Pơk uănh nău nchih bôk năl tĭng trong link bah kơi aơ: https://cms-vov4.vov.vn/mnong/nau-mhe-ntuk-reh-jeng-thoi-su-xa-hoi/du-rut-nau-nchih-pal-ndaih-lam-dong-ap-ndo-tam-rgop-jeng-du-ntuk-tat-nau-nchih-bok-nap-pal-ndaih-lam-dong-nhar-neh-le-tam-nthoi-trong-han-hom-e-tach-gul-524159.vov4

Ta Bàu Trắng, ngoăy tâm ăp ntŭk tât ntoh lư bah nkual dak lêng Bình Thuận ntơm nơh, doanh nghiệp mô hôm dơn mĭn tât nău kân jâng năch gŭ tay du ntŭk. Saơ dơh geh lôch n’glăp nsum 3 n’gor Dak Nông, Bình Thuận n’hanh Lâm Đồng, âk doanh nghiệp pâl nđaih hŏ joi trong buăt nthoi đah nău ŭch rŏng lôch jêh ăp “blah ndop” hôm chrai êng. Khân păng joi trong leo năch tât Đà Lạt. Hôm bah Đà Lạt hăn tay tât n’glău dak Tà Đùng. Ăp ntŭk tât jêng du kô̆ măt nthoi tâm trong hăn rlong saơ. Wa Nguyễn Văn Hùng, Giám đốc mât bôk kan Nkual pâl nđaih Bàu Trắng U&M an gĭt, doanh nghiệp hŏ ngăch nchrăp n’hanh geh ăp njuat hăn na nê̆:

“Du nău ngăn geh ma Công ty hŏ rƀŏng tât lah nău buăt nthoi đah ăp ntŭk kan pâl nđaih, lơn lah ntŭk leo hăn pâl jong nar. Rdâk njêng ăp trong kơl dơh mbluh soih rnôk hăn tât Đà Lạt, jŭr tât dak lêng n’hanh bah dak lêng hao ƀon têh rmưn kao. Nkual pâl nđaih dôl rdâk njêng bôk nău kan an lăp pâl dơm. Rlău ma nê geh ăp bôk nău kan n’hŭch rnoh khlay an năch”.

Bah meng ăp nău mpơl lor dŭt di ma rhơn, pâl nđaih Lâm Đồng ŭch mpăr lot ngai ngăn ân geh nău ndrel hăn bah n’gâng kan ta ntŭk n’hanh ăp trong kơl tŏng dăng. Yor I ngăn, âk "blah ndop" khlay hôm n’gul wah pah trong. Lâm Đồng hôm khoah ăp ndơ geh ƀư tŏng dăng kân jâng năch gŭ tay âk nar. Wăng sa măng hôm rngơt rngăt, pâl nđaih thể thao hưt săk mô hŏ tâm ban đah săk geh. Pâl nđaih tuch tăm, trong kan dơi mpŏng njêng nău mha êng, dôl hôm rvah rvăch đah ăp mpêr n’gar nking kol trong tâm n’guăk.

Ta nkual neh hvi rlău 22 ha ta nkual Dak Nông ơm, ăp mbor dâu tây, rpŭng sĭ, măng cụt, sầu riêng n’hanh âk ntil biăp play srăch uĕh dơi mât chăm âk tŏng êng. Nuĭh tơm tuch tăm nê ri mô dơn gay tăch dơi ndơ tuch tăm. Nău ma kônh wa ŭch rŏng lơn lah gay ti năch nơm klêh, rlong saơ, rlu rlău tay ta ntŭk nđĭr uĕh n’hanh wât tay mpeh tuch tăm công nghệ mhe. Nău mĭn nê hŏ dơi rŭ âk năm. Yơn tât aƀaơ nha mô hŏ jêng ngăn ngăn. Wa Bùi Thị Khánh Hòa, Giám đốc Công ty Cổ phần Tuch tăm srăch uĕh Dak Nông, nkoch:

“An ƀư gay mât dŏng lĕ săk geh bah neh, rnoh khlay bah tuch tăm yơn ndrel đah nê lah mô tăch rgâl rhŏ dŏng ri mô gĭt moh ndơ ƀư. Đah ntŭk mpôl hên, du rơh nar rlu mbra wơt geh bar pe rmưn năch tât rlong saơ mpeh tuch tăm srăch uĕh yơn mô n’gluh dơi hoá đơn. Yor ta siƀŭt kơp dơn ntuh kơl hŏ geh nchâp đă lah mô tăch rgâl rhŏ dŏng ma dơn ƀư gay rêng lam mpeh tuch tăm srăch uĕh dơm.”

Mô dơn êng doanh nghiệp bah wa Hòa. Âk trong ntĭt leo pâl nđaih tuch tăm, pâl nđaih bri dak êng dôl mâp ăp wăk kol tâm ban kơt nê đŏng. Tâm rnôk nê, aơ hôm lah ntil ndơ pâl nđaih nkre đah bri dak nklang dor yôk prêh Đà Lạt, nkual tuch tăm Dak Nông n’hanh ăp ntŭk rlu rlău meng dak lêng. Lah dơi droh rklaih di rnôk, aơ mbra jêng ntŭk ndơ geh ƀư săk tơm êng bah Lâm Đồng mhe.

Ta mpeh dak lêng, ăp mĭn rvê mô đêt ơm. Đặc khu Phú Quý dôl nar lơn ma dơi âk năch pâl nđaih sơch. Yơn gôl dak hôm mô tŏng ăp ndơ dŏng tơm gay jêng ntŭk tât rlu rlău têh khlay đŏng. Lôch njăr trong hăn nklăp 4h ta dak lêng năch pâl nđaih mô hŏ geh ntŭk gŭ rlu di ngăn rnôk chuat jâng hăn tât gôl dak đŏng. Rlău ma rup uĕh bri dak kơt ơm, Phú Quý mô hŏ geh chợ măng n’hanh mô tŏng ăp ndơ rhŏ dŏng pâl rlưn lôch rnôk măt nar nhâp. Yuh Nguyễn Thị Thu Hương, tât bah Hà Nội, an gĭt:

“Rnôk chuat jâng tât ndrâm Phú Quý ri ân geh du ntŭk jay kâp dŭt uĕh hvi, nđik aih yơn aƀaơ ta Phú Quý mô hŏ geh ndơ nê. Gay hun hao pâl nđaih ân geh wăng sa măng n’hanh chợ măng ta Phú Quý mô hŏ geh. Năch tât gŭ tay geh bar nar mô lah du măng bar măng dơm. Tâm ăp khay kêng dŭt năm Phú Quý sial dŭt dăng duk mpan geh rnôk mô an rsong hăn tât 10 nar nău rsong hăn dŭt jêr jŏt.”         

Ăp nău rgop nê an saơ, nău năch ŭch rŏng mô dơn lah geh tay âk ntŭk hăn uănh pâl. Nău khân păng ŭch lah njăr trong hăn dơh ngăch lơn, rlong saơ geh âk ntil ndơ lơn, âk ndơ rhŏ dŏng lơn. N’hanh ŭch gŭ tay jŏ lơn. Tĭng Tiến sĩ Phan Bảo Giang, Nhih nti Đại học Kinh tế – Tài chính Nkual ƀon têh Hồ Chí Minh, nău Lâm Đồng ŭch rnôk dja mô dơn lah ntuh kơl tay ntŭk ntô ndơ dŏng. Khlay lơn lah du trong nchrăp hun hao jŏ jong dơn ngoăy, ngoăy tâm ăp săk ntơ lư nsum, du trong nkoch nsum mpeh nkual neh mhe. 

“He geh ăp ntŭk rgum pâl nđaih dŭt ntoh lư, ân mĭn âk lơn mpeh pah kan rdâk njêng du trong nchrăp dơn ngoăy lah tâm rnôk aƀaơ dôl geh dŭt âk mpưm ntŭk geh ƀư pâl nđaih. Gâp mĭn lah nău nkoch nsum suan, du nuih n’hâm aƀaơ dôl dŭt khlay ngăn. Ăp du n’gor bah Dak Nông, Lâm Đồng an tât Bình Thuận ơm ri ăp du ntŭk geh du trong ƀư (style) êng êng jêng lah aƀaơ tâm du rơh ƀư dŭt têh kơt aơ geh nău du nuih n’hâm, nsum suan gâp mĭn lah ăp jêr jŏt mbra dơi klaih rlău”.

Du trong dăp rgum mhe dôl dơi ƀư lôch jêh. Ăp njăr trong hăn buăt nthoi đah dor yôk n’hanh dak lêng dôl tĭng kơn dơi ntuh kơl. Ăp doanh nghiệp ntơm gŭ tay nsum gay rdâk njêng ăp ndơ geh ƀư tâm ntêng lêng nkual. Nê lah ăp nău mpơl an saơ ăp "blah ndop" dôl mbrơi joi geh tay ntŭk gŭ bah he. Yơn gay ƀư săk geh jêng suan tâm rlong dăng, Lâm Đồng hôm ŭch geh âk rlău nê đŏng. Ân geh du trong uănh tŏng jong. Du trong tâm n’guăk tŏng sŭng aih. N’hanh khlay lơn lah nău ndrel hăn bah n’gâng kan ta ntŭk, doanh nghiệp n’hanh nsum mpôl lam ƀon lan.