Hơnăm 1990 hriâm klêi Đăi hok An ninh nhân dân, mê nôkố cho Học vie#n an ninh nhân dân, Đinh Sỹ Tuệ, xo pêi dêi hnoăng cheăng a {ơrô cheăng rak ngăn tơdroăng kal kí Ko\ng an kong pơlê Dak Lak. Nôkố, xua hnoăng cheăng pơcháu, ngoh hiăng tơkâ luâ mâu tíu pêi hnoăng cheăng, môi tiah: Đo#i kring gâk Ko\ng an tơring Dak Song, kăn pho\ ko\ng an tơring Dak Glong, [ă nôkố cho rak dêi hnoăng cheăng cho kăn pơkuâ {ơrô cheăng kring vế, gak ngăn hdroâng kuăn ngo, ối tung Ko\ng an kong pơlê Dak Nông.

Pêi cheăng a tơring ki kân rơdâ, tơdroăng prôk lăm pá puât, tơ’nôm a mê nếo, tơdroăng kring vế, gak ngăn ai hên tơdroăng ôh tá tơniăn.

Đăi tă Đinh Sỹ Tuệ tối:

‘’Tung hnoăng cheăng kring vế, gak ngăn rơxông nếo nôkố [ă tung la ngiâ, pro tiah lâi vâ tí tăng ‘nâi ple\ng, tối tơbleăng ăm khu râ kăn pơkuâ Đảng [ă khu kăn pơkuâ tơring, athế pêi tro hnoăng cheăng mơhnhôk, tí tăng ‘nâi ple\ng ăm khu râ kăn pơkuâ tơring, tung mê, khu ko\ng an cho ki xiâm vâ pêi pro tro troăng hơlâ to\ng kum hdroâng kuăn ngo, pêi tro troăng hơlâ kum hdroâng kuăn ngo dêi Đảng, Tơnêi têa [ă Chin phuh troh a pơlê, cheăm gá hên tơdroăng tơkêa, [ă kal má môi cho tơdroăng tơkêa ki ai khât [ă ki tơtro [ă kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo há lơ ôh.

Vâ pêi klêi hnoăng cheăng, pá k^ng hriăn ngăn ‘na mâu khôi túa rêh ối dêi mâu kuăn pơlê a tơring, Đăi tă Đinh Sỹ Tuệ ối chu troh a pơlê trâm mâ [ă kơnôm vâi krâ nho\ng o hnê ‘nâl tơpui dêi hdroâng kuăn ngo vâ ‘mot tơ’nôm tung tơdroăng rêh ối [ă hnoăng cheăng dêi tơná.

Nôkố, ngoh hiăng chiâng tơmâng, ‘nâi chêh chư [ă tơpui rơkê hên nâl dêi vâi krâ nho\ng o a tơring, cheăm. Xua tơdroăng ki ‘nâi ple\ng [ă ‘nâi tơpui hdroâng kuăn ngo kal đi đo tung rêh ối, tơ’lêi achê [ă vâi krâ nho\ng o, mê ngoh hiăng cho tíu ki loi tơngah má môi, tung pơkâ tơleăng mâu tơdroăng ki ôh tá tơniăn a rêm ngế tung pơlê, cheăm ki achê, hngế.

Sap ing tơdroăng ki achê, tơmâng, loi nhuo#m kuăn pơlê rơtế [ă túa ki pơkâ tơleăng nhên mâu tơdroăng ki ngoh tơpui tối, sap ing ngế ki ôh tá hlê ple\ng klâi, mê hiăng chiâng ngế ki achê [ă châ vâi krâ nho\ng o a mâu pơlê hâk nâ ‘’Pâ Ngọc’’ tiô rơkong krếo dêi mơngế Rơđế [ă ‘’Băp Ngọc’’ tiô rơkong krếo dêi mơngế M’nông (Pâ dêi muăn Ngọc, inâi kuăn kơdrâi xiâm dêi ngoh Đinh Sỹ Tuệ). Pôa Ksiêng, krâ pơlê, a cheăm Dak Ha, tơring Dak Glong, tối:

‘’Tuăn hiâm mơjo pâ dêi pâ Ngọc, rêm rôh pâ Ngọc troh a kố vâi krâ nho\ng sôk ro khât, môi tiah nho\ng o tung hngêi, rơhêng vâ pâ Ngọc đi đo lăm pôu, vâi krâ nho\ng o ngin a kố, mơhnhôk vâi krâ nho\ng pêi pro tro troăng hơlâ pơkâ dêi Đảng, Luât Tơnêi têa’’.

{ă tơdroăng ki rơkê hlế, [e#ng [eăn tung hnoăng cheăng, tơdroăng ki achê [ă vâi krâ nho\ng o, sap ing hơnăm 2004 nah troh nôkố, Đăi tă Đinh Sỹ Tuệ hiăng veăng tơdrêng [ă tí tăng ‘nâi ple\ng, hnê mơhno tơku\m khu lêng, châ hlo, pro tơ’nhiê 13 khu ‘mêi Fulro, pro tơ’nhiê 200 ngế [ă tíu ki vâi ối a mâu pơlê, cheăm.

Xua tơdroăng ki a chê, tơdrăng dêi pôa Đinh Sỹ Tuệ hiăng kâi pơlông Y Krang, ối a cheăm Trường Xuân ôh tá loi, xua ga tơmâng khu ‘mêi pơlông djâ tơkâ luâ ngi kong têa ôh tá tro luât, re\ng tối tơbleăng dêi tơdroăng xôi a ngiâ kuăn pơlê [ă hiăng tối ăm mâu kăn pơkuâ ‘nâi nhên hiâm tuăn dêi khu ngế ôh tá tá tro vâ pơlông djâ kuăn pơlê pro tơdroăng ôh tá ‘ló. Nôkố hiăng chiâng môi ngế pêi cheăng kâ rơkê, pôa Y Krang xuân ối chôu pâ drêng nah pro xôi [ă châ Pâ Ngọc hnê khe#n:

‘’Hơnăm 2003, á hiăng tro tơmâng mâu khu ki ‘mêi pơlông djâ prôk tơkâ luâ ngi kong têa Mih vâ rêh ối, hơniâp ro, tâng vâi tơpui tối môi tiah mê á xuân tối ăm 6 ngế nho\ng o ki ê, la mơhúa ai pâ Ngọc châ ‘nâi, mê pâ Ngọc chu troh a cheăm Trường Xuân hnê tối, á hiăng tro pro tơdroăng ôh tá tro, mê athế lăm troh a ko\ng an tơring Dak Song vâ tối dêi tơdroăng xôi. Klêi mê á lăm troh a ko\ng an tơring tối dêi tơdroăng xôi [ă tối ăm vâi ‘nâi tơ’nôm pá 6 ngế ki ê vâ tối dêi tơdroăng há’’.

Tung hiâm mơno dêi vâi pú, Đăi tă Đinh Sỹ Tuệ cho môi ngế kăn pơkuâ kơhnâ, djâ troăng ahdrối, [e#ng [eăn [ă rơkê tung hnoăng cheăng, rế cho môi ngế ngoh rơmúa, môi ngế thái kơtăng la rơkê ple\ng [ă rak ngăn ăm tơdroăng ki rơkê ple\ng dêi kăn [o# lêng. Mâu vâi pú hriâm [ối a ngoh tơdroăng ki tơdrăng drêng vêh [ă thôn, pơlê pêi pro ‘’4 rơtế pêi tơdrêng’’ [ă vâi krâ nho\ng o [ă tuăn hiâm khên tơnôu, krá kâk, kâi trâng dêi mơngế lêng kring vế, gak ngăn drêng trâm [ă tơdroăng ki tơtrâ, ôh tá tơmâng loi khu kăn pơkuâ. Thie#u tă Phạm Trọng Đại, {ơrô cheăng kring vế, gak ngăn hdroâng kuăn ngo, ko\ng an kong pơlê Dak Nông, tối:

‘’Drêng pêi hnoăng cheăng a kơpong hdroâng kuăn ngo mê, ngoh đi đo tơmâng ngăn trâu hngế, malối kal khât cho tơdroăng ki tơpui tơno dêi ngoh [ă kuăn pơlê, ngoh chiâng tơpui hên nâl dêi hdroâng kuăn ngo, môi tiah nâl M’nông, Rơđế, Mạ, Mông, chiâng ai hên tơdroăng ki tơ’lêi hlâu tung hnoăng cheăng. ‘Na tơdroăng rơkê mê, hên kăn lêng ngin xuân athế hriâm [ối a ngoh hên’’.

Tung môi tơdroăng ki mơ-eăm hên ‘na hnoăng cheăng rak vế Tơnêi têa, Đăi tă Đinh Sỹ Tuệ hiăng châ Đảng, Tơnêi têa, Khu xiâm ngăn ‘na Ko\ng an, xuân môi tiah khu kăn pơkuâ tơring diâp hên mê dái, xuân môi tiah i nâi kơnía git, hên hơnăm hlối châ inâi ngế lêng tơ’noăng râ tơring, cheăm. La mê dái kân má môi cho châ vâi krâ nho\ng o loi tơngah, khe#n [ă inâi cho ‘’Ama Ngọc’’ lơ ‘’Băp Ngọc’’.

            Hoàng Qui chêh

            Katarina Nga tơplôu [ă tơbleăng