Mỗi dịp vào hè, những em nhỏ ở bản Xiềng lại háo hức đến một lớp học đặc biệt. Các em nhỏ tập đánh trống, đánh chiêng, học múa sạp, học hát khắp, hát lăm... Người trực tiếp hướng dẫn các em là Nghệ nhân Ưu tú Lương Văn Nghiệp. Ở tuổi gần 70, ông vẫn đứng lớp, kiên nhẫn sửa từng nhịp trống, từng động tác, từng câu hát. "Sở trường, chuyên môn của tôi là về văn hóa văn nghệ. Tôi đam mê văn hóa văn nghệ từ khi còn rất nhỏ và phục vụ bao nhiêu năm, đi biểu diễn toàn huyện, toàn tỉnh, toàn quốc; thành lập các câu lạc bộ, câu lạc bộ thôn, câu lạc bộ huyện và câu lạc bộ xã, các câu lạc bộ dân ca, dân vũ và nhạc cụ dân tộc Thái, duy trì truyền dạy thế hệ trẻ..."- ông Nghiệp chia sẻ.

Đam mê ấy đã theo ông từ thuở nhỏ, khi những làn điệu dân ca Thái ngấm vào ký ức qua lời ru của mẹ, tiếng hát của ông bà, qua những ngày hội bản. Năm 18 tuổi, ông lên đường nhập ngũ. Xa quê nhưng tiếng đàn, tiếng hát của quê hương vẫn theo người lính trẻ. Trên những chặng đường hành quân, ông từng tận dụng nứa rừng để chế tác những nhạc cụ đơn sơ, rồi cất lên những giai điệu quê nhà.

Xuất ngũ trở về, ông tham gia công tác Đoàn, làm Bí thư Chi đoàn bản, rồi phụ trách công tác văn hóa ở địa phương. Sau này, khi nghỉ công tác, ông đứng ra thành lập Câu lạc bộ Nghệ thuật dân ca Thái bản Xiềng, tập hợp những người yêu văn hóa truyền thống. Ông vừa sưu tầm, dàn dựng, biểu diễn, vừa trực tiếp truyền dạy.

Năm 2015, Câu lạc bộ Dân ca Thái bản Xiềng được ngành văn hóa lựa chọn làm mô hình cấp tỉnh. Cũng trong năm này, ông Lương Văn Nghiệp được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú.

Nhưng với ông, danh hiệu không phải là điểm dừng. Điều ông quan tâm là làm thế nào để những giá trị văn hóa ấy tiếp tục sống trong thế hệ trẻ. "Tôi cũng đề xuất, tham mưu với Ủy ban nhân dân xã, tỉnh là luôn luôn phải mở lớp vào những đợt nghỉ hè để truyền dạy cho các cháu văn hóa bản sắc của đồng bào Thái về nhà cổ, về hát khắp, hát lăm và múa..."- ông Nghiệp nói.

Điều đáng mừng là nhiều em học sinh đã tự nguyện tìm đến, học từ những điều rất căn bản: lý thuyết, rồi thực hành, từ trống, chiêng đến những làn điệu dân ca, dân vũ. Em Hà Thị Trúc Phương, học sinh lớp 8 Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Môn Sơn cho biết, em học đủ cả các loại hình trống, chiêng, múa sạp, hát khắp, hát lăm: "Trước khi học thì con có biết trong lễ hội có mấy ông bà đánh chiêng, đánh trống, có múa. Bố mẹ bảo con học, cả con cùng thích nữa. Vì con muốn giữ gìn văn hóa của người Thái, không để mai một”- Trúc Phương bày tỏ.

Câu trả lời của cô học trò lớp 8 cũng chính là điều mà Nghệ nhân Ưu tú Lương Văn Nghiệp kiên trì theo đuổi trong nhiều năm qua. Theo ông, truyền dạy văn hóa không chỉ là dạy cho các em biết đánh một chiếc trống, một chiếc chiêng hay thuộc một bài dân ca. Quan trọng hơn là giúp các em hiểu rằng những âm thanh ấy thuộc về cộng đồng, về gia đình và cội nguồn của chính mình: "Điều tôi mong muốn nhất là các cấp, các ngành luôn luôn quan tâm đến công tác truyền dạy và thành lập các câu lạc bộ dân ca, dân vũ, nhạc cụ dân tộc Thái cho các làng, bản. Hiện nay đã thành lập các câu lạc bộ nhưng mà chưa được công nhận. Tôi cũng mong muốn cấp trên có những hướng dẫn để làm hồ sơ và công nhận, ra mắt các câu lạc bộ dân ca, dân vũ, nhạc cụ của xã Môn Sơn".