Vâi krâ nhŏng o po ngăn ƀai má 1 drăng kố:
Ô vâi krâ-nhŏng o ƀă pú hmâ! Mâu tơdroăng ngin tơpui a hâi hmôi nah, ngin hiăng tơpui mơ’no ƀai má 1 tung khu ƀai: ‘’Tơdjoâm môi ivá - môi mơno-kâi châ mơdât pơreăng’’, vêh mơnhên tối tơdroăng ki hiăng pơkâ: Tơkâ luâ lối 6 khế tơplâ mơdât pơreăng ki tơbrê tơbrêh, xâu rơ-iô, tơdroăng tơrŭm cheăng cho ki xiâm cho ivá dêi tơná vâ lâp tơnêi têa chôa ’lâng tơkâ luâ tơdroăng ki xông tâ tú ó dêi pơreăng COVID-19 hneăng má 4. Tơdrêng ƀă tơrŭm môi hiâm mơno mê cho hnoăng cheăng ki kal ton xŏn hiăng châ Đảng, Kuô̆k hô̆i, Chin phuh mơ’no pêi pro tiô tơdroăng ki rơkê, rĕng teăm tơdrêng, tơtro ƀă tơrêm roh dêi tơdroăng ki pơreăng xông tâ tú. Ƀă tơkâ luâ tung plâ hneăng ki pá puât, xâu xía tung tơplâ pơreăng, tơdroăng ki tăng vaccine ƀă mâu tơdroăng ki ôh tá la lâi pơtê tung tơdroăng pâk vaccine, tơrŭm tơngah mâu kơmăi kơmok kong têa ê vâ mơjiâng pro pơkeăng vâ la ngiâ tơná pin kô chiâng mơjiâng pro dêi xêh vaccine mê châ ngăn cho troăng hơlâ - tuăn mơno loi tơngah vâ Việt Nam khoh kâi châ ƀlêi trâng, chôa ‘lâng châ mơdât pơreăng, djâ tơdroăng rêh ối pơtối châ vêh môi tiah hmâ hdrối nah nếo. Kố cho ki xiâm dêi tơdroăng chêh tối tung ƀai má 2 tung khu ƀai dó inâi ‘’Tí tăng vaccine - tuăn loi tơngah châ ƀlêi trâng’’.
Phá tơ-ê ƀă mâu roh ki pơreăng tâ tú hdrối nah, mê roh pơreăng COVID-19 má 4 hiăng pro phá tơ-ê xua pơreăng hiăng hơ’leh chiâng Delta pro ăm tơdroăng ki tâ tú rĕng tơ’lêi ó khât. Apoăng, cho môi iâ ngế ki tro tâ a mơ’nui khế 4, klêi mê hiăng rĕng xông tâ tú troh a hrĭng ngế klêi mê, bu 1 pơla măng tĭng, tíu ki tâ pơreăng hên cho 2 kong pơlê Bắc Giang ƀă Bắc Ninh. Klêi mê, ing to lâi chât ngế ki tro tâ a Pơlê kong kân Hồ Chí Minh hiăng chiâng tâ troh hrĭng ngế a to lâi hâi kơ’nâi.
Troh apoăng khế 7, kuăn pơlê ki tro tâ pơreăng COVID-19 hiăng tâk troh dâng rơpâu ƀă tâk hên tâ péa hdroh bu tung 1 măng tĭng, klêi mê, tâk troh a chât rơpâu ngế tâ, troh a 10 rơpâu ngế ki tro tâ rêm hâi a roh mơ’nui khế 7 ƀă ki ó má môi cho a mâu hâi mơ’nui khế 8, apoăng khế 9, kuăn pơlê ki tro tâ pơreăng hiăng tâk lối 17 rơpâu ngế.
Péa tíu ki pêi cheăng kâ kân má môi dêi tơnêi têa cho Hà Nội ƀă Pơlê kong kân Hồ Chí Minh, klêi mê, troh a mâu kong pơlê ki ai hên hngêi kơmăi môi tiah Bình Dương, Đồng Nai ƀă mâu kong pơlê ki ê pơrá athế klĭng péa pơtê pêi cheăng, mơdró kâ, tâi tâng kuăn pơlê athế ối tung hngêi ôh tá chiâng prôk lăm. Drêng kố, tơdroăng cheăng tơplâ mơdât pơreăng dêi Việt Nam athế rak vế, pêi pro tiô tơdroăng 5K xuân athế pâk vaccine, pơkeăng pơlât ƀă tơdroăng xúa kơmăi kơmok hnối rơtế ai tá tơdroăng ki hlê plĕng, rak vế ivá dêi kuăn pơlê, tung mê, ai tá tơdroăng: lăm troh a hngêi pơkeăng vâ test tôe xo têa môh mơnhên ngăn pơreăng, ăm klâ ối krê, khăm pơlât; tơdrêng amê, hnối tơrŭm krá khât tơdroăng hbrâ mơdât pơreăng ƀă tơplâ ƀă pơreăng.
Tung mê, vaccine châ ngăn cho troăng hơlâ ki krá tơniăn má môi vâ hbrâ tơplâ mơdât pơreăng kân COVID-19. Tiô kơ tơdroăng pơkâ, ivá cho kal má môi, tơdroăng rêh kuăn pơlê cho kơpêng tâ, hdrối tâ. Chin phuh hiăng pơkâ kơtăng khât khŏm pâk vaccine ăm kuăn pơlê.
Sap ing khế 3 hdrối nah, roh apoăng tơdroăng pâk pơkeăng vaccine COVID-19 ki thâ rĕng tiô kơ tơdroăng ki kân rơdâ ó má môi vâ pâk pơkeăng hbrâ mơdât pơreăng a Việt Nam, tơdroăng kố hiăng châ pơkâ pêi pro, tiô kơ tơdroăng ki xiâm cho khŏm pâk ăm dâng 75 rơtuh ngế, ai 150 rơtuh hdroh pâk a pơla khế 9 khế 10 hơnăm 2021 ƀă apoăng hơnăm 2022. Môi khế hdrối mê, Hnôu ki ‘măn vaccine hbrâ mơdât pơreăng COVID-19 xuân hiăng châ mơjiâng vâ pơtối châ tơdah xo vaccine, pơkuâ ngăn, xúa pơkeăng ing mâu kong têa ê tŏng kum, hên khu, hên ngế tung tơnêi têa ƀă kong têa ê hiăng veăng kum ƀă liăn ngân, vaccine ăm tơnêi têa pin; tơdroăng rôe, tơ’mot, hriăn plĕng, mơjiâng vaccine xuân hiăng châ mơjiâng pro tung tơnêi têa.
A roh leh mơhno Tíu xiâm ki rak ngăn vaccine, pôa Phạm Minh Chính, Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh ai phoih ƀriê tối:
“Tơnêi têa pin ối trâm hên xahpá, Đảng ƀă Tơnêi têa hiăng ƀă dế kơdo mơ-eăm la xuân kal ai tơdroăng veăng kum ivá mơno, pơlê pơla xuân kal athế ƀă hiâm tuăn, plâi nuih veăng tơlo tŏng kum ăm tơdjoâm. Hâi kố, teăng mâ Đảng, Tơnêi têa, Măt trâ̆n Tơnêi têa Việt Nam, á krếo thế tâi tâng kuăn pơlê môi hiâm mơno veăng rơtế tơplâ pơreăng. Rêm tơdroăng ki tŏng kum mê pơrá ai pơxúa kân khât ăm tơdroăng ki tơniăn dêi châ chăn tơná, rơpŏng hngêi pin, ăm pơlê pơla ƀă tâi tâng tơnêi têa. Kố cho liăn ngân, kế tơmeăm ki ing hiâm mơno, dêi tơdroăng tơrŭm, dêi tơdroăng loi tơngah, plâi nuih tơdjêp, tơrŭm ƀă plâi nuih vâ pin rơtế dêi pó tơkâ luâ xahpá, xâu xía, veăng kum mơjiâng ăm môi tơnêi têa Việt Nam châ ƀlêi trâng’’.
Roh ki pơxiâm mơhnhôk pâk vaccine tung pơlê pơla, Việt Nam ai vâ chê 4 rơtuh klŏng vaccine cho ing tơdroăng hbru kum dêi Khu tơrŭm pro pơkeăng COVAX ƀă pơkeăng ki rôe vâ pâk ăm kuăn pơlê tung kơpong ki ai mơngế tâ tú hên ó dêi tơnêi têa. Mơnhên tối, khŏm mơ-eăm ƀă rêm túa cheăng athế châ ai tŭm vaccine vâ pâk ăm kuăn pơlê vâ ing mê, kum ăm tơdroăng rêh ối vêh tơniăn môi tiah hdrối nah nếo, kơnôm ai tơdroăng vâ môi tuăn dêi Khu xiâm ngăn cheăng kal kí, Khu hnê mơhno cheăng, mê Ngế pro xiâm hnê ngăn tơnêi têa hiăng mơjiâng Khu xiâm pêi cheăng dêi Chin phuh ‘na tơrŭm tơpui kâ vâ pâ vaccine ing kong têa ê, mê cho pôa Bùi Thanh Sơn, Ngế xiâm tơpui kâ tơnêi têa pin ki pro Kăn xiâm.
Mâu kăn cheăng tung Khu xiâm pơkuâ hnê ngăn Đảng, Tơnêi têa ôh tá kho ƀă hâi măng, pơtối ai roh lăm troh, lăm pôu, tơpui phôn ƀă mâu kăn xiâm dêi mâu kong têa vâi ê, mâu Grup ki mơjiâng pro pơkeăng, khŏm mơ-eăm ó má môi tung tơpui kâ vâ khoh châ kum, châ rôe pơkeăng. Pôa Nguyễn Xuân Phúc, Kăn xiâm hnê ngăn tơnêi têa tung roh lăm pôu pêi cheăng a Cuba ƀă hnối veăng a roh hôp tâi tâng khu kăn xiâm a Hô̆i đong xiâm Khu lâp kong têa hneăng 76 po a kong têa Mih hiăng ai hên tơdroăng hôp, tơpui tơno vâ khoh tăng pơkeăng vaccine ăm tơnêi têa Việt Nam tung hơnăm kố ƀă mâu hơnăm pơtối.
Khu kăn pơkuâ mâu râ, kơvâ cheăng, kong pơlê, pơlê kong kân, khu mơdró kâ, kơ koan ngăn ‘na tơpui kâ xuân môi tiah mê. Athế tơbriât chôu phut, hâi khế, kơdo mơ-eăm pá kâi tot vâ khoh djâ tơdroăng ki ai pơxúa kân khât mê cho khŏm châ djâ vaccine vêh a Việt Nam rế hía rế hên tâ. Riân troh apoăng khế 10 kố, tơdroăng tơrŭm hôp, tơpui tơno, pâ vaccine hiăng pơtroh ăm tơnêi têa lối 60 rơtuh klŏng vaccine. Tiô tơdroăng tối hdrối troh apoăng khế 11, Việt Nam kô pơtối tơdah xo vâ chê lối 40 rơtuh klŏng pơkeăng ing tơdroăng tơrŭm tơpui kâ ƀă tơdroăng ki rôe ing kong têa ê.
Pôa Bùi Thanh Sơn, Ngế xiâm ngăn ‘na tơpui kâ tơnêi têa pin tối nhên:
“Má môi, pơtối vêh mơnhên troăng tơdjâ pơkâ thế ki krá tơniăn ƀă pêi pro bố bối, môi tiah đi đo dêi Đảng ƀă Tơnêi têa pin cho kring vế, rak ngăn ivá kuăn pơlê cho ahdrối ƀă pá pêng tâ, khŏm mơhnhôk ó má môi hên khu ngế, liăn ngân, kế tơmeăm tung tơnêi têa pin ƀă kong têa ê, tung mê ai vaccine, vâ mơnhông tơdroăng pêi cheăng kâ, rêh ối pơlê pơla ƀă tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê châ tơniăn tiah hmâ tung la ngiâ. Ki má péa, vêh mơnhên tơdroăng ki khŏm mơ-eăm kân ó khât ƀă tơdroăng ki kơdo mơ-eăm dêi Chin phuh tung tơdroăng tí tăng vaccine, mơjiâng pro vaccine vâ bê pơkeăng pâk ăm tâi tâng kuăn pơlê.
Kal athế mơdêk ó tâ nếo tơdroăng tơrŭm tơpui kâ vâ khoh châ ai vaccine vâ khoh châ rĕng bê tŭm pơkeăng, mâu tơmeăm xúa, kơmăi kơmok ‘na pơkeăng ƀă pơkeăng pơlât mơngế tamo châi xua tâ pơreăng COVID-19 rĕng châ troh a tơnêi têa rế rĕng rế ‘ló’’.
Ƀă tơdroăng ki pơkâ “ôh tá ai kơbố tro mơhrâm lôi pá rŏng tung pơla ai pơreăng, ôh tá ai kơbố ki ối pá kong tung tơdroăng ki châ pâk pơkeăng, châ xúa ing vaccine”, mê troh apoăng khế 10, lâp tơnêi têa pin hiăng ai lối 50 rơtuh ngế châ pâk roh má 1; 14 rơtuh ngế hiăng châ pâk roh má 2. Ai mâu kong pơlê, pơlê kong kân hiăng ai kơxô̆ kuăn pơlê ki châ pâk ai sap ing 80% troh lối 95% kuăn pơlê ki pâk roh má 1. Ing tuăn mơno ki tơkôm tơngah, tá troh a tơdroăng phiu ro ƀă tá hiâm mơno loi tơngah a vaccine hiăng mơhno nhên ing tơdroăng ki rế pói châ pâk vaccine cho roh ki kal git, kơnía kơnâ ó khât:
“Tiô kơ roh ki pâk pơkeăng hiăng châ mâu ƀok thái pơkeăng khăm nhên, rơhí rơhó, hnê tối ăm pin hdrối ƀă kơ’nâi pâk pơkeăng ngăn hôm lơ ai tơdroăng tro ki klâi há;
-Loi khât tiah kố, vaccine ga kum ăm ivá, châ chăn pin kâi trâng pơreăng, kâi mơdât pơreăng. Tâng COVID ai troh a tơnêi tíu pin mê pin xuân hmiân tuăn, xua pin loi tơngah tiah kố, tung ivá, châ chăn pin hiăng ai pơkeăng ki hbrâ, tơplâ mơdât pơreăng”.
Mê cho tuăn tơmiât dêi kuăn pơlê klêi kơ’nâi hiăng châ pâk vaccine COVID-19 ki ngin hiăng châ thâo hrik. Klêi kơ’nâi 90 hâi cho tung pơla ki pêi pro thâ rĕng tung tơdroăng pâk pơkeăng ăm lối chât rơpâu ngế ƀok thái pơkeăng ki plâ hâi plâ măng “kâ, koi” rơtế ƀă vaccine vâ pâk ăm kuăn pơlê, troh a chôu phut kố, ki tơ-ƀrê dêi roh pâk vaccine mê hiăng hlo nhên, kơxô̆ kuăn pơlê ki hlâ vâ riân ngăn rêm hâi ai dâng 300 ngế 1 hâi a tíu ki tâ tú pơreăng kân a Pơlê kong kân Hồ Chí Minh hdrối nah, mê nốkố bu ai to lâi chât ngế tê ki hlâ tung 1 hâi. Kơxô̆ kuăn pơlê ki tro tâ pơreăng tâng vâ riân ngăn lâp tơnêi têa ai 10 rơpâu ngế tung 1 hâi, mê nôkố bu ối 4 rơpâu ngế ki tro tâ tung 1 hâi. Kơxô̆ mơngế tamo ki râ xuân hiăng chu kơdroh, ối 40%.
Tiô tơdroăng ăm ‘nâi hdrối, ai vâ chê 20 rơpâu ngế ƀok thái pơkeăng, thái pơkeăng Peăng Kơnhŏng hiăng troh lăm kum veăng Pơlê kong kân Hồ Chí Minh ƀă mâu kong pơlê kơpong Peăng Hdroh nôkố hiăng châ prếo dêi a hngêi, tung hiâm mơno ai tơdroăng ki phiu ro kân xua hiăng kâi châ tơplâ mơdât pơreăng tâ tú.
Ki ƀlê trâng pơreăng cho tơdroăng ƀlê trâng dêi kuăn pơlê. Ƀă troăng pơkâ, troăng tơdjâ thế, túa tơplâ pơreăng ki rơkê, ƀĕng, ƀĕn, tơtro tiô kơ rêm roh, rêm hneăng, tung mê, ai tơdroăng ki mơnhên tối, pơtroh vaccine pâk tung lâp lu, kơnôm ing tơdroăng tơrŭm tơpui kâ, tê rôe vaccine cho ki xiâm, ki kal Việt Nam hiăng ai hiâm tuăn loi tơngah vâ kâi châ ƀlêi trâng, môi tiah rơkong tơpui dêi pôa Phạm Minh Chính, Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh hiăng tơpui tung mâu hâi achê pơla kố tung hneăng hôp:
“Pin ai tuăn hiâm loi tơngah kô kâi châ mơdât pơreăng, kum ăm kuăn pơlê ai ivá châ chăn ki mo rơdêi lĕm ƀă mơnhông mơdêk tơnêi têa ki kro mơdrŏng, tơniăn lĕm. Tơdroăng loi tơngah mê cho xua ing rêm tơdroăng cheăng, hnoăng cheăng dêi rêm ngế pin, tơdroăng loi tơngah mê cho dêi tơnêi têa pin, dêi hnoăng ki khên tơnôu hiăng ai sap ing chal vâi krâ roh mê hía nah troh nôkố. Pin loi tơngah tiah kố, ing tơdroăng tơplâ ƀă pơreăng kố, pin thăm rế xông rơdêi luâ tâ, rế xông kân tâ, krá tơniăn, kâi chân tâ vâ mơjiâng tơnêi têa krá tơniăn, ó rơdêi, xua ing tơdroăng cheăng ki xiâm kuăn pơlê kro, tơnêi têa rơdêi, tiô hiâm mơno kuăn pơlê, tơdâng tơ’mô ƀă hloh hlê rơkê plĕng’’.
Chu Thúy Ngà-Ban Thời sự
Nhat Lisa tơplôu ƀă tơbleăng
Viết bình luận