât lôch tât du\t, kônh wa tâm thôn le\ d^ng nu^h uănh nô lah du hê nu^h leo lor trong kloh ang rlău jêr jo\t [ư geh ndro\ng tâm di”.

            Yuh Mbon K’Yong rhơn nkoch mpeh Mbon Ha Binh, nu^h du [on wa\ng sa jăp blău n’hanh du\t lo\ng nuih n’hâm:

            “Lah ue\h nô nê ho\ geh nău g^t wât nthoi êng d^ng dak bah yôk s^t tât jay, kơl mpôl hên geh to\ng dak do\ng rnôk khay wai tât. Mpôl hên mô kâp nơm âk tâm ntuh kơl bah Ngih dak đo\ng ôh. Păng nê du\t lo\ng nuih n’hâm kơl an ăp nu^h geh nău rêh jêr jo\t, kơt kơl tơm prăk wăng sa mô so\k deh prăk kon, nt^m trong wa\ng sa”.

            Trong leo lor tâm pah kan jan sa bah nô Mbon Ha Binh ho\ rgop ndrel n’gângkan ta ntu\k ơm [ư lôch jêh rnoh tât kan mbrô 13 mpeh dăp rgum tay nău kan tâm bôk nău kan rdâk njêng [on lan mhe. Wa Liêng Hót Ha Kroong, Kruanh Hội Nông dân xã Dạ Long, nkuâl Dam Rong, n’gor Lâm Đồng, an g^t:

            “N’gâng kan ta ntu\k ho\ nta trong dơh an rnăk nô Ha Binh manh dơh tơm prăk, râng ăp jrô tiăr nti ndơ\ rgâl khoa học kỹ thuật. Nô lah du hê nu^h leo lor trong kloh ang tâm thôn 1 dja, gâp u\ch ro\ng ăp nu^h kơt nô mbra dơi pơk hvi luh ăp ntu\k kơt t^ng, g^t rgâl trong m^n trong kan, t^ng jăp trong nchrăp gung trong bah Đảng, Ngih dak, nsrôih do\ng khoa học kỹ thuật tâm nău kan tuch tăm, na nê| lah tâm mât chăm tăm ba n’hanh tơm cà phê ns^t tay rnoh khlay wa\ng sa âk. Ntơm bah nê mbra kơt n’gâng kan ta ntu\k ơm dơi tât le\ rngôch ăp rnoh nău kan rdâk njêng [on lan mhe…”

            Ta xã nkual jru ngai Dạ Long, ăp rnăk g^t rgâl trong m^n trong kan kơt nô Mbon Ha Binh mô ho\ âk. Du\t mpo\ng kônh wa g^t kơt nti t^ng trong kloh ang bah nô Mbon Ha Binh, nsrôih nsan hao tâm nău rêh, mô kâp nơm tay tâm ngih dak./.

Nu^h nchih rblang: Điểu Thân