Tĭng đah nău kan ƀư mon uk âk năm aơ, wa Lương Thị Hòa n’hanh che Lâm Hùng Sổi-2 nghệ nhân ranh ta ƀon mon uk Bình Đức, thôn Phan Hiệp, xă Bắc Bình, n’gor Lâm Đồng lah ăp “tơm si têh” bah ƀon nău kan. Đah u che, nău khlay bah mon uk Bình Đức mô knŭng geh âk văn hóa mpeh nău nchroh rƀŭn nsum mpôl nuĭh Chăm ma hôm lah nău nkoch mpeh nău nâp nâl mât nău kan đah trong luh ndơ mhe. Wa Lương Thị Hòa an gĭt: “Gâp nti nău kan bah wa Đặng Thị Quá, wa jêh ntĭm, gâp ƀư dâl, ƀư tâm ban ngăn, ŭch mĭn ƀư mhe ri gâp ôp wa. Gâp ntơm nti bah năm 1978-1979”.

Wa Lâm Hùng Sổi nkoch:

“Bah năp đaơ ƀon aơ geh rlău 120 rnăk ƀư nău kan mon uk, aƀaơ hôm mô tât 20 rnăk. Yor ndơ ƀư nar lơ mpêt khar, jêr joi rlău bah năp. Rnôk nĕ nău kan mon uk dơi joi sa, hôm aƀaơ sŏk soan ƀư geh prăk.

Ƀon mon uk Bình Đức lĕ geh bah jŏ, tĭng đah nău rêh, nău way ơm bah nuĭh Chăm. Nău jao ntĭm ƀư đah trong nkoch bâr n’hanh ƀư ngăn ăp nar tă bah “Me ntĭm an kon kơt”. Đah mpang ty blău n’hanh ăp jâng hăn tĭng mbrơi mbrơi hăn rwăch nsưng nkơng, ăp nghệ nhân lĕ rgâl ăp rchoăl neh uk mô khlay jêng ăp ndơ uk ueh.

Đah ueh khlay, lơ 29/11/2022 Rmôt kan Khoa học, Ntĭm nti n’hanh Văn hóa bah Liên Hợp Quốc (UNESCO) ndơ̆ nghệ thuật ƀư uk bah nuĭh Chăm lăp săk Drăp ndơ văn hóa mô mpơl săk mât njrăng ndal. Aơ lah nău mĭn lah, ryơk bah lam ntŭr neh mpeh du nău văn hóa, yơn lah nău “nkah ntĭnh” gay nuĭh ƀon lan wât lơn nkô̆ nău bah drăp ndơ, bah nĕ geh ăp trong mât ndrăy nău ueh rnoi mpôl đêt.

Aƀaơ hin, tâm rnôk neh dak ntrôl dăng rgâl mrô, ƀon mon uk Bình Đức dôl rgâl nơm. Rơh kơn druh ndăm lah ăp nuĭh nchrăp rgâl mhe nău mĭn, kơt dŏng công nghệ mrô tâm nău mât ndrăy drăp ndơ yău n’hanh ndơ̆ ndơ mon uk Chăm Bình Đức hao hăn ngai lơn.

Yuh Xích Mai Chi deh tâm rnăk wâk âk nuĭh ƀư mon uk jêng ơm bên đah ƀô neh, ƀô nsuk ăp rnôk gŭch uk. Yơn rgâl su đah long, yuh lŏ mĭn njêng ndâk ƀư ntu ŭnh gay gŭch uk đah sah ônh; ndơn yor knŭng tăch an nuĭh rwăt kơt bah năp đaơ, aƀaơ yuh janh ndơ̆ ndơ tâm YouTube, Facebook, Zalo gay mpla nsơ geh âk samƀŭt nchăm ndơ tâm n’hanh bah dih n’gor. “Rnăk wâl gâp tĭng đah kan ƀư mon uk dŭt jŏ. Rlău ăp ntil ndơ way ơm kơt glah, nkŭl, lò bánh căn, glah duh... gâp hôm nchih nkoch, ƀư video nkoch mbơh ndơ ta mạng xã hội. Knơm nê, năch gĭt tât âk lơn. Rĭng du khay, gâp tăch geh rlău 200 samƀŭt nchăm ndơ ta lam dak”.

Ăp gưl clip quay rnôk pot neh, mon rup, gŭch uk... mô knŭng lah nău nkoch đah nău kan ƀư uk bah nuĭh Chăm ntŭk aơ ma hôm kơl ndơ̆ ndơ uk Bình Đức hăn luh ngai ƀon tơm, tât ntŭk tăch ngai lơn, hvi lơn.

Ndrel nău ŭch nĕ, yuh Dụng Nguyễn Thị Tường Vôn, du hê nuĭh kon bah ƀon uk Bình Đức lĕ ndơn nău kan way ơm bah mê̆ n’hanh u. Tĭng yuh Vôn, rnôk ndơ ƀư jâng ty dơi n’hao ƀư ngăn n’hanh nkoch đah nău văn hóa, nău khlay bah pơng mbra prêh lơn n’hanh nâp nâl lơn nkôp đah knŭng tăch du ndơ dŏng way ơm. “Bah kăl e tât aƀaơ ăp rnăk wâl mon uk ta  ƀon Bình Đức knŭng tăch tĭng nău way ơm, jêng lah ntŭk tăch du ntŭk ta chợ, ta ăp nuĭh rwăt, aƀaơ he an pơk hvi ta ăp trong mrô, dăn ƀư ăp ntŭk tăch kơt Shopee mô lah Lazada... ri gâp hun hao tĭng trong nĕ. M’hâm ƀư an uk bah gâp nkre lah nsĭt tay wăng sa, nkre mĭn lah nău khlay bah ƀon mon uk Bình Đức”.

Wa Trần Quốc Tuấn, Groi Kruanh UBND xă Bắc Bình, n’gor Lâm Đồng an gĭt, năm bah năp, xă ndăn ăp tơm prăk, lơn lah Bôk nău kan rƀŏng tĭng lam dak mpeh hun hao wăng sa nkual rnoi mpôl đêt gay ntop kơl ntĭm nti nău kan, ntuh kơl ngih wâl n’hanh ntrŭt ntrôl rgâl mrô tâm ƀon nău kan. Tâm ban nĕ ƀon lan hôm uănh khlay năp nău blău dŏng công nghệ thông tin, ntĭm livestream tăch ndơ, mpla nsơ ndơ ta ntŭk mrô an kônh wa uănh tât.

“Aƀaơ hin, ƀon mon uk Chăm Bình Đức dôl geh trong hun hao ueh, rup gui ueh lơn, ntŭk tăch pơk hvi lơn. Khlay ngăn lah nău kan way ơm dơi mât ndrăy n’hanh nthoi tay đah nău ăp băl mom mpla nsơ n’hanh tăch ta ăp mạng xã hội”.

Knơm ntŭk ntô ma ndơ uk way ơm Bình Đức, thôn Phan Hiệp, xă Bắc Bình, n’gor Lâm Đồng dơi âk nuĭh gĭt tât. Nău ndơ̆ ndơ uk lăp ntŭk ntô mrô dôl jêng ntung nthoi nâp nâl, gay nău ƀon, nău kan n’hanh nchroh rƀŭn văn hóa Chăm dơi mât rƀăy nâp nâl n’hanh hăn ngai lơn.