Lối hr^ng to loăng hngó ki kân sap ing 25 tro 50 cm drô troăng kân kơxo# 14, tâ tá xiâm hiăng kúa ‘nhê tâi kơtôu, ai xiâm ki ‘nâ loăng hiăng khăng hlâ, ai xiâm ki ‘nâ hlá hiăng tơruih. A [uôn Rô 2, tiô séa ngăn dêi ngin tung [ăng tơnêi 3 sào hiăng ai lối 100 xiâm loăng hngó hiăng 40 hơnăm tro khu ‘mêi uâ a xiâm.

Tung mê ai lối 70 to xiâm loăng hngó hiăng hlâ, ối châ xiâm ki ê hiăng ai tíu ki vâi uâ a xiâm. Pôa Y Lem Mlô, kăn pơkuâ [uôn Rô 2, cheăm }ư\ Ne\, tơring Krông {uk tối: ai hên rôh trâm mâ kuăn pơlê dêi khu kăn Kuo#k ho#i, kăn Ho#i đong hnê ngăn rêm râ, kuăn pơlê akố hiăng tối troh mâu tơdroăng, pâ thế ai troăng hơlâ vâ rak ngăn kong loăng hngó. La tơdroăng ki ko ‘nhiê kong loăng hngó xuân ôh tá hlo kơdroh.

‘’Kuăn pơlê tung pơlê kố vâi tăm nâ khât, loăng hngó a péa pâ troăng khăng hlâ. Tiô tơdroăng ki mơhno\ng vâ dêi kuăn pơlê cho rơhêng vâ rak vế mâu tơnêi kong, vâ kong gá ai xâp rơngiâp, kong kế nhâ loăng ki chiâng xêh dêi pơlê, cheăm tơná pin môi tiah hdrối nah. Vâi krâ nho\ng o pâ thế râ kơpêng rak tơnêi, rak kong’’.

Lối hr^ng to xiâm loăng hngó tro khu ‘mêi kếo, uâ ‘nhê

Tiô pôa Y Thân Mlô, kăn pho\ pơkuâ Vi [an hnê ngăn cheăm }ư\ Ne\, tơdroăng ki ko ‘nhiê kong loăng hngó ki xiâm cho ing tơdroăng ki hdi xo tơnêi kong. Ôh ti xê to kong loăng hngó a [uôn Rô 2 mê ối tá mâu tíu ki ê môi tiah [uôn Mùi [ă ‘na ngiâ hngêi trung râ má 2 Phan Chu Trinh a chê Vi [an hnê ngăn cheăm xuân tro khu ‘mêi ko ‘nhiê.

‘’Xua tơdroăng ki rơhêng vâ tơnêi dêi kuăn pơlê hên mê chiâng ai tơdjâk troh mâu ngế ki pro pơxúa ing tơdroăng kố, ôh tá vâ hmâng mâu luât pơkâ, ko ‘nhiê kong loăng hngó vâ xo tơnêi. Tiô á vâ pêi pro rak ngăn tro tơnêi kong kố mê athế pêi pro kơtăng hnoăng cheăng rak ngăn [ă pơkâ tơleăng kơtăng mâu ngế ki pro xôi ‘na ko ‘nhiê kong’’.

Môi [ăng tơnêi kong loăng hngó a chê troăng kân 14 tro uâ, kếo mê loăng hiăng khăng hlâ

Sap ing kong loăng hngó lối 3 rơpâu ha pêt sap ing hơnăm 1980, troh nôkố bu ối tá hâi troh 500ha. Tơdroăng ki rơhêng vâ tối cho kơxo# loăng hngó ki u ối dế mơni kô tro vâi ko ‘nhiê tâi. Xiâm kối cho xua ing tơdroăng pơkâ kơpong kuăn pơlê rêh ối hiăng mơdêk yă tơnêi to kơnâ [ă tơdroăng ki ôh tá vâ hmâng dêi mâu kơ koan ki ai tơdjâk troh mê pro hên [ăng tơnêi kong loăng hngó tro ko ‘nhiê. Tiô kuăn pơlê tối, tơnêi drô troăng kân Hồ Chí Minh rêm met tơnêi ki kơnâ tơdjêp [ă troăng kân ai yă sap ing 120 – 150 rơtuh liăn, [ă tơnêi ki vâi hdi sap ing kong loăng hngó rêm met ai yă tê sap ing 70 – 100 rơtuh liăn.

Pôa Nguyễn Văn Thuấn, kăn pơkuâ khu rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong tơring Krông {uk ăm ‘nâi, vâ mơdât tơdroăng ki ko ‘nhiê kong loăng hngó, hdi xo tơnêi kong tíu cheăng hiăng pêi pro tơdroăng ki mơdât pơklât thế ko ‘nhiê hên [ăng tơnêi ki pêt loăng ton hơnăm, mâu kế tơmeăm ki mơjiâng pro ôh tá tro luât a tơnêi pêt kong.

Tơdrêng amê hnối hiăng chiâ lối 3km troăng hno [ă mơjiâng lối chât to tơneăn vâ xing xoăng pơla tơnêi kong tơdjêp [ă tơnêi chiâk dêi kuăn pơlê.

‘’Tơdroăng ki uâ, kếo loăng hngó a drô troăng kân kơxo# 14 xuân ối hlo hên. Xiâm kối cho ing tá hâi pêi pro hnoăng cheăng pơcháu tơnêi kong, má péa nếo, mâu ngế ki ai tơnêi pêi chiâk deăng achê [ă tơnêi kong loăng hngó hmâ uâ, kếo a xiâm loăng hngó vâ pro ăm loăng gá khăng hlâ mê ah vâi vâ hdi xo tơnêi pêt kong.

Peăng khu ngăn ‘na loăng pơlái kuăn kiâ kong đi đo mơdêk hnoăng cheăng séa ngăn, pơxâu phâk, tung hơnăm 2018 ngin xuân hiăng tơru\m [ă Ko\ng an tơring, Khu rak ngăn arak luât tơring vâ pơkâ tơleăng ‘na tơdroăng ki pơsăm tối ‘na ngế ki pro xôi [ă mâu ngế ki uâ, kếo xiâm loăng’’.

Vâi pro khăng hlâ ing rêm to xiâm loăng hngó vâ hdi xo tơnêi pro kơdrum pêt loăng ton hơnăm, pro hngêi ối. Tơdroăng kố kơbố xuân ‘nâi. {ă tơdroăng ki hdi xo tơnêi hdi xua ing kuăn pơlê ki ối a chê mê pro. Laga, mâu tơdroăng pêi ki châ ngăn cho vâ rak ngăn kong loăng hngó môi tiah tối tơbleăng, mơhnhôk lơ hnê chiâ troăng klôh, tâp tơneăn hdró [ă hên ki ê bu cho mâu troăng hơlâ ki ‘nâng ‘nâi tê.

Rơhêng vâ rak ngăn kong loăng hngó, kong rak kơnho\ng têa a troăng kân kơxo# 14, tơdroăng ki kal pêi pro nhên cho ai tơdroăng ki to\ng kum ăm khu ‘mêi, môi tuăn pơla ngế ki pơkuâ rak ngăn kong [ă ngế ki ko ‘nhiê kong há lơ ôh? Malối, kal athế pơkâ tơleăng tiô túa ki pơtê tâi tâng mâu kơdrum kơphế, tiu, thăm nếo tá mâu hngêi ối ki pro pơtân, hngêi pro ki le\m xua ing tơdroăng ki hdi xo kong loăng hngó mơjiâng pro ôh tá tro luât. Ai tiah mê ‘nôi nếo kâi rak ngăn kong loăng hngó.

                                    Tuấn Anh chêh

Katarina Nga tơplôu [ă tơbleăng