VOV4.Sêdang - Môi tiah ngin hiăng tối tung tơdroăng hâi hnah, troăng hơlâ hơ’lêh 100 rơpâu hectar kong ki ôh tá dâi le\m hơ’lêh pêt kơxu vâ chê 10 hơnăm kố nah a Tây Nguyên hiăng kum tăng cheăng pêi, xăm kơklêa kơdroh kơtiê, thăm kum tung tơdroăng rêh ối pơlê pơla mơjiâng troăng prôk, hngêi trung, hngêi pơkeăng cheăm, tâp trăng hnhâng kơxái on tơhrik, mơjiâng gâk kring krá tơniăn. Laga tơdroăng hơ’lêh [a\ng kong vâ pêt kơxu ối trâm pá puât, ai ngế ki ‘na tăng troăng vâ châ kâ xêh.
{ai: ‘’Kơxu chu rơpâ yă, khu tê mơdró ôh tá ‘nâi pro ti lâi’’ cho tơdroăng pơtối dêi mâu [ai ‘’Châ – hía drêng hơ’lêh 100 rơpâu hectar kong vâ pêt kơxu’’ dêi khu chêh hlá tơbeăng dêi Rơ’jíu Việt Nam a Tây Nguyên rah chêh.
Kơxo# liăn drêng kal vâ ‘no cheăng ăm môi ha kơxu sap ing pêt troh pơxiâm kúa xo chhá tâk troh vâ chê 150 rơtuh liăn. Tung pơla hơnăm 2008-2009, môi ta#n chhá kơxu yă lối 100 rơtuh liăn. Rêm ha kơxu drêng kúa xo châ 1 rơtuh 5 ta#n chhá. Tiah mê, bú môi hơnăm kúa chhá khu ki ‘no liăn cheăng hiăng châ xo tơvêh dêi liăn ‘no. {ă túa pơkâ tiô túa ‘’riân dêi kế tơmeăm tung tơdroăng ki lu\p’’ kố, ôh ti pêt hdrê ki lâi châ liăn laih hên [ă kơxu. Xua mê, kuăn pơlê tơbriât dêi rơpó tăng tơnêi vâ pêt. Khu mơdró kâ tơ’lêi hlâu ‘no liăn vâ pêt. Loăng kơxu châ pêt a mâu tơnêi ki lâi xuân chiâng, ôh tá hmâng [ă tơnêi tơníu, kong prâi ki ôh tá tơniăn. Tơdroăng ki phá kố cho kơxu pêt châ to lâi hơnăm mê yă gá chu kơdroh ó, sap 100 rơtuh liăn tung môi ta#n, chu kơdroh ối pá kơdâm 30 rơtuh liăn. Mê nếo, sap ing pêt troh drêng kúa xo chhá, gá ton troh 7 hơnăm. Hên khu mơdró kâ klêi kơ’nâi tơdah xo kong, pôu pông [ă pêt kơdrum kơxu mê trâm tơdroăng ki tơpá ‘na liăn.
Hngêi ối ko\ng nhân kơpong tíu tơkăng kong
A tơring Ia H’Drai, môi tíu ki le#m má môi vâ pêt hdrê loăng kơxu xua kơdrum ngiât le#m tâ tá hơnăm, chhá kơxu dâi le#m a kố sap 1,7 troh 1,9 ta#n tung môi ha, hên má môi tung lâp tơnêi têa. La a tơring Ia H’Drai xuân trâm tơdroăng ki khu mơdró kâ ôh tá ai liăn vâ ‘no cheăng. Ai mâu khu mơdró ki ‘nâ ôh tá vâ ngăn dêi xếo kơdrum loăng, thăm nếo tê ăm vâi ki ê vâ tơvêh dêi kơxo# liăn lu\p. Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó môi tung khu Kơxu Daklak ai tơdroăng tơkêa hơ’lêh 2 rơpâu ha kong chiâng pêt kơxu a Ia H’Drai, [ă hiăng pêt châ lối1 rơpâu 200 ha. Hơnăm nah, tâi tâng tơdroăng tơkêa kố hiăng châ tê ăm môi ko\ng ti ki ê. Pôa Huỳnh Ngọc Hưng, kăn pho\ pơkuâ Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó môi tung khu }ư\ Moray, tíu cheăng ki vêh roê kơdrum dêi Ko\ng ti kơxu Daklak, ăm ‘nâi: Ko\ng ti ngin hiăng roê xo kơdrum deăng dêi Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó môi tung khu Kơxu Daklak tíu pêt a Kontum vâ chê 1 rơpâu 2 ha kơxu. Drêng roê xo mê ko\ng ti séa ngăn mơnhên tối, tung tơdroăng ki mê ko\ng ti hiăng vêh pêt mâu [ăng tơnêi kơxu ôh tá dâi le#m [ă pêt ki nếo tơ’nôm lối 300 ha nếo. Tâi tâng péa [ăng tơnêi dêi Ko\ng ti mê vâ chê 5 rơpâu 200 ha, tung tâi tâng ki kơnâ ‘no liăn troh nôkố ai vâ chê 850 rơtal liăn.
Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó Kơxu Duy Tân a pơlê kong kơdrâm Kontum châ hbru ăm phêp vâ hơ’lêh pêt vâ chê 14 rơpâu ha kong a Ia H’Drai pêt kơxxu. Pôa Lê Đức Thảo, kăn pơkuâ Ko\ng ti Duy Tân ăm ‘nâi: Mâu hơnăm hiăng hluâ, mâu kơxo# liăn ki Ko\ng ti hiăng ‘no vâ pô pông tơnêi kong [ă pêt 9 rơpâu 665 ha kơxu tâk troh 1 rơtal liăn. Yă kơxu chu kơdroh, mâu hngêi rak liăn tê mơdró rak vế tung tơdroăng ki ăm mung liăn rế pro tơpá ăm khu mơdró kâ. Duy Tân ôh tá xo liăn ing lâi, bu ‘nâi ‘no liăn iâ iâ, xua mê mâu phon rơvât ăm kơdrum deăng xuân tro kơdroh. La mâu tơdroăng ki tơhrâ môi tiah: Mơjiâng troăng prôk, kơpong kuăn pơlê rêh ối pơrá thâ pơtê. Hơnăm 2008, Ho#i đồng hnê ngăn kong pơlê Kontum tối tơdroăng tơdroăng pơkâ xo mâu tíu cheăng ki hơ’lêh pêt kong chiâng pêt kơxu tung kong pơlê, rêm ha ai 16 rơtuh liăn. Tơpá ‘na liăn ngân mê ko\ng ti Duy Tân môi hdroh nếo tá hâi nâp kơxo# liăn ki pơkâ kố. Hơnăm 2015, teăng tơdroăng ki nâp 108 rơtal liăn, Duy Tân pơcháu ăm Vi [an hnê ngăn kong pơlê Kontum 970 ha kơxu. Rơnó mơdrăng pơla hdrối nah, Vi [an hnê ngăn kong pơlê Kontum hiăng mơhá 1 rơtal 300 rơtuh liăn aqm tơdroăng ki trâ văng nhâ pro troăng vâ mơdât on chếo. Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó môi tung khu Pêt kong Đak Hà châ Vi [an hnê ngăn kong pơlê Kontum pơcháu tơdroăng rak ngăn [ăng deăng kơxu kố xuân hlo ôh tá tơniăn klâi. Pôa Ngô Văn hải, kăn pơkuâ Ko\ng ti êt kong Đak Hà, xuân tối: Kơdrum loăng hngế ing tíu cheăng lối 30 km, hbrâ mơdât tơdroăng ki on chếo gá tơpá khât. Ko\ng ti ôh tá ai ngế ki lăm ngăn, kơxo# liăn [ă tơdroăng ki rơkê ple\ng vâ rak ngăn kơdrum loăng. Pôa Hải tối: Ki tơpá ăm ngin akố cho kuăn mơngế, tơdroăng ki rơkê ple\ng [ă tơdroăng liăn ngân. Ko\ng ti Đak Hà cho tíu pôu râng dêi hnoăng pơxúa. Hnoăng cheăng rak ngăn tơ’nôm 1 rơpâu ha kơxu xua Vi [an hnê ngăn kong pơlê pơcháu, bu cho troăng hơlâ pêi pro ki ahdrối tê.
A Tây Nguyên, bu to a kong pơlê Kontum pêi pro tơdroăng ki xoa 16 rơtuh liăn tung môi ha tơnêi, drêng khu mơdró kâ pêi pro tơdroăng ki hơ’lêh pêt kong chiâng pêt kơxu. Ki xiâm dêi tơdroăng ki xo liăn kố cho vâ ‘no tơdrêng tung tơdroăng ki mơjiâng pro hngêi trăng, troăng klông tung kơpong tơkêa. Pôa Lê Đức Thảo, kăn pơkuâ Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó Kơxu Duy Tân khéa hơ’nêng drêng athế pôu râng dêi che#n vâ chê 1 rơpâu ha kơxu: Kơxo# liăn ‘no ăm 1 ha kơxu hơnăm ki má 5 ai 150 rơtuh liăn. Mê nôkố 108 rơtal ki athế nâp 1 rơpâu ha ngăn mê pin hiăng hía dêi 50 rơtal liăn. Drêng pơcháu klêi, kong pơlê pơcháu ăm khu rak liăn tơpui tơno [ă mâu tíu cheăng ki mê vâ tê.
Hngêi ăm vâi hdrêng hriâm tâp, xah hêi a kơpong tíu tơkăng kong
Pơkâ tơleăng tiah lâi [ă vâ chê 1 rơpâu ha kơxu ki Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó Kơxu Duy Tân hiăng pơcháu ăm kong pơlê, tung rôh pêi cheăng [ă Khu chêh hlá tơbeăng Rơ’jiu Việt Nam, pôa Nguyễn Hữu Hải, kăn pho\ hnê ngăn Vi [an kong pơlê Kontum tối nhên: Ho#i đồng hnê ngăn kong pơlê ai pơkâ ăm phêp kong pơlê xo [ă liăn lơ xo [ă kế tơmeăm. Ko\ng ti Duy Tân pơkâ mơ’no tâi ki tơpá mê ăm phêp pơcháu ăm kong pơlê kơdrum kơxu pêt hơnăm má 5. Kong pơlê xuân hiăng séa ngăn mơnhên tối ki dâi le#m dêi kơdrum [ă pơcháu ăm Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó môi tung khu Đak Hà rak ngăn. Hâi khế troh lâi, kong pơlê xuân hiăng ai troăng hơlâ pơcháu kơdrum kố ăm khu tơru\m ki lâi ai tơdroăng ki rơhêng vâ roê. Nôkố hiăng ai to to tíu cheăng chêh inâi roê kơdrum ki kố. Tơdroăng ki pơkâ tơleăng kơdrum deăng Ko\ng ti Duy Tân mê kong pơlê pro tơ’lêi hlâu. Tíu cheăng kố tơpá ‘na cheăng kâ mê kong pơlê tơdah xo kơdrum. Tâng xo ah hmôi tíu cheăng pêi cheăng chía niân tâ mê kong pơlê xuân hbrâ tơnáu pơcháu kơdrum kơxu kố [ă nâp 108 rơtal liăn.
Drêng pêi pro tơdroăng ki hơ’lêh pêt kong kơtiê chiâng pêt kơxu, mâu khu mơdró kâ pơrá tơhrâ [ă ki xiâm dêi kong pơlê pơkâ mơ’no: Tơ’mot hdroâng kuăn ngo mot pro ko\ng nhân, veăng kum xut tah hrâ mơnguâ kơtiê xơpá, mơjiâng hngêi trăng, troăng klông, mâu kế tơmeăm kum pơxúa ăm pơlê pơla. Laga, tung tơdroăng pơkâ dêi khu mơdró kâ pêi pro mâu tơdroăng tơkêa hơ’lêh pêt kong chiâng pêt kơxu a péa kong pơlê Gialai [ă Kontum, bu nếo ai Binh đoân 16 pêi pro mâu tơdroăng tơhrâ. Mê mâu khu mơdró kâ ki ê, drêng kơxu chui kơdroh yă, vâi hiăng lôi tiah mê tá tơdroăng ki rak ngăn, lơ tăng túa vâ hơ’lêh tê kơdrum deăng. Tơdroăng ki mơjiâng hngêi trăng troăng klông, rêh ối pơlê pơla cho tơdroăng kô ôh tá ai.
Katarina Nga tơplôu [ă tơb
{ai ki 1:
{ai ki 3:
Viết bình luận