Năm 2025 mpôl dŭt tay đah âk nău têl nkah mha êng, mô dơn lah năm hao ngăch gay wat jêh ăp rnoh tât Nghị quyết Đại hội XIII, njêng nău dơi mbah rhơn Đại hội XIV bah Đảng, ma hôm nchih nkah ăp nău n’glêh an jŏ jong tâm dăp rgum tay ntŭk soih aih hun hao neh dak. Nău n’glăp nsum ăp n’gor, leo ƀư n’gâng kan bar gưl hŏ pơk luh âk nău dơi mhe gay tâm n’guăk tay hun hao tĭng trong rƀŏng nâp dăng, tâm nkrêp kan nsum n’hanh geh nău tam lơn. Tâm păng rup nê, Tây Nguyên – Nam Trung Bộ ntoh kơt du ntŭk soih aih hun hao săk geh âk, nâp jâng chuat lăp tâm rơh hun hao mhe.

Ăp nar dja, rnôk n’hoch năch dak bah dih tât bah Nga, Hàn Quốc, Trung Quốc… plơ̆ tay, hŏ an saơ sĭt jêng tay dăng bah pâl nđaih Khánh Hòa – ngoăy tâm ăp bôk trong wăng sa bah nkual duyên hải Nam Trung Bộ. Năm 2025, Khánh Hòa wơt nklăp 16,4 rkeh tơ̆ năch. Hao bơi 15% rđĭl đah năm 2024; tâm nê năch dak bah dih geh tât 5,5 rkeh tơ̆. Lĕ rngôch nsĭt geh bah pâl nđaih tât bơi 67 rbăn rmen prăk. Tĭng wa Phạm Minh Nhựt, Kruanh Hiệp hội pâl nđaih Khánh Hòa, rgâl bah hôm pơk hvi ma rnoh âk, n’gâng kan pâl nđaih dôl rgâl âk jêng trong ntĭt leo hun hao săk uĕh, an lor ntŭk ƀư nđĭr uĕh n’hanh jŏ jong:

“Pâl nđaih nđĭr uĕh, pâl nđaih jŏ jong mô di lah du trong ntĭt leo lor du rơh nê nơh dơm, ma ân lah trong nkra tơm khlay bah ăp nuĭh ƀư pâl nđaih aƀaơ. Năch aƀaơ nar lơn ma uănh khlay tât ndơ jêng hun hao nđĭr uĕh, mât njrăng ntŭk gŭ rêh, rnôk he rgâl mbra wăch rgum dơi âk rnoh năch dja”.

Rlău ăp jêr jŏt nsum bah jâng wăng sa lam ntŭr neh n’hanh nkual, năm 2025, ăp n’gor nkual Tây Nguyên – Nam Trung Bộ nha hôm dơi mât jâng nsan hun hao geh mbơm oi lơn, âk rnoh tât wăng sa – rêh jêng kon nuĭh n’hanh rlău trong nchrăp. Dăp rgum wăng sa rgâl tay tĭng trong nsrôih uĕh, tâm nê tuch tăm mât rong – n’gâng ndăl way ơm bah Tây Nguyên – tĭng kơn rgâl jêng dŏng khoa học – công nghệ, nkre đah nkret njêng jru n’hanh rdâk njêng săk ntơ lư.

Lôch n’glăp ndrel Dak Nông, Bình Thuận, n’gor Lâm Đồng mhe aƀaơ geh nklăp 327.000 ha cà phê – dŭt hvi lam dak, đah rnoh âk geh play năm 2025 nchroh tât rlău 1 rkeh tấn, âk bơi du n’gul lĕ rngôch rnoh âk geh cà phê Việt Nam. Mô dơn dâk leo lor bôk năp mpeh rnoh hvi neh tăm n’hanh rnoh âk geh play, cà phê Lâm Đồng hôm tĭng kơn n’hao rnoh khlay, lah rjăp ntŭk gŭ khlay tăch lam ntŭr neh.

Ngăn tuch tăm dôl an saơ nău rgâl kloh jêng tuch tăm nđĭr uĕh, jŏ jong. Wa Trịnh Tấn Vinh, ta xã Bảo Thuận, n’gor Lâm Đồng, hŏ 16 năm mât chăm cà phê tĭng trong nkra ƀư hữu cơ. Ta rnoh neh hvi 1 ha, păng rong pih, nkrum nđĭr ma tơm tuh hon mor, mô dŏng dak si puh. Nơm geh kơt nê, săk geh mir cà phê tât rlău 3 tấn ăp năm. Wa Trịnh Tấn Vinh mpơl nău.

“Gâp ŭch rêng lam trong ntĭt leo ƀư cà phê hữu cơ đah nkrum wăr jŏ jong gay kônh wa saơ dơi rnoh khlay jŏ jong. Lah nuĭh ƀon lan kan lŏ mir, nkre ƀư wăng sa tăch rgâl, gâp way ŭch rŏng kơt nti, djăt n’hanh nkoch ăp nău uĕh lăng an ƀon lan” 

Ngoăy tâm ăp têl nkah dŭt kloh bah năm 2025 ta nkual Tây Nguyên – duyên hải Nam Trung Bộ lah nău đăt ndal mpeh ntung trong. Âk ntŭk nchrăp ƀư trong cao tốc Bắc – Nam, cao tốc Đông – Tây chruh bah duyên hải hao Tây Nguyên, trong quốc lộ tơm khlay dơi ntuh kơl, n’hao têh hvi tay, tĭng kơn chuh rloh “dak me nking yôk nchăng” tâm âk năm.

Ăp njăr trong mhe mô dơn rhuăt glêh tâm ƀah ngai ntŭk gŭ, ma khlay lơn lah rhuăt glêh tâm ƀah đah hun hao ăp n’gor. Ndơ tăch bah dor yôk mbra rdeng ngăch tât ndrâm dak lêng; năch bah bri dâng dơh hao tât dor yôk bri dak têh hvi; ăp tơm prăk ntuh kơl geh tay trong joi tât ăp nkual neh săk geh tă mpăng đêt bah ntung trong.

Tĭng wa Trương Công Thái, Groi Kruanh UBND n’gor Dak Lak, ntŭk ntô ndơ dŏng ntung trong lah “gor guĭh” bah rơh hun hao mhe. Ăp njăr trong cao tốc dơi ntuh kơl mbra jêng jâng nsing gay Dak Lak lah êng, Tây Nguyên – Nam Trung Bộ lah nsum rgâl bah hun hao dĭ hvi jêng hun hao tâng jru, ntơm bah huêt jê̆ nchah nchrai jêng tâm nkrêp kan nsum, ntơm bah ndrât ndal tât lor nchrăp lăp rgum.

“Ăp trong nchrăp kan mbra rgop jêng trong chruh rkăng nthoi nkual Tây Nguyên đah duyên hải Nam Trung Bộ, buăt nthoi đah njăr trong njok, ntik n’hao săk tam ăp trong nchrăp hŏ n’hanh dôl ntuh kơl, buăt nthoi tât nklang ntŭk rgum wăng sa, ndrâm dak lêng, tŏng đah nău ŭch geh trong nchuăn rdeng; njêng trong soih aih, suan ntrôl, ntŭk hun hao nkual Tây Nguyên n’hanh duyên hải Nam Trung Bộ.”

Nău n’glăp nsum ăp n’gor hŏ pơk luh du nău mĭn hun hao mhe. Rnôk ntŭk dơi pơk hvi, tơm ndơ rgum lăp, ăp n’gor geh ndơ ma tâm pă ƀư, tâm ntop kơl nsum n’hanh n’hao suan dăng tâm rlong. Tây Nguyên – Nam Trung Bộ wăch rgum âk dơh uĕh săk geh: dor neh têh hvi, neh bazan uĕh jêng; trong kơh dak lêng jong n’hanh âk ndrâm dak lêng jru; săk geh âk mpeh ŭnh nar sĭt jêng tay; ndrel ntŭk buăt nthoi ăp trong sŭng aih wăng sa Bắc – Nam, Đông – Tây. Aơ lah jâng nsing khlay gay jêng ăp rêng rnoh khlay tâm ntêng lêng nkual bah tuch tăm mât rong, nkret njêng, logistics tât pâl nđaih n’hanh rhŏ dŏng.

Wa Nguyễn Danh, nuĭh krêp dêh rlău 40 năm đah Gia Lai uănh năl nău n’glăp n’gor lah njuat hăn têh jong, njêng jâng nsan an hun hao.

“Rnôk n’glăp dơn ngoăy Gia Lai mbra pă an tơm ndơ nkret njêng, ŭnh nar nkret njêng n’hanh mbra tăch n’gluh ma ndrâm dak lêng, ma bar tach ndeh păr mô lah ma mpông n’har bri đah ăp dak Đông Dương njêng rêng rnoh khlay jĭr êng mpeh nău kan tuch tăm, mpeh ƀư njêng, mpeh tăch n’gluh n’hanh nkre hun hao lam rêng logistic bah n’gor mhe ma ăp njăr trong me Bắc – Nam chruh rlău trong quốc lộ 1 n’hanh njăr trong Đông – Tây hăn rlău quốc lộ 19”

Uănh tay năm 2025, mbra lah rjăp ăp nău dơi hŏ geh bah nkual Tây Nguyên – Nam Trung Bộ mô di lah nău dơi ta năp măt, ma lah njuat hăn khlay an njăr trong hun hao jŏ jong mpeh bah năp. Ăp njăr trong cao tốc dôl mbrơi jêng, ntŭk hun hao mhe dôl dơi pơk luh, ndrel đah nău rgâl tâm nău mĭn n’hanh trong ƀư, hŏ njêng jâng nsing nâp gay nkual dja nâp jâng chuat tâm rơh hun hao mhe.

Rơh hun hao ân tâm rnglăp, du nuih n’hâm bah lam trong kan chính trị, mpôl doanh nghiệp n’hanh nuĭh ƀon lan; nuih n’hâm ân nănh ƀư, nănh kan, nănh rgâl mhe yor an nău geh nsum. Đah săk geh, dơh uĕh ơm n’hanh ăp nău dơi hŏ geh dơi an saơ tâm ngăn ngăn, Tây Nguyên – Nam Trung Bộ geh ntŭk nsing ngăn tâm du trong hun hao jŏ jong ngăn let năp tay, jêng du bôk hun hao khlay bah neh dak./.