Txix têx hlôngr yiêz luz nênhx txos jêx jok tsi muôx zax zênhz

20 ntâu shông muôx zênhk zax zênhz cux bâuv li co hnuz nhôngs zơưv Tòng Văn Kiểu tsi muôx đas jos đros chuôz zis khưr huôv tsar uô nox, luz nênhx txov nhêv njuôr, zơưv 2 niêv txir, têx txir tuz tsi muôx cêr sor siêz. Shông 2023, đhâu thâuv chiv zênhk zax zênhz tror lok, zơưv sir jos cxiv kho đuô luz nênhx, qir muk khưr, siz tưr đros luôs lưv tus huôv tsar uô nox, nzir trâu ntu zơưv trâus muôx zênhk zax zênhz, pox niêv, mê nhuôv txov nhêv ntơư.

Tsi nhoz tok, tsi khov trâu luôs lưv tus, zơưv Kiểu qir huôv tsar uô nox uô hnar txix chênhr chuôz zis têx liêx têz. Txos nhiv no, luôs hâux lưv chos txir lưk suôr truôx tuk zos zơưv đros tus vâur huôv tsar uô tưz krêz đar muôx 5 cxênhz xưv phaz ar têz chos, muôx phênhv sâu tâu txix 600-700 tsov đeiv iz shông, iz chas ntơư cux muôx hâux lưv uô truôx tuk trâu zuôr xar 10 lênhx lox tôngv ntơưv qơư.

Jux juk muôx phênhv sâu truôx, zơưv chuôz zis tưz cxiv uô tâu iz luz tsêr 2 yôngx truôx khor, đar 200 xưv phaz, hlôngr trâu luz tsêr kuz thâuv ntêx. Taz sik đros thiêz zơưv Kiểu, kror jông đuô hur si tsi tiêk sir jos khưr uô tâu trơưk têk, tsênhv zos chuôz zis muôx luz nênhx tsâu sor, pox niêv, mê nhuôv muôx cêr chiê siêz thiêz jux juk tâu tsôngv niêv txir cưr tix nênhx tsa hâur jok njênhs njôngr.

“Thâuv ntêx zuk tsênhv trâus muôx zênhk zax zênhz ntơư, mak hâur vax tsêr muôx đaz tsi cux gra muk muôs pâur zênhz hâuk tas, taz sik nhiv no tsuôk đros pox niêv tuz sê nhoz, tsi đros luôs lưv tus cor, hâuk zênhz lơưv, tror lok uô đuô luz nênhx, tso siêz huôv tsar uô nox, cxiv tsa chuôz zis tsâu sor, vav mênhx”.

Txix têx hnuz nhôngs xar tiêk zuôr hla tsi đhâu cêr txov nhêv, zơưv Kiểu tsênhv jux juk uô trâu sơưr đơưk seiz njiê pov, thâuv sir jos tso zax zênhz tsês thiêz muôx đas jos khưr uô nox, chor nênhs hâur tsêr thiêz côngv thôngx sik đros paz, lênhx nênhs tưz muôx jiês njiz trâus cêr txov ntơư muôx têx zuôr piz đuô tâu luz nênhx yiêz.

Cux ntơưv xã Ngọc Chiến, tix lâus Lò Văn Nguyễn, nhoz Mường Chiến tưz muôx jiês trâus muôx zênhk zax zênhz txix shông 2018. Đhâu 4 shông, tix lâus sir jos muk chiv zênhk zax zênhz, thâuv ntu co cux uô trâu tix lâus tis seiz njiê đuô lok têx hnuz nhôngs đhâu, zax zênhz tsi tiêk uô lênhx nênhs tsi muôx đas jos khưr uô nox, tsênhv uô tuôr xuôvsix hơưv, hnuz nhôngs huôv tsar uô nox uô hnar, txoz cxơưx trâu chuôz zis.

Shông 2024, đhâu thâuv tror lok ntơưv qơư nhoz, tâu chuôz zis njênhs njôngr, hâu nov hâur thax tsav thiêz lưv lươngv công an xã moz siêz txos, paz max, tix lâus Nguyễn jux juk truôx tuk luz nênhx, sir jos khưr huôv tsar uô nox chiê txoz cxơưx trâu 04 lênhx nhuôv.

Hâur liêx têz muôx 8 cxênhz xưv phaz, tix lâus cxiv uô qơư tu zus tsiêx cxu đros thiêz 10 ntâu tus nhux tưv, buô, keiz ok thiêz zus njêl. Txix têx huôv tsar uô tâu thiêz muôx ntơưv qơư, tix lâus Nguyễn tsênhv uô ntâuz ntơưr kêr txeik tsêr nhiêx pênhr chiê krêz đar qơư uô nox, muôx phênhv sâu tâu ntâu đuô chiê txoz cxơưx trâu têx tuz nhuôs luz nênhx, cêr cơưv txux.

“Hâur ntu muk chiv zênhk zax zênhz, cur tror xar txos têx hnuz nhôngs zuk uô si, tsi moz siêz txos luz nênhx mak tsi muôx grik đaz tsi li. Iz txix thâuv muk chiv zênhk zax zênhz tror lok, cur pov luz nênhx jông đuô; tâu hâu nov ntơưv qơư, công an, chuôz zis paz chiê tror lok đros sơưr đơưk nhoz uô nênhx, khưr huôv tsar uô nox hnar, cur tso siêz đuô, nhiv no xar kêr txeik pênhr chiê krêz đar qơư tu zus tsiêx cxu”.

Txix zơưv Kiểu, tix lâus Nguyễn luz nênhx, cêr txov heik sâuv tso pov, paz nênhs trâus muôx zênhk zax đhâu chiv zênhk zênhz tror lok đros sơưr đơưk nhoz uô nênhx tsi tiêk paz lơưr chiv tâu zênhk zax zênhz, tsênhv muôz jông six hơưv, hnuz nhôngs chiê têx lênhx nênhs co muôx hâux lưv uô, huôv tsar uô nox uô hnar, muôx luz nênhx truôx tuk. No cux zos iz hâur têx tsưr ziv zov chênhr chiê txo grêk tsơưs tror trâus muôx zênhk zax zênhz, paz tsưx phưv truôx tuk thax tsav qơư nhoz.

Taz sik, chiê phax tir thêir têx li heik co, Ngọc Chiến cux tsênhv njiz trâus ntâu phiv liv. Txơưv hâu nov ntơưv qơư thiêz cxuô lưv lươngv muôx vax huôv tưz fuô uô ntâuz faz tsưr ziv phax tar, qênhz shuôs thiêz sơưr tơưv txênhz, lok hâur thax tsav cux zôngx ziv muôx ntâu cuz nxor lok zax zênhz.

Ciês hâur shông no, Công an xã tưz seiz car, ntêk tâu 12 txuz, 20 lênhx nênhs cik txos zuôr muôs, thâux gra, sir zôngv zax zênhz tsi trơưk chei. Nhiv no ntơưv qơư tsênhv seiz car zuôr xar 70 lênhx nênhs trâus muôx zênhk zax zênhz, 28 lênhx sir zôngv tsi trơưk chei zax zênhz thiêz 88 lênhx nênhs đhâu chiv zênhk zax zênhz. Trug tá Hà Văn hải, Phưv thơưx seiz car Công an xã Ngọc Chiến heik pâuz:

“Công an xã thâuv tưs tưz xav tinhv luôs hâux lưv phax tar zax zênhz zos iz hâur têx hâux lưv zov chênhr, fuô uô tsi so hâur iz ntuk ntêr. Đros thiêz xã Ngọc Chiến, hâur ntu zuôr txos pêz tso tơưv hâux lưv qênhz pov, ntêk cxov thiêz xưv bluô 100% txuz, lênhx nênhs uô cxâuv chei lok zuôr muôs, thâux gra, siz zâuv sir zôngv zax zênhz tsi trơưk chei hâur thax tsav, sir jos txos shông 2030 cov xã Ngọc Chiến yênhx xã tsi muôx zax zênhz trơưk li têz qơưk hâux lưv tưz tso tơưv”.

Txix têx luôs hâux lưv uô tsênhv jux juk muôz hâu cêr trâu chor nênhs đhâu chiv zênhk zax zênhz tror lok huôv tsar uô nox uô hnar txos cxuô faz tsưr ziv seiz car, lưv lươngv muôx vax huôv têx sir jos phax tir thêir, Ngọc Chiến tsênhv jux juk fuô uô luôs hâux lưv phax tar zax zênhz txix ntâu tsưr ziv, hâux lưv tsênhv tsênhz. Hâur co, chor nênhs đhâu chiv zênhk zax zênhz têx sir jos cxiv uô đuô luz nênhx, têx chuôz zis sir jos đros paz thiêz cxuô jêx jok bax phax tir thêir zax zênhz puôr lênhx lok six zov chênhr. Viv chiê tsưx phưv tâu truôx jêx jok, tsi tiêk phax tar saz đrâuv, tsênhv sir jos cxơưz paz chor nênhs đhâu chiv zênhk zax zênhz tror lok khưr uô nox, kriê lơưr cêr uô nênhx jông, tsiv txiêx thiêz tâu côngv thôngx lênhk txeik, paz max. Co cux zos qơư truôx chiê Ngọc Chiến jux juk uô tâu hâux lưv tso tơưv lok cxiv tsa xã tsi muôx zax zênhz lok shông 2030./.

Trấn Long-Riê Lâux cxeik, nhênhv-Lưu văn, in đĩa, có link

Lênhx tuz hluôk Hmôngz cxơưz cxiz trâu jêx jos huôv tsar uô nox

Lênhx tuz hluôk Shôngx Vang Tính (xênhz shông 1996) hêik tiêk zuk tsi tâu xênhz zus ntơưv thax tsav faz Tây Nguyên, taz sik thâuv đros niêv txir yêik tuôx nhoz trâu Đam Rông 2, hloz lox đros têx liêx têz cà phê. Pox nhuôs Hmôngz li luz nênhx thâuv co tsênhv txov nhêv, têx tsêr lav uô lav nhoz hâur têx tơư trôngz. Taz sik cêr sik thôngx siêz, siz paz hâur côngv thôngx tưz paz tix lâus hloz lox thiêz xar njôngr zuôr uô tâu têx nuv jông paz trâu jêx jok.

Tính hmôngr jông tâu cơưv cxênhx 3 ntơưv thành phố,  ntu co tưz paz tix lâuk jênhv pâuz tâu tiêk xar truôx tuk luz nênhx uô ntêx tsuv muôx kinh têr truôx. Shông 2017, đhâu thâuv zuôr pox niêv, tix lâus tâu niêv txir pheiz trâu 1 hecta cà phê uô pênhr huôv tsar uô nox. Chiv xuz thơưx, vax cà phê sâu tâu zuôr xar 8 tênhr cà phê nhôngk, chox lok phênhv sâu muôx nhos 60 tsov đeiv. Tsi jông siêz đros chêx cuk xuz thơưx co, tix lâus tsês six hơưv nriêr pâuz tsưr ziv tsêz chos, txix zuôv qir, uô ar, phax tar caz hmoz txos xeir zuz nôngz, thiêz uô lok tsênhv tsênhz.

Tix lâus Ma Seo Cháng (xênhz shông 1997), tsôngv px hâur jok puz pâuz, thâuv ntêx vax cà phê khênhr trâus đax blôngx, tsoz chos huôv tsar tsi siz luôs. Đhâu thâuv tâu Tính heik kriê tsưr ziv zuôv qir, tsoz phưz trơưk six hơưv, tix lâus uô lơưr thiêz jênhv pov tsoz chos tror huôv tsar, njuôz jông, tsơưr lươngv cux hlôngr yiêz.

Muôx nzir chênhz zênhv, tix lâus Tính 2 niêv txir tror cxênhx tsês, zuôr nzir ar thiêz krêz đar ar uô nox. Txos nhiv no, chuôz zis muôx 4 ha ntâu cà phê, hâur co 2,8 ha tsênhv tso lol phênhv sâu.  Đhâu thâuv yưx tas têx nhiêx txiêx tưz yưv, iz shông chuôz zis muôx phênhv sâu fênhx pheiz 500 - 700 tsov đeiv. Tsi tiêk uô kinh têr muôx chêx cuk, tix lâus Tính tsênhv sir jos pheiz kênh chênhz zênhv trâu pox nhuôs hâur jok. Zos iz lênhx bí thư hluôk nênhs, tix lâus chêx chôngk đoanx viên, hluôk nênhs chiê sik thav lok tsưr ziv tsoz phưz, jênhv pâuz thiêz phax tar têx zav caz hmoz khênhr njiz trâus sâuv tsoz cà phê.

Txix shông 2020, tix lâus Tính lês uô ntâu luôs hâux lưv ntơưv qơư. Nhiv no tix lâus zos Bí thư Chi đoanx jok, Tuêv tsar Tuêv cxênhx txuôs thiêz kir txeik pênhr Zênhx hangx tsênhv chei xã hội ntơưv Tiểu khu 176 đros muôx 54 lênhx nênhs. Hâux lưv tưz paz chiê Tính thiêz tsôngv px tuôx siz jê đuô. Tix lâus tsik so njiz, sik thav chiê pêx xênhv pâuz lok pênhr txeik thiêz tsưr ziv sir zôngv pênhr. Lơưr tix lâus Tính, đros têx ziv chuôz zis tsênhv txov nhêv, chor pênhr txeik txix 50 - 100 tsov đeiv muôx têx zuôr yênhx pênhr jos chiê yưv pênhr uô xênhz yar zos zôngv trơưk tsưr ziv. "Thâuv ntêx pox nhuôs tsik car txeik pênhr viv nyei muôx nux grê, nyei yưv pênhr uô nox tsi tâu mak tsi muôx nhiêx thêv. Zuk cux tsuv ntâu jiês hêik,  zuk thiêz chuôz zis tsuv uô uô ntêx thiêx jux juk hlôngr yiêz tâu pox nhuôs li siêz xar" , tix lâus Tính pheiz kênh.

Kror tix lâus xar njôngr tiv zix zos paz têx lênhx hluôk nênhs hâur côngv thôngx hlôngr yiêz jênhv pâuz, chêx chôngk cơưv ntơưr, sir jos uô nox thiêz iz thênhv jux juk cxiv tsa luz nênhx truôx tuk. Thâuv muôx txux chi, muôx tsưr ziv uô nox, nênhs Hmôngz zuôr tror truôx siêz thiêz tso siêz nhoz uô nênhx truôx qơư.

Zơưv Trương Văn Sáng - Chủ tịch UBND xã Đam Rông 2 puz pâuz, Shôngx Vang Tính thâuv tưs cux zos qơư tsi tiêk đros tsưr tsix Đoanx mak tas nro tsôngv box nhoz jok Nâm Rơ Mai njênhs njôngr txos. Txix sir jos huôv tsar uô nox txos chinhz yênhx txơưx jênhv đros côngv thôngx, Tính tưz yênhx iz lênhx hluôk nênhs jông nhoz tiv phaz.

Tix lâus Tính li têx hlôngr yiêz lok jênhv pâuz thiêz tsưr ziv uô tưz tâu krêz uô đêz đar hâur côngv thôngx. Pox nhuôs ziv njênhs njôngr, truôx siêz uô nox, truôx tuk luz nênhx thiêz đros chinhr quyênx tiv phaz car chêx têx phiv liv hâur ntu huôv tsar.

 Phênhv "Nôngx mênhx zuôr tsuv pâuz" hnuz no tsuôk muôx xâuk li no xưz. Phênhv no zos Cơ quan Đeix TNVN thax tsav Tây Bắc uô. Đros muôx Tsênhv qơư cxiz kôngz têz qơưk paz uô./.

 (Vừ Chu- Txâur Vax cxeik nhênhv)