Viễn Sơn-Thax tsav qơư chos ntâu tsoz chos ciêv fix

Zơưv Lý Văn Kim, iz chuôz zis chos ciêv fix tâu ntêr shông lok nhoz jok Tháp Cái, xã Xuân Ái heik pâuz, têx hnuz xuz thơưx chos ciêv fix mak lok six phiv liv, txov nhêv cơưs. Thâuv co, thax tsav Viễn Sơn kror tưs cux zos har jôngr, tsi muôx nênhs nhoz. Tsik muôx cêr muk lol, tsuôk lus cêr muk đhâu trôngz đhâu har. Luz nênhx tsi vav mênhx, tsuv nox kok buô, kok tox kênhz. Txix cxiv tsa tâu HTX thiêz chos ciêv fix hâur têx shông 1970-1980 luz nênhx thiêx hlôngr yiêz jux juk. Zơưv Kim, đhâu thâuv muk uô tuz lênhv tror lok tsês shông 1981, cux qir huôv tsar chos ciêv fix. Têx tsoz ciêv fix chos thâuv co nhiv no tưz lox luôx ndêx tsêr, luôx cơưv. 20 shông tror lok no, tsôngv pêx xênhv luz nênhx tưz hlôngr yiêz, vav mênhx ntâu, 95% chuôz zis pêx xênhv hâur jok hla đhâu cêr pluôs:“Txix thâuv co txos nhiv no, tsoz ciêv fix tưz hloz lox lok six jông, pêx xênhv shir phaz hênhr. Cxuô tsar zav hlôngr yiêz, huôv tsar, zos zuk uô zuk, zuk chos zuk, cxơưz gra luz nênhx xưz”.

Zơưv Lý Tiến Thành, Bí thư Chi bộ jok Tháp Cái heik li no, heik txos ciêv fix tsuv tuôr txos zơưv Bàn Phú Sáu, lênhx nênhs uô ntêx hlo yeik lol nhoz Tháp Cái no bê. Kuôk no 100 ntâu shông đrav ntêx, thâuv muk ndis uô si hâur têx har jôngr, zơưv pov muôx iz zav tsông chiêx lok six jông, đê blôngx nox siv mê njik njiv hoz nziês thiêz tsư ha. Zơưv tưz ro zuz gra lok chos, txix thâuv ntơư lok tsoz ciêv fix tâu chos thiêz hloz lox nhoz suôv qơư Viễn Sơn tax txos nhiv no thiêz yênhx tsoz chos muôx grik kinh tế, xav hur si muôx zuôr xar 1.400 ha. Têx uô trâu ciêv fix Viễn Sơn muôx suôz đror bê tsi tiêk zos chos tâu ntâu ciêv fix, tsênhv muôx tsơưr lươngv jông. Cux zos iz zav ciêv fix, taz sik chos trâu thax tsav qơư no, têx ciêv fix muôx trox ntâu đuô, viv nziv đêx ar, huôz chuô. Đros thiêz têx muôx jông li heik sâuv, shông 2017, ciêv fix Viễn Sơn thiêz 6 xã txơưr đuô hâur huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái kuz tưz tâu cục sở hữu trí tuệ muôz ntơưr côngk nhav huôv tsar uô tâu jông:“Pêz zos fâuv nênhs tiv 6 huôv tsar chos ciêv fix lơưv. 100% pêx xênhv nhoz no uô nênhx khov trâu tsoz ciêv fix. Thiêz zuôr cxuô zav uz no phưx vưv luz nênhx cux puôr lênhx zos nhiêx txiêx muôs ciêv fix tâu lok xưz”.

Chor shông jê lok no, tâu cxuô công ty thiêz cơ quan lês car uô đreiv têx hâux lưv heik pâuz fuô kriê, tsôngv pêx xênhv hâur thax tsav tsênhv jux juk hlôngr yiêz tsưr ziv uô nox, txix xeir zuz nôngz tsoz chos txos trâu tsiv uô, nhox têx trox. Hâur ntơư, tsi tâu zôngv têx yuôx tsuôs tuô đrox, tuô caz uz no, thiêz tsuôk khơưz, lêix mê njik cov ar nxênhr xưz. Zos tsoz tưs trâus caz hmoz tho nox, cux tsuôk cxov têk caz lok sik lor têx trêr blôngx caz nox ntơư por tsês xưz, tsi tsuôs yuôx hlo li. Lơưr tsôngv pêx xênhv ntơưv qơư, iz tsoz ciêv fix chiêx tâuk ntêr txix 10-15 shông, txos shông tiv 7, muôx têx jông txiêr chês thiêz lơưk têx tơưr muôs lơưv. Zos txiêr, lơưk sâu tas, iz ha sâu tâu txix 500-700 tsov đeiv. Zơưv Bàn Phúc Hín, kuz Chủ tịch Ủy ban xã Viễn Sơn heik:“Ciêv fix muôx grik kinh tế siêz, têx shông jê lok no tâu kriê tsưr ziv chos thiêz tu chiê txiêr lơưk, jiêz kra tâu trơưk cui tinhv muôs trâu tuz luôv ciêz đrôngs”.

Xã Xuân Ái nhiv kruôr tâu yênhx lix đhâu muôz 5 xã zos Đại Phác, Yên Phú, Yên Hợp, Viễn Sơn thiêz Xuân Ái (huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái kuz) lok uô cê. No zos thax tsav zov chênhr hâur huyện Văn Yên thâuv ntêx, xav hur si đar muôx 6 cxênhz ntâu ha, hâur ntơư tưz muôx 2 cxênhz ha huôv tsar chos ciêv fix tâu trơưk cui tinhv hur jông.

Hâur ntu zuôr txos, xã tror njuôk hov, cêv kuôk thax tsav huôv tsar chos ciêv fix, hâur ntơư moz siêz krêz đar liêx têz chos ciêv fix hur jông li heik sâuv, sir jos cov chor ciêv fix hur ntơư muôx 4 cxênhz ha thiêz 50% ntâu ciêv fix hâur xã tâu tsiv uô, muôs txos tâu trâu chor ciêz đrôngs lox li: Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Liêm ninh châu Âu...../.

                                                                                                             Đinh Tuấn-Riê Lâux cxeik, nhênhv

Tsưr ziv cêv kuôk đrôngs thiêz jêx jok sâuv thax tsav tỉnh Sơn La ntu 2025-2030

Tsưr ziv:

Lênhx tov, chox kriê kriz uô côngz xưv sêiz car têz qơưk lok cêv kuôk đrôngs thiêz jêx jok cov sêi, thôngx ziv lơưr chêi têz qơưk têx cui tênhv thiêz chuôz cxaz kriz uô tâu jông sêiz car Têz qơưk lok cêv kuôk, ar têz, ngaz tuk cxiv tsa; uô tâu huv đros kho đuô têx taz viv hành chính cấp xar, tsưr tsix chinhr quyền thax tsav qơư oz cấp thiêz tỉnh li tsưr ziv huôv tsar kinh têr, xar hôiv.

Xav jênhv tsênhz mênhx chor sở, nganhx, Ủy ban têx xar, phường, chor taz viv cik txos li jênhv vưv tsênhv njiêz, tsưr ziv kriz uô, six hơưv uô tiêr hâur tsưr tsix cêv kuôk đrôngs thiêz jêx jok; sir jos bax nhiêx txiêx yênhx shông kriz uô chor cêv kuôk đrôngs thiêz jêx jok hâur thax tsav sêiz car lơưr cui tênhv.

Hêik pâuz:

Tsênhv njiêz têx hâux lưv tsuv tâu uô đros chor cơ quan, taz viv li txơưx jênhv thiêz phuôx huiz tâu chor sở, ban, nganhx, Ủy ban xar, phường têx sir jos uô, paz uô cov tâu jông, thôngx ziv, tax tâu têx jênhv vưv, tsưr ziv tso tơưv lơưr chêi têz qơưk li cui tênhv, Trung ương, Tỉnh ủy5, Ủy ban tỉnh li chor ntâuz ntơưr chox kriê. Uô cov tâu tsik so, truôx jông nhoz chor sở, nganhx, Ủy ban chor xar, phường. Tsik so qênhz yuôx, kriê đơưk kho têx phiv liv huôv xênhz hâur ntu kriz uô  tsưr ziv chiê paz uô cov tâu jông hâux lưv no.

Nhạc cắt

Tsênhv njiêz, six hơưv uô

Đhâu kho đuô, tỉnh Sơn La muôx 75 taz viv hành chính cấp xar, zos 67 xar thiêz 8 phường; muôx 60 xar, 8 phường yiêz đhâu kho đuô thiêz 7 xar zos chor xar kuz (zos: Mường Lạn, Phiềng Khoài, Suối Tọ, Ngọc Chiến, Tân Yên, Mường Bám, Mường Lèo). Đhâu qênhz shuôk, nriêr pâuz lơưr chêi têz qơưk têx cui tênhv, qênhx shênhx tsênhv tsênhz ntơư yênhx thax tsav qơư, côngz xưv cêv kuôk đrôngs thiêz jêx jok sâuv thax tsav tỉnh ntu 2025-2030 tâu xav jênhv li đrav kaz: Chor xar, phường tsuv qênhz yuôx, kriz uô, kho đuô cêv kuôk: 61 xar; Chor xar, phường tsik qênhz yuôx, cêv kuôk: 14 xar. Nhiêx txiêx kriz uô tâu muôz phêiz trâu Ủy ban chor xar, phường: Xar muôx 92.450 triệu đêiv.

Tsưr tsix kriz uô:

- Sở Tài chính: Hêik trâu cấp muôx vax huôv pâuz phêiz kênh nhiêx txiêx trâu Ủy ban chor xar, phường, taz viv cik txos chiê tsưr tsix kriz uô têx jênhv vưv hâur Tsưr ziv no paz uô ndar six hơưv, truôx jông, mhuv đros trâu nhiêx txiêx têz qơưk ntơưv thax tsav qơư. Kriê trâu têx cơ quan, taz viv, thax tsav qơư hâur sêiz car, sir zôngv, thêv nhiêx kriz uô jênhv vưv lơưr cui tênhv.

- Ủy ban chor xar, phường: Cxiv tsa tsưr ziv tsênhv tsênhz cêv kuôk lơưr chêi têz qơưk têx cui tênhv, uô cov tâu tiêr li tsưr ziv tưz tso tơưv. Hêik pâuz, njuôk xav, bax nhiêx txiêx hâur phênhv nhiêx têz qơưk yênhx shông tâu phêiz thiêz huiz tôngv chor pênhr nhiêx txơưr lơưr chêi têz qơưk têx cui tênhv chiê tsưr tsix kriz uô Tsưr ziv no.

- Sở Cxiv tsa: Sêiz shuôk, hêik, kriê chor cơ quan, taz viv cik txos hâur kriz uô Tsưr ziv cov tax tâu tsơưr lươngv thiêz uô tâu jông trơưk chêi têz qơưk têx cui tênhv. Hâur ntu kriz uô zos muôx têx phiv liv, chor cơ quan, taz viv, Ủy ban chor xar, phường qênhz shuôk, hêik trâu Sở Cxiv tsa pâuz chiê hêik trâu cấp muôx vax huôv pâuz, sêiz shuôk, cuêz tênhv.

Phênhv no zos Đaix nta suôz Việt Nam nhoz thax tsav faz Bắc côngv đros chi cục Kôngz nuv thiêz huôv tsar jêx jok Sơn La uô. Zâuv sơưr đơưk tok mnôngs nzir tsaz yênhx jêx jok yiêz shông 2025 nhoz chor tsaz yênhx txuôk nzir./.

Bích Thủy-Lik Thox cxêik nhênhv

Lênhx pox niêv Hmôngz nhoz Khao Mang uô bluô nux txix trâur nuv tu zus buô njuôz tiv phaz

Xênhz zus thiêz hloz lox sâuv thax tsav xã Khao Mang, hâux lưv tu zus đros niêv lâuk Là zos nênhs Hmôngz li iz hâux lưv lok six shưv jê. Viv li, niêv lâuk chuôz zis tưz txơưx tu zus txix thâuv tsênhv zâu thiêz phênhv ntâu zos tu zus buô tiv phaz. Taz sik thâuv ntêx, tu zus tsơưs; phênhv ntâu zos phưx vưv trâu chuôz zis, hâur co tu zus tso lav. Viv li sâu tsi tâu siêz, muôx têx shông tu zus yênhx shông thiêx muôx 1,2 jas buô tax 15-20 cir, tsuôk txâuk phưx vưv chuôz zis. Truôx siêz hla đhâu cêr pluôk, niêv lâuk tưz đros chuôz zis hlôngr yiêz tsưr ziv tu zus lơưr saz hax huv, shông 2019 chuôz zis tưz cxiv uô guôx cơư đar jông chiê tu zus chêx chôngk. Khov co, chuôz zis li chor buô tsi trâus moz thiêz hloz lox jông, shông tưs chuôz zis cux muôs trâu tuz luôv 2-3 jas buô, phênhv ntâu zos nhuôv buô thiêz 100% buô đuz tiv phaz muôx grê txix 100-120 cxênhz đeiv iz cir, muôx têx thâuv ndê txos 50 cxênhz đeiv iz cir, tiv zix zos ntu zuôr txos tsiêz. Shông 2024, niêv lâuk chuôz zis tưz muôs 3 jas nhuôv buô thiêz 2 tênhr ntâu buô zuôr greix đros tas nro nhiêx txiêx sâu lok tâu zuôr xar 400 tsov đeiv. Niêv lâuk Vàng Thị Là nhoz jos Háng Đề Chu, xã Khao Mang, tỉnh Lào Cai puz pâuz: “ Cur chuôz zis tu zus buô đuz tiv phaz, zos pêz Hmôngz li iz nôngz buô. Viv chor buô no shưv đros qiv hơưv tox siêz, tsơưs muôx moz, khênhr nox ho zôngx ziv muôs viv ju lix tsênhv huôv tsar, tuz luôv zuôr lok six ntâu, muôx têx

          Chiê tuôr truôx trâur nuv no, nhiv no niêv lâuk Là chuôz zis tưz cxiv uô cxix luôk guôx cơư lox đar đuô taz por vêv xênhz tênhx qơư. Đrâuv thax tsav tu zus buô cơư hâur guôx tâu pheiz yênhx ntâu qơư mak niêv lâuk chuôz zis cux uô qơư chiê tso buô muk uô si hâur têx hnuz ntux sor, muôx xor hlâu xor their truôx jông thiêz chos cxaz ntông chiê muôx nzôngr nzông. Zav nox phênhv ntâu tâu chuôz zis puz nox krâur poz cưk, tsơưz, kok ntông thiêz 100% zos chuôz zis chiv chir tsêz chos tâu, viv li tsơưr lươngv xiv huv thâuv tưs cux taz por. Đrâuv hâux lưv tu zus, niêv lâuk Là tsênhv chos 2 hecta ntâu blêx liêx, zuôr xar 3 hecta poz cưk, kok ntông cxuô zav, tas nro ndê txos 5 tênhr ntâu. Khov hlôngr yiêz tsưr ziv uô, tiv zix zos tu zus, shông tưs niêv lâuk chuôz zis cux muôs trâu niêv ciêz 2-3 jas buô, chuôz fênhx 20-30 tul thiêz 2 tênhr ntâu buô zuôr greix đros tas nro phênhv sâu txix 350-400 tsov đeiv. Niêv lâuk pheiz kênh cxaz: “ Cur chuôz zis tsi zôngv krâur công nghiệp tu zus, viv chuôz zis cux yax six tuô buô nox, viv li zus txix krâur công nghiệp mak tsi kaz thiêz tsi taz por tsơưr lươngv. Viv li cur zus tas nro txix poz cưk, kok ntông chuôz zis chos tâu xưz, li ntơưv thiêx taz por đas jos trâu zuk thiêz nênhs sir zôngv, thiêx tuôr tsês tâu bê buô Hmôngz kaz greix”.

          Tsi taz uô trâu zuk mak ntu đhâu, niêv lâuk thâuv tưs cux pheiz kênh chênhz zênhv trâu pox niêv hâur jos, tiv zix zos têx nôngz buô chiê pox niêv sik đros hla đhâu cêr pluôk. Đros tsưr ziv uô yiêz jông, niêv lâuk Là tưz tâu Chi hội pox niêv jos Háng Đề Chu thiêz chính quyênx tiv phaz xã Khao Mang krêz uô niêv lâuk li trâur nuv đêz đar chiê pox niêv sik đros cơưv shâuv uô lơưr hâur huôv tsar uô nox. Niêv lâuk Công Xênhv Zax- Chi Hội trưởng Chi hội pox niêv jos Háng Đề Chu, xã Khao Mang puz pâuz: nhiv no ntơưv jos Háng Đề Chu muôx ntâu trâur nuv huôv tsar kinh têr zos pox niêv uô tsưr li: trâur nuv chos tâuz zax, trâur nuv chos kuôr njuôk tưz chox lok chêx cuk kinh têr trâu pox niêv, tiv zix zos niêv lâuk Là Xênhv Vax li trâur nuv tu zus buô tiv phaz. Lơưr tix lâuk Kháng Xênhv Shôngx- Chánh văn phongx UB thiêz HĐPX xã Khao Mang, tỉnh Yên Bái “Xã Khao Mang zos xã txov nhêv, qiv hơưv lok six jông chiê huôv tsar tu zus. Khov co, sâuv thax tsav xã muôx ntâu pox nhuôk txơưx ndaz ndơưv tiv phaz li têx muôx jông co chiê huôv tsar tu zus, hâur co muôx niêv lâuk Là Xênhv Vax nhoz jos Háng Đề Chu li trâur nuv”.

          Thâuv ntêx, pox niêv mênhx cxưx tsơưs nênhs tsuôk txơưx xơưk pax ntâuz, chos poz cưk, chos blêx chiê phưx vưv chuôz zis, taz sik nhiv no tưz pâuz hlôngr yiêz tsưr ziv siêz xar hâur huôv tsar uô nox, tiv zix zos tu zus nôngz tsiêx cxu tiv phaz lơưr saz hax huv chox lok phênhv sâu chiê chuôz zis huôv tsar uô bluô nux ciês sâuv zuk têz qơưk.

 Phênhv “Nôngx mênhx zuôr tsuv pâuz” hnuz no tsuôk muôx xâuk li no xưz. Phênhv no zos Chiz coaz Đeix nta suôz VN thax tsav Tây Bắc uô. Đros muôx Tsênhv qơư cxiz kôngz têz qơưk paz txưv./.

                                                                                                               Thào Ly-Txâur Vax cxeik nhênhv