Troh a khế 7 rêm hơnăm, drêng mâu kơdrum kơphế hiăng kêi, xuân cho roh mâu xiâm loăng sâu riêng ki pêt tơvât mot tung rơnó krí. Drêng mê, lâp cheăm Ea Yông, tơring Krông Pa], kong pơlê Dak Lak mot tung rơnó krí xo plâi. Kơpong tíu xiâm cheăm kơdrâm mơngế môi tiah kơchơ tê mơdró.

Rêm hâi ai chât toăng rơxế container ti tiô dêi pó, pơto pêng păm plâi sầu riêng. Xú ho\m dêi plâi tơprâ lâp lu troăng kân 26.

Pôa Ngô Văn Tam, môi ngế kuăn pơlê pêi chiâk deăng cheăm Ea Yông tối ăm ‘nâi, hơnăm kố cho hơnăm má 7, pôa [a\ mâu nho\ng o ki pêt plâi sầu riêng akố châ krí xo hên plâi. Rêm xiâm loăng sàu riêng pêt tơvât tung kơdrum kơphế tê châ chât rơtuh liăn rêm rơnó; rêm hectar châ sap 700 rơtuh liăn tơngi klêng tụng môi hơnăm:

‘’Pêi môi tiah kố ki lo liăn apoăng cho loăng kơphế. Má péa cho loăng sầu riêng [a\ má pái cho loăng plâi [ơr. Tung mê, sầu riêng pêi lo châ hên má môi, rêm xiâm môi tiah mê tê châ 10 rơtuh liăn, môi hectar châ 800 rơtuh liăn. {a\ loăng kơphế, klêi kơ’nâi nâp ăm tơnêi têa mê u ối châ 2 ta#n’’.

Tiô pôa Nguyễn Phụng Minh, Kăn pơkuâ hnê ngăn cheăng Đảng cheăm Ea Yông cho môi tung tíu pêi kơphế ki hên má môi a Tây Nguyên, xuân cho kơpong ki tơdjâk ó xua tơdroăng yă kơphế chu rơpâ má môi a mâu hơnăm 2000.

Laga nôkố, tơdroăng cheăng kâ dêi cheăm tá hâi mơnhông mê ối tăng troăng prôk ki nếo, châ tơ-[rê tâ [a\ krá tơniăn. Hr^ng mơngế pêi lo châ rơtal liăn ing pêi chiâk deăng, tơdroăng châ tơ-[rê dế châ po rơdâ lâp mâu thôn, pơlê.

Pôa Nguyễn Phụng Minh tối:

‘’Ki má môi pêi chiâk deăng cho a cheăm, mê ngin pêt tơvât loăng plâi kâ tung kơdrum kơphế. Môi hectar pêi lo châ sap 700 rơtuh troh 1 rơtal liăn môi rơnó bu ing plâi sầu riêng, tá hâi xêo kơphế.

Ki châ tơ-[rê cheăng kâ mê hôm ‘nâng, xua mê cheăm hiăng po rơdâ pêi môi tiah mê tung pơlê pơla’’.

Tâng vâ tối, Ea Yông cho ku\n tê dêi lâp Tây Nguyên ‘na tơdroăng mơnhông cheăng kâ – rêh ối pơlê pơla. Hvái ngăn tung lâp kơpong, mâu túa pêi pêt tơvât loăng plâi kâ dế châ po rơdâ lâp lu. Klêi kơ’nâi kơphế, kơvâ pêi tiu Tây Nguyên xuân châ mơnhông tơtêk hôm ‘nâng [a\ châ tơ-[rê hên khât ing peăng kơnho\ng Tây Nguyên troh pa hdroh Tây Nguyên.

Ki má lối, Tây Nguyên dế ôu eăng môi tiah tíu ki má môi ‘na mơnhông pêi chiâk deăng xúa kơmăi kơmok rơxông nếo, to a kong pơlê Lâm Đồng hiăng pêi châ lối 43 rơpâu hectar, pêi lo liăn châ 400 rơtuh troh 8 rơtal liăn 1 hectar môi hơnăm.

Rơtế [a\ cheăng kâ, mâu tơdroăng pơlê pơla a Tây Nguyên xuân châ kơjo pêi pro tu\m têk. Mâu tơdroăng 132, 134 dêi Chin phuh hiăng kum tơdroăng ki ôh tá bê tơnêi ối, tơnêi pêi chiâk deăng dêi vâi krâ hdroâng kuăn ngo; tơdroăng 135 kum mơnhông tu\m têk [a\ mâu cheăm pá puât.

Ki má lối, tơdroăng tơku\m po ăm mâu khu cheăng, khu tê mơdró a kong pơlê pro nho\ng o, to\ng kum mâu thôn, pơlê vâi krâ nho\ng o hdroâng kuăn ngo hiăng châ tơku\m po lâp lu.

Klêi kơ’nâi 15 hơnăm, troh a pơlê ki lâi a Tây Nguyên xuân hlo kơ koan pro nho\ng o châ vâi krâ nhua#m pâ ‘nâng.

Pôa Ama Toan, ối a [uôn Liêng Ông, cheăm Dak Phơi, tơring Lak, kong pơlê Dak Lak, tối ăm ‘nâi:

‘’Khu ki pro nho\ng o đi đo tơmâng to\ng kum kế tơmeăm khoăng [a\ hiâm mơno [a\ vâi krâ nho\ng o, vâi krâ nho\ng o đi đo hmiân tuăn pêi cheăng kâ, ôh tá tơmâng mâu ngế ‘mêi pơlông djâ, loi tiô Đảng Tơnêi têa. Maluâ tơnêi iâ, mơngế kơdrâm, vâi krâ đi đo mơ-eăm hriâm tâp khoa hok kih thuât vâ rak ngăn loăng plâi, mơnăn păn, rơtế [a\ tơdroăng veăng kum đi đo dêi mâu kơ koan pro nho\ng o, mê vâi krâ thăm rơkê hên tâ mê nếo’’.

Y Piêk Ê`uôl, [uôn Ea Na, cheăm Ea Na, tơring Krông Ana, kong pơlê Dak Lak, mơnhên tối:

‘’Ko\ng ti to\ng kum vâi krâ hên tu\m têk, môi tiah mơ’no liăn mung phon chêl liăn kơ’nâi, klêi mê, mơ’no liăn tâp trăng hnhâng kơxái on tơhrik, klêi mê, mâu kế mơhno túa le\m tro, tơ’noăng ivá [a\ ki ê hía.

Sap hơnăm 2004 troh nôkố vâi krâ nho\ng o ngin châ hơ’lêh mơnhông tơtêk, kơxo# rơpo\ng kơtiê kơdroh. Ko\ng ti tơru\m [a\ Vie#n khoa hok mơhnhôk pêi chiâk deăng po hên hneăng hôp tơpui ‘na khoa hok kih thuât, kum vâi krâ nho\ng o xo vế túa ki rơkê tơtro rak ngăn loăng kơphế, ing mê vâi krâ nho\ng o tung pơlê châ mơnhông mơdêk’’.

Ai tơdroăng mơnhông mơdêk cheăng kâ hôm khât, laga 15 hơnăm kố nah, Tây Nguyên xuân trâm pá hên. Hngăm má môi tung mê ‘na kong prâi, drêng lối 350 rơpâu hectar kong hiăng hía.

{a\ng kong ki u ối ôh tá xông dâi le\m, pro kong tô khăng khoăng [a\ têa kân lân lu thăm rế ó. Rêm hơnăm khu tê mơdró châ mâu kong pơlê pơcháu tơnêi kong vâ pêi cheăng la, laga ôh tá châ tơ-[rê, mê chiâng pro ai tơdroăng tơxup tơbriât tơnêi tơníu thăm rế hên.

Mâu hngêi kơmăi on tơhrik, drêng mơjiâng ôh tá tơmiât troh ki tơdjâk ‘na pơlê pơla, kong prâi, hiăng pro mâu kong pơlê ôh tá chiâng vâ rơnêu mâu tơdroăng ki tơdjâk mê.

Kố cho mâu tơdroăng ki kân ki Khu hnê mơhno Tây Nguyên, khu râ kăn pơkuâ cheăng Đảng, khu kăn pơkuâ mâu kong pơlê tung kơpong kô tơku\m tơleăng tung la ngiâ.

Pôa Tô Lâm, Kăn cheăng tung Khu xiâm kal kí, Kăn pơkuâ Khu hnê mơhno Tây Nguyên, tối ăm ‘nâi:

‘’Tơku\m tơleăng mơnhên mâu tơnêi tơníu, kố cho xiâm kối dêi kơpong Tây Nguyên tung hơnăm 2017 [a\ mâu hơnăm pơtối mê. Khu pơkuâ hnê mơhno Tây Nguyên kô hriăn ple\ng, pơkâ thế mâu khu xiâm, kơvâ cheăng mơnhên tơdroăng tơnêi tơníu a Tây Nguyên, tơdroăng ki tơleăng tơku\m mâu tơdroăng hdi xo tơnêi ôh tá tro luât.

Pơkâ Khu xiâm pơkuâ ‘na kế tơmeăm khoăng [a\ kong prâi, Khu xiâm pơkuâ ‘na pêi chiâk deăng [a\ mơnhông mơdêk thôn pơlê re\ng tơku\m po hneăng hôp ‘na tơdroăng kố.

Tơdrêng amê Khu cheăng kô tơbleăng ăm Chin phuh tơ’nôm, pêi kêi đeăng mâu pơkâ pơxâu phâk mâu ngế ki pro xôi ko ‘nhê kong, k^ ăm pêi pro tơdroăng mơjiâng rơchôa hno têa a Tây Nguyên, tơmâng troh rak vế kơnho\ng têa Tây Nguyên’’.

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng