VOV4.Sêdang - Troăng hơlâ ăm phêp mâu kong pơlê a Tây Nguyên, ki hên cho Gialai [ă Kontum hơ’lêh 100 rơpâu ha kong pêt kơxu vâ tăng cheăng pêi, xut tah hrâ mơngoâ kơtiê xơpá, mơdêk ăm tơdroăng rêh ối pơlê pơla hiăng châ pêi pro vâ chê 10 hơnăm kố. Mâu kơdrum deăng kơxu pêt sap hơnăm 2008-2009 kố hiăng pơxiâm vâ chúa xo chhá, mâu kơpong kuăn pơlê rêh ối a kơpong tơkăng kong [ă troăng prôk, hngêi trung hriâm, hngêi pơkeăng cheăm, troăng kơxái on tơhrik hiăng pro chiâng tơdroăng kring gâk krá tơniăn. Laga, tơdroăng ki hơ’lêh pêt kong chiâng pêt kơxu ối hlo ôh tá tơniăn. Tơdroăng mê, rế hlo nhên tâ drêng kơxu chu kơdroh yă.
Khu chêh hlá tơbeăng dêi Rơ’jiu Việt Nam a Tây Nguyên hiăng troh a mâu kơpong ki pêt kơxu sap ing tơdroăng ki hơ’lêh pêt kong, trâm mâ kuăn pơlê [ă ko\ng nhân, khu mơdró kâ, khu kăn pơkuâ [ă mâu [ai chêh ‘’Châ [ă hía drêng hơ’lêh 100 rơpâu ha kong pêt kơxu’’. [ai ki apoăng ai inâi: ‘’Rak tơniăn kơpong tơnêi tơníu’’ tối ‘na ki tơ-[rê dêi Binh đoân 15, tíu cheăng khu lêng pêi cheăng kâ [ă kring gâk a péa kong pơlê Gialai – Kontum.
Kuăn pơlê a pơlê Giang Lố [a\ Đa\k Mốt, cheăm Sa Long, tơring tíu tơkăng kong Ngọc Hồi, kong pơlê Kontum, tối inâi troăng [ê tông xo\n vâ chê 5 km sap ing pơlê troh a chiâk deăng cho troăng A Tâm. A Tâm cho inâi hmâ kheăn dêi vâi krâ nho\ng o hdroâng kuăn ngo Rơteăng hmâ kheăn trung tă Trịnh Hà Tâm, kăn pơkuâ Ko\ng ti 732 ối tung {inh đoân 15. Poâ A Sem, krâ pơlê, ối a pơlê Giang Lố tối ăm ‘nâi: kơnôm ‘nâi A Tâm, rơnó lâk pôm, đôu alâi, pôe báu a kơpong chiâk deăng ai [a\ng deăng vâ chê 1 rơpâu 500 hectar dêi vâi krâ nho\ng o châ pơto troh a pơlê tơ’lêi hlâu. Kế tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng ôh tá xêo u\m xếo lơ tro têa mơhiu, ôh tá tro khu ki roê kế tơmeăm khoăng hjip yă môi tiah hdrối nah xếo: Hdrối nah, troăng kố kuăn pơlê prôk lăm pá puât. Ko\ng ti 732 hlo vâi krâ nho\ng o pá ‘nâng, prôk lăm ai ngế tro kơtong, ngế tro rong xuân ai. Kăn pơkuâ Ko\ng ti tơmâng to\ng kum kuăn pơlê, roê prêi, ximong [a\ hmốu rơtế [ă vâi krâ nho\ng o mơjiâng troăng kân kố. Vâi krâ nho\ng o sôk ro, krâ pơlê mơnê hên Ko\ng ti 732.
Kơdrum kơxu ngiêt le\m a kơpong tíu tơkăng kong dêi [inh đoân 15
Kong pơlê Kontum [a\ Gialai ai lối 200 km troăng tíu tơkăng kong [a\ kong têa Lếo [a\ Kul. Hdrối nah, kơpong tơkâ tíu tơkăng kong peăng hdroh tơring Sa Thầy, kong pơlê Kontum xo\n troh 50 km laga ôh tá ai môi toăng hngêi kuăn pơlê rêh ối. Kơnôm mâu đông lêng pêi cheăng kâ dêi {inh đoân 15 mê vâi krâ nho\ng o mâu hdroâng kuăn ngo lối 210 tíu kuăn pơlê rêh ối drô tíu tơkăng kong Gia Lai – Kon Tum hiăng ‘nâi pêt loăng plâi ton hâi môi tiah tiêu, kơphế, kơxu, xua mê, tơdroăng cheăng kâ dêi rêm rơpo\ng hiăng hơ’lêh. Ki rơhêng vâ tối kơnôm hơ’lêh 37 rơpâu hectar kong hơ’lêh pêt kơxu a kơpong peăng hdroh Sa Thầy, môi tơring nếo châ mơjiâng. Mê cho tơring Ia H’Drai.
A Vuông, hdroâng kuăn ngo Rơteăng, ối a tơring Kon Plong, Kon Tum troh a tơring Ia H’Drai pro ko\ng nhân kúa chhá kơxu hiăng châ 6 hơnăm. A Vuông hơ’muăn tối: Apoăng, á hiăng vâ vêh a pơlê ton pêi chiâk deăng, ôh tá kâi ối ton. A kố tu\m tơdroăng pá puât tâ tíu ngoh kot mâ, [a\ kơtăn troh pơlê lối hr^ng km, vâ vêh a hngêi thế prôk troăng ton châ môi hâi. Laga A Vuông hlo pơkâ pro ko\ng nhân dêi tơná cho tro. Rêh ối [a\ mô đo#i, rơtế pro mô đo#i, pêi lo liăn tơniăn, tơdroăng rêh ối la ngiâ krá tơniăn tâ châ lối 3 hectar kơxu dêi ngoh hiăng hơnăm má 6, tơkâng hiăng achê dêi pó, hiăng vâ châ kúa xo chhá: Kơnôm tơdroăng tơmâng to\ng kum dêi Khu kăn pơkuâ [a\ peăng kih thua#t hiăng hnê mơhno ngin ‘nâi túa pêt kơxu [a\ pêt loăng plâi ki ê. Á pro ko\ng nhân a kố ai tơdroăng rêh ối tơniăn, hmiân tuăn pêi cheăng.
Ko\ng nhân kơxu a kơpong tơnêi nếo Ko\ng ti 716
Hơnăm 2009, Cầm Bá Thức, mơngế hdroâng kuăn ngo Thái ối a Thanh Hóa, troh a Ia H’Drai pro ko\ng nhân ối tung Ko\ng ti 716. Ing péa kơpeăng ko\ng ôh tá ai ki klâi, nôkố ngoh hiăng xo on veăng xuân cho ko\ng nhân rơtế ko\ng ti [a\ hiăng ai péa ngế kuăn. Kơnôm tơdroăng tơmâng to\ng kum dêi đông, on veăng ngoh hiăng châ mơjiâng toăng hngêi krá tơniăn rơtế ai chiâk deăng 2 hectar vâ pêi chiâk deăng, rêm hơnăm pêi lo lối 150 rơtuh liăn. On veăng ngoh Thức hmiân tuăn pêi cheăng drêng péa ngế kuăn ối kuăn châ đông lêng to\ng kum păn roăng ăm hriâm tâp mâu yăo a ko\ng ti. Ngoh Thức tối: Châ đông lêng xuân môi tiah tíu cheăng pro tơ’lêi hlâu to\ng kum rơpo\ng á, xuân ai tu\m kế kâ, liăn ‘măn kơd^ng, pêi lo liăn xuân tơniăn. Hiăng mot pêi cheăng akố, mê á thế mơ-eăm rêm hơnăm pêi cheăng tơ’môm vâ châ liăn tơ’nôm, vâ kơ’nâi ah kuăn ‘ne\ng xông kân kơdroh pá puât.
Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó môi khu 716 châ {inh đoân 15 mơjiâng a khế 3 hơnăm 2014, Ko\ng ti 716 nôkố ai 3 rơpâu 200 hectar kơxu, [a\ lối 600 ngế ko\ng nhân, tâi tâng cho mơngế hdroâng kuăn ngo. Mơnhên ki phá tơ-ê dêi đông a kơpong tíu tơkăng kong, tá hâi ai kơpong kuăn pơlê rêh ối, xua mê, khu kăn pơkuâ ko\ng ti hiăng troh mâu khu pêi cheăng pơrá ai túa to\ng kum vâ ko\ng nhân hmiân tuăn [a\ tơdroăng rak ngăn, kúa chhá kơxu, [a\ khu pêi cheăng, mơjiâng môi kơpong pơlê nếo. Rơtế [a\ tơdroăng tơniăn liăn khế, đông lêng ối rak ngăn tơdroăng rêh ối ăm ko\ng nhân môi tiah xing xoăng tơnêi ối, tơnêi pêi chiâk deăng, to\ng kum liăn hngêi, mơjiâng pro hngêi trung, hngêi pơkeăng cheăm, hngêi păn roăng vâi hdrêng, tâp trăng hnhâng troăng kơxái on tơhrik [a\ hía hé. Thươ\ng u\y Phạm Văn Uy, kăn pơkuâ khu pêi chiâk deăng kơxo# 6, Ko\ng ti 716 tối: Nho\ng o ko\ng nhân cho mơngế droh rơtăm, nếo rah xo, mê tá hâi ‘nâi ki klâi, pá puât. Ngin ti tăng ple\ng trâu hơhngế, ‘nâi tơdroăng pói vâ, klêi mê ai túa to\ng kum. Nếo apoăng, nho\ng o ko\ng nhân tá hâi xo on veăng. Nôkố hiăng xo on veăng, ai rơpo\ng ai 2 ngế kuăn xua mê xuân hmiân pêi cheăng, pêi pro hnoăng cheăng ki đông pơcháu.
Ko\ng nhân mơjiâng pro hngêi ối
Hnê mơhno khu ko\ng nhân rơkê pêi cheăng, pro tơ’lêi hlâu vâ vâi tơniăn pêi cheăng, ko\ng ti 716 dế mơjiâng tơdroăng gâk kring – cheăng lêng a kơpong tíu tơkăng kong Ia H’Drai krá tơniăn. Thie#u tươ\ng Đặng Anh Dũng – kăn pơkuâ {inh đoân 15, tối ăm ‘nâi: {inh đoân ai troăng hơlâ kơdrum troh a lâi mê pêt troh dâng mê, kuăn pơlê rêh ối troh amê. Nôkố {inh đoân hiăng mơjiâng 6 kơpong kuăn pơlê rêh ối, [a\ 216 tíu drô troăng tíu tơkăng kong lối 200 km dêi péa kong pơlê Gialai – Kontum. Ngin hiăng muih pêt nếo lối 42 rơpâu hectar kơxu, tơniăn tơdroăng pêi cheăng [a\ pêi lo liăn tơniăn ăm lối 17 rơpâu ngế pêi cheăng, tung mê ai vâ chê 7 rơpâu ngế pêi cheăng cho mơngế hdroâng kuăn ngo. Ngin đi đo hlê ple\ng pêi pro [a\ kum kuăn pơlê, pêi cheăng lêng.
Ing tơdroăng hơ’lêh 37 rơpâu hectar kong hơ’lêh pêt kơxu, mâu khu tê mơdró hiăng mơ’no a tơring nếo Ia H’Drai lối 6 rơpâu rơtal liăn, tăng cheăng pêi ăm vâ chê 4 rơpâu ngế pêi cheăng, tung mê ai vâ chê 1 rơpâu 500 ngế pêi cheăng cho mơngế hdroâng kuăn ngo. Tơring Ia H’Drai hiăng châ mơjiâng 560 km troăng kân, 70 km troăng kơxái on tơhrik, lối 1 rơpâu 300 toăng hngêi ăm ko\ng nhân, 30 hngêi păn roăng vâi hdrêng, hngêi pơkeăng cheăm [a\ hía hé, mơjiâng chiâng krá tơniăn ‘na cheăng kâ – gâk kring cheăng lêng a kơpong tíu tơkăng kong dêi tơnêi têa. Pôa Nguyễn Kim Phương – kăn pho\ pơkuâ Khu pơkuâ ‘na pêi chiâk deăng [a\ mơnhông mơdêk thôn pơlê dêi kong pơlê Kon Tum mơnhên tối: Kơpong pơkâ cho tơtro [a\ tơdroăng vâ mơnhông pêt kơxu. Loăng kơxu a kố châ mâu đông lêng tung mê ai Ko\ng ti kơxu Việt Nam hiăng séa ngăn [a\ mơnhên kơxu a mê cho le\m khât, chhá hên [a\ hên tâ kơpong ki ê. Má péa nếo, gá mơjiâng môi kơpong pêt loăng plâi ton hâi, mơjiâng kơpong kuăn pơlê rêh ối, mơjiâng tơring Ia H’Drai. Mơni kô mơjiâng kơpong kơmăi kơmok [a\ mâu hngêi kơmăi pro chhá kơxu a kơpong mê. Ing troăng prôk dêi kong pơlê, á hlo hơ’lêh kong pêt kơxu, mê ahdrối cho tơniăn [a\ tơtro khât ‘nâng.
A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng
{ai ki 2.
{ai ki 3:
Viết bình luận