Dak Lak nôkố ai 84 tơdroăng tơkêa mơnhông pêi chiâk deăng, rak ngăn [a\ pêt mơjiâng kong, ki hên châ pơcháu ăm mâu khu mơdró, mơngế krê [a\ khu tê mơdró tơlo liăn, tung mê ai 45 tơdroăng tơkêa pêi chiâk deăng hlối rak ngăn [a\ pêt mơjiâng kong, tâi tâng ai lối 37 rơpâu 500 ha; 30 tơdroăng tơkêa hơ’lêh tơnêi kong mê pêt kơxu, tâi tâng [a\ lối 21 rơpâu ha.

Tiô tơbleăng dêi mâu khu tê mơdró pơtroh ăm Vi [an kong pơlê Dak Lak, ôh tá ai khu tê mơdró ki lâi kâi pôu râng hnoăng rak ngăn kong, lôi ăm ai ko ‘nhê kong, kong chiâng kơdroh hên; mâu khu tê mơdró xuân dế trâm pá drêng kơxu [a\ kong pêt ôh tá tơtro [a\ kơpong ki po rơdâ pêi pro tơdroăng tơkêa bro.

Kong tro ko ‘nhê a M’Drăk

Mâu khu tê mơdró pêi hluâ pơkâ, lôi kơxu vâ pêt mâu loăng plâi kâ. Tiô pôa Bùi Mạnh Hùng, Kăn hnê ngăn Ho#i đong pơkuâ Ko\ng ti tơlo liăn tê rôe tơmeăm ngi kong têa ê [a\ mơ’no liăn cheăng Hải Hà, khu tê mơdró ai 2 tơdroăng tơkêa dế [a\ pơxiâm vâ po rơdâ, mê tơdroăng pêi hluâ pơkâ cho thế pơklât pêt kơxu a kong ki pêt ôh tá châ tơ-[rê cheăng kâ. Tơdrêng amê, tơdroăng pơkuâ, rak ngăn kong pro khu tê mơdró pá puât ‘na liăn ngân:

‘’Tung tơdroăng pơcháu kong kố mê mâu kăn [o# ki pơcháu kong ôh tá ai mơhá liăn ăm tơdroăng rak ngăn. Mê nôkố ngin xo ulâi? Tiah mê pôi tá pơcháu ăm khu tê mơdró xếo. Pơcháu ăm khu tê mơdró vâi xuân ôh tá kâi rak ngăn. Peăng khu tê mơdró ngin mê xuân trâm hên pá puât. Pêt kơxu mê hơnăm ki têa kân lân lu xuân lu\p hơnăm kong tô khăng khoăng xuân lu\p.

Xua mê, ngin hiăng hơ’lêh 60 ha mê pêt plâi [ơr, plâi nong, pêt plâi kâ. Xua nôkố ôh tá chiâng tơngah to kơxu. Pêi to kơxu mê kô ôh tá châ klâi’’.

Kơdrum kơxu vâ chê 10 hơnăm klêi kơ’nâi châ hơ’lêh ing kong ôh tá dâi le\m a Ea Sup

Thăm nếo tung mâu tơdroăng tơkêa pêi chiâk deăng a Dak Lak khu kăn pơkuâ [a\ kơ koan cheăng bu ‘nâi tơdroăng môi tiah dêi pó. Tơdrêng amê, mâu khu tê mơdró tơbleăng tối, kong tung tơdroăng tơkêa dêi tơná tro ko ‘nhê ó, mê mâu tơring tung kong pơlê ôh tá ‘nâi tro lu\p ki khât gá to lâi vâ ai túa ki tơtro, mê pơtối tơkôm.

Pôa Nguyễn Ngọc Phú, Kăn pơkuâ {ơrô pêi chiâk deăng [a\ mơnhông mơdêk thôn pơlê tơring Ea Súp, tíu ai 25 tơdroăng tơkêa pêi chiâk deăng hlối rak ngăn [a\ pêt mơjiâng kong dế po rơdâ, tối ăm ‘nâi:

‘’Nôkố vâ ‘nâi kong hôm ối lơ ôh mê mâu khu tê mơdró thế vêh mơnhên tơdroăng nôkố. Drêng mê nếo ‘nâi kong tro lu\p tơkéa lâi. Hơnăm 2014 hiăng tơku\m xêo klêi mê ‘nâi kong hiăng kơdroh to lâi. Tơdrêng amê tiô pơkâ tung 5 hơnăm po rơdâ xêo môi xôh. Kơ koan tơnêi têa ôh tá xêo tiô rêm hơnăm ‘’.

Kong tro ko ‘nhê, kơxu xuân tro lu\p, khu tê mơdró hơ’lêh pêt báu

Mơhé ai inâi cho mâu tơdroăng pơcháu kong, ăm mung kong, laga ki nhên khât, Dak Lak ôh tá xo hnoăng liăn mung tung plâ 50 hơnăm pêi pro tơdroăng tơkêa, kong kế môi tiah ăm tê kơtê. Cho peăng ki mung, laga khu tê mơdró châ ngăn cho ngế ki pơkuâ kong, ôh tá bê vâ tơmâng tiô pơkâ dêi Khu pơkuâ ‘na pêi chiâk deăng – Mơnhông thôn pơlê Dak Lak ‘na tơdroăng tơbleăng ‘na kong, ôh tá bê vâ tơmâng tơru\m [a\ khu kăn pơkuâ tung pơxâu mâu ngế pro xôi.

Ki rơhêng vâ tối, mâu khu tê mơdró ôh tá pôu râng hnoăng ki lâi a ngiâ luât, xuân ôh tá êa chêl thie#n drêng kong tro ko ‘nhê. Tiô pôa Nguyễn Hoài Dương, Kăn pơkuâ ‘na pêi chiâk deăng – Mơnhông thôn pơlê Dak Lak, mâu tơdroăng gá tơtro xua troăng hơlâ, luât nôkố rak ngăn kong [a\ pêt mơjiâng kong ối tơvâ tơvân hên tơdroăng:

‘’Tá hâi ai môi pơkâ ki lâi dêi tơnêi têa tối nhên cho khu tê mơdró pơkuâ rak ngăn ôh tá rơkê mê khu tê mơdró thế chêl thie#n. Xua pin ‘nâi tơdroăng nôkố ga ai tung lâp tơnêi têa [a\ kơpong Tây Nguyên.

Tơdroăng kố mê ngin hiăng pâ thế tơnêi têa thế ‘mâi rơnêu tơ’nôm ôh tá xê pơcháu ăm to vâi, klêi mê ôh tá vâ hmâng. Pá puât hên h^n môi tiah mê ôh tá tơleăng ki klâi. Laga drêng kong hía mê pơkâ thế vâi chêl thie#n’’.

Kong cho mêa, tâng ‘nâi rak ngăn cho kơnía păng ‘nâng, [âng chêh tơbleăng mê châ tâp tơbleăng a hên tíu tung kong pơlê Dak Lak, laga achê tíu ki tâp kơ-[âng tơbleăng tối kố cho mâu tíu kong tro ko ‘nhê tâi tâng.

A mâu roh trâm mâ [a\ Vi [an kong pơlê, mâu khu tê mơdró mơnhên, tơdroăng ki châ tơ-[rê rak ngăn kong ing tơdroăng tơkêa dêi kong pơlê cho ôh tá hlo châ tơ-[rê klâi, kong tro ko ‘nhê hên ó. Laga ôh tá ai xo vê túa ki rơkê tơtro ki lâi châ kong pơlê xo vế ing mâu tơdroăng tơkêa ki ôh tá châ tơ-[rê kố.

Ai kăn pơkuâ khu tê mơdró hiăng hnê mơhno râ kăn pá xuâp ‘nhê chât ha kong tung tơdroăng tơkêa dêi tơná [a\ hiăng tro kơ koan ko\ng an xăm tối, laga tơdroăng tơkêa xuân pơtối châ po rơdâ.

Ôh tá xê to tiah mê Dak Lak xuân pơtối séa ngăn 11 tơdroăng tơkêa nếo, vâ pơtối pơcháu lối 7 rơpâu ha. Kong dêi kong pơlê pơtối châ pơcháu a ko\ng mâu ngế pơkuâ bu ai ivá pro hía kong tê./.

Đình Tuấn chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng